De grootste humanitaire ramp ter wereld dreigt af te glijden naar genocide, vrezen Soedandeskundigen. Ze verbazen zich dat de wereld niet ingrijpt nu de belegering van een belangrijke stad tienduizenden slachtoffers eist. "Wij waarschuwen hier al anderhalf jaar voor."
Soedan wordt sinds twee jaar verscheurd door een burgeroorlog tussen de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) en het staatsleger. De bloederige strijd leidde al tot zeker tienduizenden doden, bijna dertien miljoen ontheemden en honderdduizenden die kampen met voedseltekorten.
De Arabische RSF wil Soedan vrijmaken van niet-Arabische volkeren, al ontkennen ze dat zelf, leggen experts uit aan NU.nl. Woensdag veroverde de RSF de stad El-Fasher. De stad was het laatste bolwerk van het regeringsleger in de westelijke regio Darfur. Door de burgeroorlog waren veel niet-Arabische mensen naar de stad gevlucht, die nu massaal slachtoffer worden.
Volgens ongeverifieerde berichten zijn in El-Fasher zeker tweeduizend mensen vermoord, maar betrouwbare informatie uit het land is schaars. Satellietbeelden laten zien dat het zand rood kleurt van het bloed en mensen aan bomen hangen. Hulporganisaties en experts constateerden al eerder etnische zuiveringen in het land en vrezen voor genocide.
"Zo zien we al langer dat verkrachting systematisch als wapen wordt gebruikt", vertelt Anette Hoffmann, Soedanexpert bij het instituut Clingendael. "Daders filmen zichzelf en roepen dingen naar vrouwen als: jij gaat geen Afrikaans kindje ter wereld brengen, maar een Arabische."
Het geweld tegen niet-Arabische volkeren in Soedan is al langer aan de gang en nam een vlucht in 2003. Dictator Omar Al Bashir vecht dan samen met de militie Janjaweed tegen voornamelijk Afrikaanse groeperingen, zoals de Fur, Massalit en Zaghawa. In vijf jaar tijd vielen naar schatting bijna een half miljoen doden, voornamelijk burgers.
Het Internationaal Strafhof vaardigde een arrestatiebevel tegen Al Bashir uit in 2009 en 2010, onder meer voor genocide en oorlogsmisdaden in Darfur. De dictator werd uiteindelijk in eigen land vastgezet voor corruptie.
Jean-Baptiste Gallopin, Soedanonderzoeker van Human Rights Watch, heeft meer voorbeelden van etnisch geweld. In 2013 zette de Soedanese overheid de RSF op, dat grotendeels voortkwam uit de Janjaweed. "In datzelfde jaar pleegde de militie een etnische zuivering op de Massalit en andere niet-Arabische bevolkingsgroepen in El Geneina, de hoofdstad van West-Darfur."
Het wijdverspreide en etnisch gerichte karakter van de moorden in El Geneina deed het vermoeden rijzen dat het om genocide ging, vertelt Gallopin. "Daarom hebben we staten die partij zijn bij het Genocideverdrag opgeroepen dringend maatregelen te nemen."
Eerder dit jaar stelde de Verenigde Staten dat de RSF genocide en misdaden tegen de menselijkheid had gepleegd in El Geneina. Zo'n vijftienduizend mensen, onder meer van de Masalit, werden daar vermoord.
Er zijn ook andere tactieken die wijzen op het uitroeien van een volk, vertelt Hoffmann. Zo wordt het Afrikaanse stammen moeilijk gemaakt aan eten te komen. "Arabische stammen zijn voornamelijk herders. Ze drijven hun vee in de velden van de niet-Arabische boeren om hun gewassen op te eten."
"Naast het platbranden van dorpjes en het vernietigen van waterpunten verwoesten ze daarmee hun levensvoorziening. Daar zit een ideologische agenda achter, dat niet-Arabische stammen niet thuishoren in Soedan", vertelt Hoffmann.
Hoffmann benadrukt dat deze burgeroorlog losstaat van de afscheiding van Zuid-Soedan in 2011. Het geweld van Arabieren tegen niet-Arabieren heeft ook niets te maken met religieverschillen. "De strijd tussen de Arabische en niet-Arabische volkeren in Soedan is een strijd tussen moslims onder elkaar", vult Hoffmann aan.
Hoffmann klinkt enigszins gefrustreerd over de belegering van de stad El-Fasher. "Al maanden waarschuwen deskundigen dat El-Fasher gaat vallen en er genocide gaat plaatsvinden. We weten welke bevolkingsgroepen daar wonen, we kennen de agenda van de RSF. De mensen konden niet ontsnappen. Wereldleiders lijken bewust te hebben geaccepteerd dat dit plaatsvindt."
Gallopin: "Toen ik onze bevindingen over etnische zuiveringen presenteerde aan diplomaten rond het Soedandossier bij de VN-Veiligheidsraad, begon de belegering van El-Fasher. Wij waarschuwden voor massale wreedheden. Maar de wereld bleef achttien maanden lang toekijken. Niemand kan vandaag zeggen dat de gruweldaden daar iemand hebben verrast."
Hoffmann benadrukt dat het niet onmogelijk is het geweld van de RSF te stoppen. De RSF wordt namelijk gesteund met wapens en andere middelen door de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Het land ontkent haar betrokkenheid, net als andere landen die de oorlog voeden voor eigen gewin.
Hoffmann: "De RSF kan niet doorgaan met deze massa-executies als de VAE vandaag hun steun stopt. Dat zouden ze doen als Brussel en VS dat van de VAE eisen. Dat is een politieke keuze. Grote vraag: waarom laten we dit gebeuren? Het is niet onmacht, er gebeurt gewoon niets."
Source: Nu.nl algemeen