DEN HAAG - De naam van de Zutfensestraat op Scheveningen wordt op een 'gekke' manier gespeld. De straat ligt in de wijk Belgisch Park, waar veel straten namen hebben die met België te maken hebben. Maar deze straat duidelijk niet, want Zutphen ligt op zo'n twee uur rijden van de Belgische grens. Over de herkomst van de naam Belgisch Park lijkt ook een hardnekkig misverstand te bestaan. Hoe zit dat allemaal?
Het is een straat zoals vele andere in Nederland, met vooral weinig opvallende woonhuizen. Alleen: die naam. Die is opvallend. Want, wie op het straatnaambordje kijkt, ziet wel iets opmerkelijks. De plaatsnaam Zutphen schrijf je met 'ph', maar staat hier toch echt met een 'f' geschreven.
De gemeente Den Haag moet ver terugzoeken, want het blijkt te maken te hebben met de spellingswijziging van 1863. 'In de negentiende eeuw was er in het Nederlands nog geen officiële, uniforme spelling voor plaatsnamen', zegt een woordvoerster.
'De spelling werd in die tijd vooral bepaald door lokale gewoonten en de interpretatie van de spelling-Siegenbeek uit 1804, die wel een eerste aanzet was voor een standaardspelling, maar nog niet volledig werd toegepast.'
Het 'gewone' volk schreef destijds volgens die spelling, maar literaire schrijvers pasten een andere spelling toe. Dat werd verwarrend en dus kwam er in 1863 een nieuwe spelling. 'Die had gevolgen voor de naamgeving van geografische plaatsen: Zutphen werd Zutfen', zegt de gemeente.
Maar, zoals dat gaat met nieuwe spellingen: ook daar kwam weer gedoe van en was er kritiek op. Eigennamen of plaatsnamen zouden niet onder de nieuwe spelling moeten vallen, was het idee.
Toch staat er sinds 1928 een 'f' op het Scheveningse straatnaambordje en geen 'ph'. Hoe dat zo gekomen is, zullen we nooit zeker weten.
'De spelling van de naamsvermelding in de Staatscourant was leidend en vanaf 1866 lezen we daarin regelmatig Zutfen, maar ook - en dan met name vanaf 1900 - weer Zutphen', zegt de gemeentewoordvoerder.
'Bij de informatie over de toekenning van de straatnaam Zutfensestraat in 1928 staat geen nadere informatie over de keuze die is gemaakt: waarom Zutfensestraat en niet Zutphensestraat? Geen onderbouwing hiervan, helaas.'
Het blijft dus giswerk van de gemeente. De woordvoerster: 'Ik denk dat in 1928 een ambtenaar een Staatscourant heeft geraadpleegd of een woordenlijst en daarin toevallig Zutfen als juiste schrijfwijze heeft gekozen.'
Uiteindelijk is in de rest van Nederland de gebruikte naam Zutphen geworden, maar niet in deze Haagse straat. 'Daardoor hebben we nog steeds deze afwijkende straatnaam in Den Haag', concludeert de woordvoerder.
Opmerkelijk: het lijkt erop dat er eind jaren 40 in Gelderland plannen waren ook daar deze spelling te gaan hanteren, waartegen verzet kwam. En dus blijft deze plaats nog steeds met 'ph' worden geschreven.
Wordt het dan niet eens tijd de 'moderne' spelling van deze Gelderse Hanzestad ook in Den Haag toe te passen? Dat zit er bij de gemeente niet in.
'Er zijn geen plannen om de straatnaam aan te passen. De voorschriften van de gemeente met betrekking tot de naamgeving 2022 schrijven voor dat een bestaande straatnaam alleen in uiterste noodzaak wordt veranderd. Hiervan is in dit geval geen sprake.'
Dan nog de vraag wat Zutphen te maken heeft met België, qua Belgisch Park, de naam van de wijk? Daarover lijkt een wijdverbreid misverstand te bestaan. Want wat schrijft de gemeente als we daarnaar vragen:
'De naam Belgisch Park is (waarschijnlijk) afkomstig van de initiatiefnemer voor de bouw van deze wijk: E. Cambier, van 1873 tot 1877 directeur van de HTM. Deze was op haar beurt sinds 1888 eigendom van de Belgische Tram Maatschappij, gevestigd te Brussel.'
Cambier probeerde het aantal passagiers op de lijn Den Haag-Scheveningen te vergroten met het voorstel om een hele nieuwe wijk te bouwen: het Belgisch Park.
'Rond de eeuwwisseling was er veel gedoe in de gemeenteraad over de naamgeving van de straten. Er was een ontwikkelmaatschappij 'Oranjepark', die alle pleinen en straten naar het Nederlandse koningshuis wilde vernoemen. Dat is niet gebeurd om verwarring met de bestaande straatnamen in het Bezuidenhout te voorkomen.'
In 1899 werden de Leuvensestraat, Antwerpsestraat, Gentsestraat en Hasseltsestraat vernoemd, zegt de gemeente.
'In 1904 en 1905 werd de wijk uitgebreid, maar België was niet langer de inspiratie: Stevinstraat, Amsterdamse, Bossche en Middelburgsestraat. De Belgische invloed op de naamgeving in de persoon van Cambier was verdwenen.'
Maar wijkbewoner en amateurhistoricus Paul Crefcoeur schreef in 2009 een boek getiteld '125 jaar Belgisch Park' en daarin heeft hij dit verhaal al naar het rijk der fabelen verwezen.
Volgens hem is Cambier nooit de naamgever geweest van de wijk. 'Oorspronkelijk heette het park 'Hollandsch-Belgisch Park', genoemd naar de Hollandsch-Belgische Bouwgrondmaatschappij die er in 1883 het initiatief voor had genomen. Omdat er zowel Nederlands als Belgisch kapitaal mee was gemoeid, werd gekozen voor de dubbelnaam.'
'De oudste straten rond het Belgischeplein werden, overigens pas in 1899, toen het villapark al meer dan 15 jaar bestond, naar Belgische steden genoemd. Latere uitbreidingen, voornamelijk villabouw ten oosten en noorden hiervan, tussen de Nieuwe Scheveningse Bosjes en de Doorniksestraat, kregen ook nog Belgische stedennamen.'
Het gelijktijdig gebouwde Renbaan- en Harstenhoek kwartier kregen echter Nederlandse stedennamen, zegt Crefcoeur.
'Het gebied waar beide wijkdelen aaneen zouden sluiten, achter de Deventersestraat tot aan de Zwolsestraat, was de laatste uitbreiding rond 1934 die zo tegen het oude Belgisch Park aangebouwd werd en consequent ook Hollandse plaatsnamen kreeg.'
Source: Omroep West Den Haag