NSC bestormde twee jaar geleden met twintig zetels de Tweede Kamer, maar kwam deze verkiezingen keihard ten val. De partij kwam de deelname aan de rommelige coalitie met de PVV en het vertrek van Pieter Omtzigt niet meer te boven.
In twee jaar tijd is dan wel veel gebeurd, maar Omtzigt was er zondag nog steeds "100 procent van overtuigd" dat de plannen van NSC "nog net zo relevant zijn". "Natuurlijk" stemt hij op de partij die hij twee jaar geleden zelf oprichtte. "En ik hoop ook op uw steun", zei hij.
De lastminuteoproep van Omtzigt bleek tevergeefs. NSC verdwijnt waarschijnlijk na deze verkiezingen uit de Kamer. De partij die twintig zetels had, kreeg zo weinig stemmen dat daar zoals het nu lijkt geen enkele zetel van overblijft.
"Een enorme teleurstelling", zei NSC-lijsttrekker Eddy van Hijum. Het verlies kwam ook voor hem niet onverwacht: de partij stond al lange tijd op nul zetels. Toch bleven de NSC'ers tot het laatste moment hoop houden.
Waar ging het mis? NSC'ers wijzen zelf vooral in de richting van het besluit om in een coalitie te stappen met PVV. Na lang wikken en wegen besloot NSC, hoewel Omtzigt dat eerder niet wilde, tóch in zee te gaan met de partij van Geert Wilders.
De verkiezingsuitslag bood weinig andere coalitiemogelijkheden en NSC zwichtte voor de druk om mee te doen, ook al staat de partij op veel gebieden lijnrecht tegenover de PVV. Zo schreef NSC nog in een brief aan de informateur dat "het verkiezingsprogramma van de PVV standpunten bevat die naar ons oordeel in strijd zijn met de Grondwet".
De coalitiepartijen maakten afspraken over de rechtsstaat en de omgangsvormen, maar die konden niet voorkomen dat de partijen regelmatig met elkaar in de clinch raakten. En nadat PVV al was opgestapt, besloot NSC dat afgelopen zomer ook te doen. Demissionair buitenlandminister Caspar Veldkamp voelde niet de ruimte om maatregelen te kunnen treffen tegen Israël. Dat was voor NSC de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen.
De coalitie was een ongelukkig huwelijk en behalve de VVD zijn de partijen daar niet ongeschonden uitgekomen. Ook PVV en BBB lijken veel zetels te hebben verloren.
Maar NSC werd het hardst afgestraft. De partij die zei te staan voor rechtsstatelijkheid en goed bestuur zat immers in een kabinet waarbij die waarden keer op keer onder druk kwamen te staan. Dat zorgde voor een flinke deuk in het vertrouwen dat de kiezers in de partij hadden.
Achteraf was de samenwerking met PVV een "inschattingsfout", zei ook lijsttrekker Eddy van Hijum tegen NU.nl.
Naast de onrustige coalitiedeelname kampte NSC met interne groeipijnen. De partij begon in 2023 al met torenhoge verwachtingen. De inmiddels beruchte peiling van Ipsos I&O wees nog voor NSC werd opgericht uit dat de populaire Omtzigt in zijn eentje al tot wel 46 zetels zou kunnen halen.
Omtzigt was zich bewust van de gevaren van een te grote groei. In het politieke landschap hebben we dat vaker gezien. Bijvoorbeeld rond LPF, de partij van de in 2002 vermoorde Pim Fortuyn. Daarom zette Omtzigt in op verantwoorde groei, zei hij destijds in een interview met Tubantia.
Met twintig zetels bleek die verantwoorde groei alsnog ingewikkeld: het ontbrak NSC aan een stevige basis. Er ontstond bijvoorbeeld onvrede over de wijze waarop de partij werd bestuurd. Het bestuur beloofde verbetering. Maar toen dat meermaals uitbleef, dreigden enkele partijleden het vertrouwen in de partijvoorzitter op te zeggen.
Maar de diepste wonden sloeg het vertrek van de geestelijk vader van de partij. Omtzigt maakte in april dit jaar bekend definitief uit de landelijke politiek te stappen vanwege burn-outklachten. En omdat NSC zo onlosmakelijk verbonden was aan Omtzigt vertrokken ook veel kiezers.
NSC moest verder zonder zijn boegbeeld. Het was aan Nicolien van Vroonhoven en later lijsttrekker Van Hijum om te laten zien dat de partij ook zonder Omtzigt de moeite waard was.
Dat kwam tijdens de campagne slecht van de grond. NSC was vooral bezig met het erkennen van de fouten die het afgelopen jaar waren gemaakt. De standpunten van de partij bereikten daardoor maar weinig kiezers.
NSC deed nog een poging door in verkiezingstijd onder meer actieplannen te lanceren die huurders moeten beschermen en Nederlanders meer moeten laten bewegen. Maar de partij moest in de media vooral uitleggen dat regeren met PVV een fout was geweest.
Het hielp ook niet mee dat meerdere prominente NSC'ers hun heil zochten bij andere partijen. Zo stapte Diederik Boomsma over naar JA21 en nam pensioenwoordvoerder Agnes Joseph haar zetel mee naar BBB.
Nu NSC waarschijnlijk uit de Kamer verdwijnt, is de politieke droom van Omtzigt om een nieuwe bestuurscultuur te realiseren uit zicht. Maar als het aan NSC zelf ligt, betekent dat nog niet het einde van de partij.
Dirk Gotink bezet namens NSC nog een zetel in het Europees Parlement. Daarnaast is de partij vooralsnog van plan mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar.
Maar of de partij daar wel voldoende stemmen krijgt, blijft nog hoogst onzeker. Zelfs in Omtzigts thuisstad Enschede, waar twee jaar geleden nog meer dan een kwart van de mensen op hem stemde, stemde nog maar 1 procent van de kiezers op NSC.
Van Hijum gaf al meermaals aan hoe dan ook door te willen. Maar over hoe NSC doorgaat, en zijn rol daarbij, gaat hij nog in overleg met het partijbestuur. Hij zegt zich daarbij wel verplicht te voelen te beschermen "wat we hebben opgebouwd". "We zullen doorzetten."
Source: Nu.nl algemeen