GroenLinks-PvdA kiest maandag een nieuwe partijleider. Diegene moet mensen binnen én buiten de partij ervan overtuigen dat de fusie een goed idee was, bepalen of en onder welke omstandigheden er moet worden geformeerd en welk verhaal de prille partij gaat uitdragen.
Soms zorgt een leiderschapswissel even voor een moment van extra aandacht. Kleine verschillen met de voorganger worden uitvergroot, her en der worden wat punten aangescherpt. Maar daarna koerst een partij weer rustig verder.
Een nieuw gezicht. Niet veel meer en niet veel minder.
Bij GroenLinks-PvdA is dat anders. De jonge linkse fusiepartij kent een teleurstellende verkiezingsuitslag en kan niet automatisch terugvallen op een oud, sterk ideologisch verhaal. Dat verhaal is er wel, maar daar wordt nog steeds aan gewerkt. Er ligt een schets. Alleen vinden de kiezers die schets niet mooi, zo hebben we kunnen concluderen.
De opgestapte Frans Timmermans had een aantal maanden nodig voordat hij zijn rust en evenwicht had gevonden. Die tijd heeft een nieuwe leider niet. Daarnaast moet de schets worden uitgewerkt tot een mooi schilderij dat kiezers graag aan de muur willen hangen.
Dit gaat dus niet enkel over een leiderschapswissel, maar ook over welke richting de partij nu op moet.
Een nieuwe leider wordt ook geen tussenpaus, zo valt binnen de partij te horen. Er wordt op gerekend dat de persoon in kwestie GroenLinks-PvdA in ieder geval door de gemeenteraadsverkiezingen in het voorjaar van 2026 loodst en het liefst daarna ook nog aan het roer staat.
Procedureel is de fusie dik in orde. De leden hebben met overgrote meerderheid ingestemd om samen verder te gaan. Afronding is een formaliteit. De vraag is nu: met welk verhaal? In hoeverre blijft de partij geworteld in de sociaaldemocratie? Is er daarnaast ruimte voor het groene ecosocialisme?
Timmermans noemde vorig jaar op de ledenraad van de PvdA het bouwen van bruggen binnen de samenleving (anders gezegd: solidariteit) "de historische rol die de sociaaldemocratie altijd heeft gespeeld". Hij noemde daarbij als voorbeeld de brug tussen theoretisch opgeleiden en praktisch opgeleiden. Opleidingsverschil heeft immers heel veel invloed op hoe we met elkaar omgaan.
Alleen voegde Timmermans daar ook aan toe: "Dat kunnen we niet meer alleen als Partij van de Arbeid. Daar hebben we een brede, linkse beweging voor nodig."
Die laatste opvatting botst met hoe anderen hiertegenaan kijken. "Kun je van GroenLinks'ers verwachten dat ze zich ineens sociaaldemocraat voelen, vroeg oud-PvdA-leider Ad Melkert zich begin dit jaar af. Hij is lang een van de voorvechters geweest om bij de partijfusie in ieder geval de sociaaldemocratische waarden te verankeren.
Bij de sociaaldemocratie is werk de basis van alles, vindt Melkert. "Net zoals herverdeling en de verbinding tussen verschillende groepen in de samenleving." Bij GroenLinks heeft men volgens hem ook wel idealen. "Maar ze hebben geen ideologische grondslag."
Dit zijn opvattingen. Er is ook onderzoek gedaan naar de achterban van de partij(en). "Het lijkt erop dat de achterban van GroenLinks-PvdA homogener is geworden", zei Matthijs Rooduijn donderdag bij Nieuwsuur.
De politicoloog van de Universiteit van Amsterdam deed hier onderzoek naar en kwam met een opvallende conclusie. "De achterban van GroenLinks-PvdA is steeds meer op de GroenLinks-achterban van voor de verkiezingen gaan lijken en steeds minder op die van de PvdA." Kiezers zijn hogeropgeleid, positief over migratie, hebben vertrouwen in de politiek en wonen vaker in steden. Plat gezegd de hoogopgeleide stedeling dus.
Daarmee is GroenLinks-PvdA nu dus niet de brede volkspartij die het graag wil zijn. Dat was anders, zo liet Rooduijn zien. In 2010 was de PvdA-kiezer sterk verspreid over het hele land. In 2023 is GroenLinks-PvdA vooral groot in steden, een trend die zich bij de laatste verkiezingen heeft doorgezet. Rooduijn: "Je zou kunnen spreken van een 'GroenLinksificatie' van de achterban van GroenLinks-PvdA."
Dat is zo ongeveer het punt waarop de nieuwe partijleider het stokje maandag mag overnemen. Dus niet alleen een nieuw gezicht, maar ook een nieuwe koers en met een klein beetje gevoel voor drama: een nieuw tijdperk. Voor links althans.
Source: Nu.nl algemeen