is journalist en documentairemaker.
Geen sciencefictionfilm voorspelde ooit zo accuraat de toekomst als Children of Men. De film kwam uit in 2006. De journaals lieten op dat moment dagelijks dystopische beelden zien uit Irak en Afghanistan, waar Amerikaanse en Britse mariniers uitgedost als robocops de huizen van burgers binnenvielen onder de vlag van een ‘oorlog tegen terreur’.
In Children of Men zag je diezelfde zwaar bewapende soldaten met kogelwerende vesten, machinegeweren en infraroodcamera’s op hun helmen in de straten van het Verenigd Koninkrijk. Vanuit hun pantserwagens en tanks vuurden ze op de eigen bevolking, waarvan grote groepen waren aangemerkt als terroristen. Vluchtelingen werden vastgezet in de kooien van detentiecentra. Voor deportatie. Of executie.
Het jaar waarin de film speelt is 2027. Het scenario werd weliswaar (nog) geen werkelijkheid in het Verenigd Koninkrijk. Maar als je de film nu terugkijkt zie je een rijm met de journaalbeelden die de afgelopen maanden uit de grote steden van de Verenigde Staten kwamen. Washington DC, Portland, Memphis, Chicago.
Reservisten van de Nationale Garde patrouilleren de straten van Amerika in dezelfde uitrusting waarmee het leger in de afgelopen 20 jaar zijn overzeese oorlogen van Irak tot Afghanistan uitvocht. In vier maanden tijd heeft president Trump te kennen gegeven reservisten naar liefst 12 steden met democratische burgemeesters te willen sturen.
Volgens Trump is het machtsvertoon nodig om misdaad te bestrijden, en detentiecentra te bewaken van ICE, de instantie die in het hele land illegale migranten van straat plukt en uitzet. Trump bezocht hoogstpersoonlijk ‘Alligator Alcatraz’, om de stapelbedden in kooien te inspecteren.
In sommige staten lukt het rechters om die oorlogszucht tegen de eigen bevolking te temmen. Maar experts vrezen dat de reservisten tijdens de komende tussentijdse verkiezingen zullen worden misbruikt ‘ter intimidatie van kiezers’, zoals NPR deze week rapporteerde.
Dit Children of Men-scenario is wat filosoof Hannah Arendt ooit omschreef als ‘de imperialistische boemerang’. In Totalitarisme (1952) beschrijft ze hoe het geweld van de Europese grootmachten in de koloniën eind 19de eeuw het voorwerk was van het geweld dat zich in de Eerste en Tweede Wereldoorlog uiteindelijk tegen de eigen bevolking richtte. Overzees geweld komt altijd thuis.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dichter en denker Aimé Césaire schreef twee jaar eerder in Discourse on Colonialism dat Hitlers Holocaust geen uitzondering was in de Europese geschiedenis. Maar enkel een voortzetting was van het geweld dat tot dan toe ‘exclusief in de koloniën was toegepast’.
De beste illustratie hiervan is de uitroeiing van de Herero- en Namabevolking in de toenmalige Duitse kolonie Südwest, tegenwoordig Namibië geheten. Tussen 1904 en 1908 waren Duitse Schutztroepen verantwoordelijk voor de dood van zo’n 80 procent van de Herero en 50 procent van de Nama in concentratiekampen en in de woestijn. Een oefening in genocide, volgens talloze onderzoekers.
In dezelfde periode, van 1884-1907, kwamen miljoenen Congolezen om onder het bestuur van de Belgische Koning Leopold II. De schattingen lopen uiteen van 1,5 miljoen tot 13 miljoen doden. Als gevolg van moord, marteling, uithongering en meegebrachte ziekten. Volgens Césaire werden de Europeanen zelf de barbaren door te accepteren dat dit mensen op een ander continent werd aangedaan in de naam van beschaving. ‘Voordat ze zelf slachtoffer werden van het nazisme, waren ze al medeplichtig’, schrijft hij.
De echo van de eindeloze oorlogen in Irak en Afghanistan zie je al jaren terug in Amerika’s straatbeeld. Niet alleen de uitrusting van de oproerpolitie militariseerde, met helmen, machinegeweren en pantserwagens. Ook in hun optreden tegen demonstranten. Zoals de jarenlange schending van het (internationaal) recht op de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook door de regering Netanyahu, nu ook Israëls eigen rechtsstaat bedreigt.
Het suizen van de boemerang klinkt ook boven Europa. Boven de oproep van steeds meer politieke partijen in Nederland en Europa tot opschorting van vluchtelingenverdragen om migranten te kunnen weren. Boven de detentiekampen langs de Griekse grens. Boven de gemaskerde grenswachten op de Middellandse Zee die met stokken moeders en kinderen terugduwen naar Turkije.
Boven de boten van Libische milities die met euro’s uit Brussel op vluchtelingen jagen. Hoe harder de roep om maatregelen die botsen met het internationaal recht, hoe dichterbij de afbraak van de eigen rechtstaat.
Wie de toekomst van Europa wil zien, hoeft alleen aan de grenzen te gaan kijken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns