is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Mail van een lezer: ‘En weer niks over de SP. Waarom nul commentaar over hoe Jimmy Dijk het deed in het RTL-debat? Hij was erbij toch? Hij stond in elk geval wel op de foto. Heel erg kwalijk.’
De slotfase van elke verkiezingscampagne is voor aanhangers van de kleinere partijen een frustrerende tijd. De aandacht gaat vrijwel volledig naar de grote drie, vier of vijf. Sylvana Simons, oud-leider van Bij1, beklaagde zich er deze week ook over in talkshow Pauw & De Wit. ‘Mensen moeten wel weten dat die partijen er zijn.’
In deze rubriek schrijft de hoofdredacteur wekelijks over de journalistieke werkwijze van de Volkskrant en de dilemma’s die de redactie daarbij tegenkomt, meestal naar aanleiding van een klacht of vraag van een lezer.
Wij proberen elke partij met zetels in de Kamer een serieuze kans te geven. Elke fractievoorzitter krijgt een interview in de krant, dat in alle gevallen even lang is. Bij de publicatie gaan we wel van klein naar groot, in de slotweek komen de grote partijen aan bod: deze week D66, VVD, GroenLinks-PvdA en CDA. We vinden het belangrijk om juist in de slotfase de interviews te plaatsen met de lijsttrekkers die de grootste aanhang hebben.
We eindigen bij elke verkiezing met de grootste partij, of althans de partij die naar alle waarschijnlijkheid de grootste wordt. Jarenlang was die keuze vrij eenvoudig. Premier Mark Rutte stond vaak ver bovenaan in de peilingen en mocht de serie daarom afsluiten.
Sinds de verkiezingen van 2023 is het veel ingewikkelder. Het was toen onmogelijk om een gedoodverfde winnaar aan te wijzen. Twee weken voor de verkiezingen ging het NSC van Pieter Omtzigt nog op kop met 29 gepeilde zetels, gevolgd door de VVD met 26 en GroenLinks-PvdA met 24 zetels. De PVV stond op 18 zetels. Op grond daarvan besloten we om op de laatste zaterdag voor de verkiezingen maar liefst drie lijsttrekkersinterviews tegelijk af te drukken. Daar moest de toekomstige premier wel tussen zitten, was de inschatting.
Dat bleek een misrekening. Geert Wilders wist zichzelf in twee weken te verdubbelen, waardoor hij verreweg de grootste werd.
Geert Wilders wilde zich dit jaar niet door de Volkskrant laten interviewen. In het slotweekend komen dus alleen de geprognosticeerde nummers twee en drie aan het woord, Henri Bontenbal en Frans Timmermans.
Bij elke verkiezingscampagne dreigt een zichzelf versterkend effect. Een partij stijgt in de peilingen, krijgt meer aandacht, stijgt verder in de peilingen, krijgt nog meer aandacht. Columnist Marcel van Roosmalen noemde dat deze week ‘peilingpopulisme’.
De beste verhalen van de week, getipt door Pieter Klok
Elke zondag praat hoofdredacteur Pieter Klok u in de nieuwsbrief Beste van de week bij over de afgelopen (nieuws)week. Welke verhalen, columns, podcasts en speciale producties mag u echt niet missen? Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief.
Peter Kanne, opiniepeiler bij Ipsos I&O, onderkent dat gevaar, schreef hij deze week met collega’s in een ingezonden stuk, maar hij wees vooral op de voordelen van opiniepeilingen. Zonder peilingen kan een burger alleen op de inhoud kiezen en niet beoordelen welke invloed zijn stem heeft op de regeringsvorming en de uiteindelijke premier. Zonder peilingen kunnen wij journalisten ook niet bepalen welke kandidaten extra kritisch gevolgd moeten worden, omdat ze wel eens heel machtig zouden kunnen worden.
De kiezers die puur op de inhoud willen kiezen worden met de vele stemwijzers (en vooral de Volkskrant-Stemchecker) ruimschoots – en steeds beter – bediend. De kiezer die ook strategisch wil stemmen, heeft de peilingen nodig. Wij zien het niet als onze taak om onze lezers voor te schrijven welke van deze overwegingen doorslaggevend moeten zijn bij hun stem. Om te voorkomen dat de peilingen te dominant worden, zijn we wel terughoudend in onze berichtgeving erover.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Luister ook naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts zijn te vinden op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns