Sinds zijn aantreden als president van de Verenigde Staten pingpongt Donald Trump tussen steun aan Oekraïne en sympathie voor de Russen. Met de invoering van sancties tegen twee Russische oliebedrijven lijkt Trump – voor nu – toch weer voor Oekraïne te kiezen. Trumps ambivalentie in fragmenten.
Door Yassin Boutayeb
Het is Trumps grote verkiezingsbelofte: de beëindiging van de oorlog in Oekraïne. Al voor zijn inauguratie belooft de president talloze keren dat hij de oorlog, die volgens Trump nooit zou zijn begonnen als hij president was, binnen één dag kan beëindigen. Hij verbindt er zijn persoonlijke lot aan en zal er werk van maken om zijn belofte na te komen. Toch lukt hem dit niet binnen 24 uur.
Om alsnog de vaart erin te houden belt Trump in februari voor de eerste keer sinds zijn aantreden met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. Kritiek op de Russische president blijft uit. Volgens Trump draagt niet Poetin, maar Trumps voorganger Joe Biden verantwoordelijkheid voor de Russische inval in Oekraïne. De president laat weten dat onderhandelingen over een wapenstilstand op handen zijn en voorziet nog weinig beren op de weg.
Forbes
Niet lang daarna, op 28 februari, bezoekt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky Trump in het Witte Huis. Dat loopt onverwacht helemaal uit de hand. Niet alleen krijgt Zelensky de wind van voren van vicepresident JD Vance, ook Trump spaart hem niet. Tegen alle verwachtingen in wil Trump dat Zelensky instemt met verregaande Russische voorwaarden voor een wapenstilstand, wat Zelensky weigert. ‘You don’t have the cards’, bijt Trump hem toe.
White House
Wat Trump betreft is het niet aan Zelensky om eisen te stellen. De pijnlijke ontmoeting wordt beëindigd en Zelensky vertrekt voortijdig. Het komt hem duur te staan: de VS stoppen met onmiddellijke ingang de wapensteun aan Oekraïne, de bevolking schrikt. Twee weken later, in maart, wordt de steun wel weer hervat.
Toch is in april de irritatie bij Trump over de weigering van die ‘brutale’ Zelensky nog niet gezakt. Trump beloofde de oorlog snel te beëindigen. In zijn ogen bemoeilijkt Zelensky dat. Trump kan zijn ergernis niet bedwingen en stelt dat Oekraïne de oorlog tegen Rusland zelf is begonnen – hij herhaalt hiermee het narratief van het Kremlin.
Later die maand ontmoeten Trump en Zelensky elkaar opnieuw, dit keer in Vaticaanstad tijdens de begrafenis van paus Franciscus. De twee zonderen zich af, tegen alle diplomatieke gebruiken en codes in, wat deze iconische foto oplevert. Niemand weet wat ze bespreken, maar dat ze de ruzie hebben bijgelegd, blijkt al snel.
ANP
CBC News
Voor de camera’s en op zijn socialemediaplatform Truth Social haalt Trump uit naar Poetin. Hij schrijft dat Poetin ‘helemaal gek’ is geworden en dat hij ‘niet blij’ is met de Russische luchtaanvallen op Oekraïne. Volgens Trump bemoeilijkt Poetin de onderhandelingen over een staakt-het-vuren.
In juni hebben Trump en Poetin opnieuw contact met elkaar. Na een telefonisch onderhoud lijkt Trump weer van mening veranderd.
The Guardian
Waar hij eerder de kortste weg naar een bestand bepleitte, stelt hij zich nu op het standpunt dat het kan lonen ‘kinderen nog even door te laten vechten en dan pas uit elkaar te trekken’. Hij vertelde tijdens een bezoek van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz aan het Witte Huis dat hij dit aan Poetin had voorgehouden.
Kort na de Navo-top in Den Haag, waar Trump door zijn westerse bondgenoten werd bewierookt en ingepalmd, laat hij zich positiever uit over Oekraïne. Hij gaat akkoord met het verkopen van wapens aan de Navo, die ze vervolgens aan Oekraïne geeft, en stelt president Poetin zelfs een ‘deadline’ van vijftig dagen om tot een wapenstilstand te komen.
AP
Ook dreigt Trump met importheffingen aan landen die nog met Rusland handelen. India wordt getroffen, maar het dreigement wordt verder niet ingelost.
Maar dan komt de Amerikaans-Russische top in Alaska. De aankondiging daarvan slaat in als een bom. President Trump zegt dat hij met Poetin gaat onderhandelen over het ruilen van Oekraïens grondgebied. Westerse landen kijken met argusogen naar de top. Trump onthaalt Poetin op een rode loper, applaudisseert voor hem en haalt hem daarmee uit zijn isolement.
AFP
De Russische president heeft zich niets aangetrokken van Trumps deadline voor een staakt-het-vuren en die ook niet gehaald. Over sancties wordt niet meer gesproken.
Dario AS
De Amerikaanse president prijst de goede band met zijn Russische evenknie en Poetin nodigt Trump zelfs uit voor een bezoek aan Moskou.
Dat bezoek zal er op korte termijn niet komen, want Trump heeft een kleine maand later alweer een draai gemaakt. Hij uit openlijk kritiek door te stellen dat hij ‘erg teleurgesteld is’ in Poetin.
White House
Ook is hij ervan overtuigd dat Oekraïne de oorlog kan winnen, en alle door Rusland bezette delen van Oekraïne kan heroveren. Trump dreigt met maatregelen als de Russen niet snel toenadering zoeken tot Zelensky.
Een dag voordat Zelensky op 17 oktober een bezoek brengt aan het Witte Huis, belt Trump opnieuw met Poetin. Ze spreken af elkaar nu toch op korte termijn in Hongarije te treffen, wat op dat moment niet gunstig is voor Zelensky. De Oekraïense president probeert namelijk Amerikaanse langeafstandswapens los te peuteren, maar zijn missie slaagt niet.
Zonder wapens maar wel met een boodschap van Trump keert hij terug naar huis: de Oekraïner moet inbinden en grond afstaan aan Poetin, waaronder de gehele regio Donbas. Die boodschap krijgt hij volgens de Financial Times te horen achter gesloten deuren; publiekelijk houdt Trump vast aan de eis van Zelensky en Europa om de huidige frontlinie als basis te gebruiken voor onderhandelingen.
The Guardian
Nog geen week later laat Trump weten dat de ontmoeting met Poetin van de baan is. Of de twee leiders elkaar op korte termijn nog zullen treffen, laat de president in het midden. Wel kondigt Trump twee dagen later sancties aan tegen de Russische oliebedrijven Rosneft en Lukoil. Daarmee hoopt hij, zij het driekwart jaar later, alsnog snel tot een bestand te komen.
De Europese Unie staat onder zware druk om haar steun aan Oekraïne op te voeren, nadat de Amerikaanse president Donald Trump de zijde van Rusland leek te kiezen in een gesprek met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, afgelopen vrijdag.
De Amerikaanse president Donald Trump blijkt niet zozeer wispelturig als wel onbetrouwbaar. Oekraïne kan zich maar beter op Europa blijven richten.
Source: Volkskrant