is journalist en columnist voor de Volkskrant.
Er is angst in Europa voor een oorlog met Rusland, maar in het geniep is die allang en breed aan de gang. Tot een directe, openlijke confrontatie zal het niet zo snel komen, maar voor de rest is het volop aftasten, uitdagen, testen, sarren, stoken, saboteren. Het spannende van het interview dat Volkskrant-redacteur Huib Modderkolk met twee Nederlandse spionagechefs had, was dat het een glimp liet zien van wat zich goeddeels in het verborgene afspeelt.
Erik Akerboom van inlichtingendienst AIVD en Peter Reesink van militaire veiligheidsdienst MIVD vertellen over hoe ‘de Russische activiteiten zijn opgeschaald’. Daarbij moet gedacht worden aan aanslagen op personen, moordcomplotten tegen bazen van defensiebedrijven en journalisten, molestaties, brandstichting, provocaties met drones. Het is bij elkaar opgeteld nogal wat, maar het is nog niet alles.
Eén ding weet je zeker met hooggeplaatste inlichtingenchefs: ze weten meer dan dat ze kwijt willen. Dus wat ze zeggen in de krant is niet het hele verhaal. Er is tussen Rusland en het Westen een heuse schaduwoorlog gaande, met een rijk en gevarieerd arsenaal aan strijdmethoden.
De afgelopen jaren beschuldigden de Amerikanen Russische staatshackers ervan cyberaanvallen uit te voeren op de computernetwerken van kerncentrales en van elektriciteits- en waterleidingbedrijven. Niet om ze plat te leggen, wat een enorme chaos zou veroorzaken, maar om te laten zien dat men dit kan zodra iemand in Moskou dat nodig acht. Ook wordt geprobeerd verkiezingen te beïnvloeden door met desinformatie via sociale media door te dringen tot de hoofden en harten van kiezers.
Het is allemaal onderdeel van wat ‘hybride oorlogvoering’ wordt genoemd. Daarbij draait het niet om het binnenvallen van landen maar om het destabiliseren, intimideren en ontwrichten ervan. Tot aan het punt van een directe, openlijke aanval is alles geoorloofd. Voor Valeri Gerasimov, stafchef van de Russische strijdkrachten, bestaat er geen grens tussen oorlog en vrede. Zie het als een omgekeerde Clausewitz: het toepassen van hybride tactieken is oorlog voeren met andere middelen.
Nederland en zijn westerse bondgenoten kijken daarbij niet werkeloos toe. ‘Als je met Rusland in dit hybride conflict zit, wil je ook af en toe een statement afgeven dat er een grens is. Dus zul je bereid moeten zijn te escaleren’, zegt Reesink. Het woord valt niet in het interview, maar het is vrijwel zeker dat ook hier de aloude wetten van de afschrikking gelden. Laat je tegenstander voelen dat je hem met gelijke munt kunt terugbetalen, dat je ook zijn samenleving kan raken door met digitale middelen vitale infrastructuur zoals het stroomnet plat te leggen. Laat hem merken dat je hem pijn kan doen, zodat hij terugschrikt voor al te drieste avonturen.
De Navo-opperbevelhebber in Europa, de Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich, pleitte vorige week in Den Haag voor een krachtiger antwoord op Russische sabotageacties en drone- en cyberaanvallen. ‘Ik vind dat we niet meer alleen moeten reageren, maar ook een proactieve aanpak moeten kiezen’, werd hij geciteerd in De Telegraaf. In details wilde hij niet treden. ‘Laten we zeggen dat we hen iets kunnen geven waar ze over na moeten denken.’
Het is een schimmenspel, waarbij generaals en inlichtingenchefs niet het achterste van hun tong laten zien. Hopelijk doen zij wat ze moeten doen om de Russische president Poetin, die als voormalig KGB-spion graag een doolhof van spiegels optrekt waarin de scheidslijn tussen oorlog en vrede vervaagt, het hoofd te bieden. Het is goed dat Akerboom zegt heel alert te zijn op mensenrechten, de Navo staat voor bepaalde waarden. Maar het lijkt me verstandig dat er in de strijd met het grote kwaad dat Poetin is, niet te preuts en vroom moet worden gestreefd naar alle vinkjes van goedkeuring van de Orde van Advocaten.
Of de hybride oorlog het voorstadium van een echte oorlog is, of een vervanging, weet niemand. Wat ik wel weet is dat, hoezeer men zich ook kan schamen voor Nederland, of het Westen kan bekritiseren, we altijd nog heel veel hebben dat het waard is om te verdedigen. Soms lijken we hier elkaar te overbieden in onheilsprofetieën, maar één ding is deze dagen duidelijk: de Nederlandse democratie is niet dood, maar leeft!
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns