De Filipijnen zetten zich schrap voor de tweede krachtige tyfoon in een week tijd. Hoewel supertyfoons de eilandengroep niet vreemd zijn, kunnen stormen door klimaatverandering een steeds verwoestendere kracht krijgen. "Warm zeewater is de brandstof van een tyfoon."
Met zeker 224 doden en forse overstromingen was Kalmaegi de krachtigste tyfoon van het jaar op de Filipijnen. Maar daar kan nog verandering in komen. Supertyfoon Fung-wong is zondagmiddag (Nederlandse tijd) aan land gekomen met windstoten tot 230 kilometer per uur. Bijna een miljoen mensen zijn geëvacueerd.
Een tyfoon is een tropische storm met minimale windsnelheden van 117 kilometer per uur. Bij meer dan 185 kilometer per uur spreekt men van een supertyfoon. Volgens meteoroloog Reinier van den Berg krijgt de Filipijnen "ongetwijfeld" de meeste tropische stormen over zich heen.
"De Filipijnen liggen middenin de vuurlinie van gunstige omstandigheden die tot een tyfoon kunnen leiden", zegt hij tegen NU.nl. Het land heeft al veel krachtige stormen over zich heen gehad, maar zal zich, samen met andere stormrisicogebieden, moeten voorbereiden op hogere windsnelheden, heftigere stormvloeden en meer regenval.
Want hoewel het aantal tropische stormen niet is toegenomen, kunnen de stormen die ontstaan steeds verwoestender worden door klimaatverandering. Zo blijkt uit recent onderzoek dat de gemiddelde maximale windsnelheid van orkanen tussen 2019 en 2023 gemiddeld 30 kilometer per uur hoger was door de opwarming van het zeewater.
Een hoge temperatuur van zeewater is de brandstof van een orkaan, legt Van der Berg uit. Als de temperatuur van het water 26 graden of hoger is, kan een orkaan ontstaan. "En hoe hoger de temperatuur, hoe makkelijker het kan uitgroeien tot een monster."
De afgelopen dertig jaar is de gemiddelde temperatuur van zeewater 1 tot 2 graden hoger geworden in brongebieden van tropische cyclonen, zegt hij. Orkaan Melissa, die een spoor van vernieling en tientallen doden veroorzaakte in het Caribisch gebied, profiteerde bijvoorbeeld van een zeewatertemperatuur van 32 graden.
Naast het warmere zeewater kan een warmere atmosfeer meer vocht vasthouden, wat leidt tot hevigere regenbuien. Niet alleen groeien tropische stormen daardoor uit tot krachtige tyfoons, dat gebeurt ook op een hoger tempo, laat onder meer een onderzoek uit 2023 zien. Zo groeide Melissa in minder dan een dag uit van een tropische storm tot een orkaan in de hoogste categorie.
"Dat is gevaarlijk omdat het dan lastiger is om mensen van tevoren te waarschuwen", zegt de meteoroloog. "Ook wordt evacueren een grotere uitdaging, omdat de weersomstandigheden al slecht zijn." Voordat een tropische cycloon aan land komt, heeft een gebied vaak al te maken met veel regen.
Dat de kracht van tropische cyclonen toeneemt maar het aantal ervan niet, klinkt misschien tegenstrijdig. Maar voor een tyfoon is naast warm zeewater nog een belangrijk element nodig: weinig wind in de atmosfeer. "Hoe zachter het op ongeveer 10 kilometer hoogte waait, hoe beter de structuur van een orkaan met een windstil oog kan ontwikkelen."
Welke invloed klimaatverandering heeft op de wind in de atmosfeer, is nog onduidelijk. "Daar zijn nog geen wetenschappelijke trends in te zien", zegt Van den Berg. "En omdat je allebei de elementen nodig hebt voor een orkaan, kan die door alleen het warmere zeewater niet ineens vaker ontstaan."
Source: Nu.nl algemeen