NSC-leider Eddy van Hijum ziet zijn partij na een onstuimige kabinetsdeelname voorlopig niet meedoen aan een coalitie. Als die kans zich al voordoet: NSC staat er namelijk slecht voor in de peilingen. Maar de partij wil hoe dan ook door.
Toen u zich aansloot bij NSC, was uw drijfveer om iets doen aan het "grote wantrouwen in het openbaar bestuur en de politiek". Maar sindsdien is dat vertrouwen juist gezakt.
"Ik vond en vind het ongelooflijk belangrijk dat de samenleving zich weer gaat herkennen in de politiek. En daar zie ik een grote opdracht voor onszelf weggelegd."
"We zijn misschien te makkelijk in de coalitie met PVV, VVD en BBB gestapt, in de hoop en verwachting dat we met deze partijen het verschil zouden maken. Nou, dat is niet uitgekomen."
"En de opdracht waarmee ik in de politiek ben gestapt, die ligt er nog steeds."
Hoe staat het eigenlijk met uw eigen vertrouwen in de politiek?
"Ik heb heel mooie en minder mooie dingen gezien. Maar het gebrek aan gunnen en samenwerken in het afgelopen jaar heb ik nog niet eerder meegemaakt."
"En zo zit ik zelf ook niet in de politiek. Ik wil samenwerken met andere partijen, maar ook met maatschappelijke organisaties en met gemeenten en noem maar op. Alleen zo kun je ook echt tot oplossingen komen."
U heeft toen u nog CDA-Kamerlid was meegemaakt dat CDA en VVD een gedoogconstructie aangingen met de PVV in het kabinet-Rutte I. Dat kabinet viel ook doordat de PVV eruit stapte. Bent u niet te naïef geweest?
"Achteraf hebben we een inschattingsfout gemaakt om met de PVV in zee te gaan. Want met populisten regeren die denken dat je per tweet de wereld verandert, dat werkt niet."
"Maar we hebben hier onder een aantal condities mee ingestemd. Dat ging echt niet vanzelf. We hadden er grote aarzelingen bij. Ikzelf ook. "
"De kiezer had de PVV veruit de grootste partij gemaakt. Er was weinig anders mogelijk. Van links tot rechts in de Kamer werd gezegd: jullie moeten het met z'n vieren gaan doen. En toen hebben wij gezegd: oké, we pakken onze verantwoordelijkheid."
Maar het was toch niet alleen de verantwoordelijkheid van NSC om daarvoor te zorgen? Jullie hadden ook kunnen zeggen: we gaan dit nog even vanuit de oppositie doen.
"Ik ben best bereid om in de spiegel te kijken en te zeggen: we hebben een aantal beslissingen genomen en dat zou ik niet nog een keer doen. Daar hebben we van geleerd."
NSC profileert zich als middenpartij. Hebben de kiezers nog wel behoefte aan zo'n partij?
"Wij denken dat er een gat zit op economisch wat linkser en sociaal-cultureel rechts beleid. Daar is nog een groep die volgens ons nauwelijks bediend wordt."
"Als je erin duikt, dan zie je dat er ook tussen de middenpartijen nog heel fundamentele verschillen zijn. Zo maken we scherpere keuzes op sociaal beleid dan bijvoorbeeld het CDA. Wij willen dat het minimumloon omhooggaat. Ook gaan we het toeslagenstelsel hervormen. Dat is een beweging die ik het CDA niet zie maken. En we zijn scherper op migratie."
Op wat voor manier zijn jullie scherper op migratie?
"Wij vinden dat die strenge asielwetten er moeten komen. Het CDA stemt tegen en verwacht veel te veel van het EU-migratiepact."
Uw partij wil vooral inzetten op arbeidsmigratie. Toch ging het de afgelopen kabinetsperiode vooral over asielmigratie.
"Ik heb als minister van Sociale Zaken en Migratie geprobeerd dit echt op de agenda te zetten. Ik heb er een groot speerpunt van gemaakt en ben gestart met bijvoorbeeld de aanpak van misstanden door malafide uitzendbureaus."
"En ja, het is vervolgens alleen over asiel gegaan. Maar arbeidsmigratie... Er wonen al één miljoen arbeidsmigranten in Nederland en er komen er 40.000 netto per jaar bij."
Wat moet er dan gebeuren?
"Nederland moet de verslaving aan laagbetaalde arbeid te boven komen. Want dat deel van de economie, zoals distributiecentra en slachthuizen, is de afgelopen jaren drie keer zo snel gegroeid in aantallen werknemers als andere sectoren. Dat komt doordat we het hier onder slechte condities, waaronder slechte lonen en huisvesting, toestaan. We zijn daarmee een soort magneet geworden."
"We moeten ervoor zorgen dat we die werknemers weer fatsoenlijk gaan betalen. Het minimumloon moet omhoog, arbeidsomstandigheden moeten worden verbeterd en er moet veel strengere handhaving komen."
Is er in Nederland nog wel plek voor die sectoren, zoals distributiecentra en slachthuizen?
"Wij willen ook dat er scherpe keuzes worden gemaakt over wat voor economie je wil zijn. Investeer daarnaast in technologie en innovatie. Schakel de honderdduizenden mensen in Nederland in die nog niet aan het werk zijn. En het is niet erg als een aantal van dit soort sectoren wat krimpen."
Wat mij ook opviel in jullie verkiezingsprogramma is dat jullie willen "opkomen voor de Nederlandse identiteit en cultuur, geschiedenis en traditie". Wat bedoelen jullie daarmee?
"De democratische rechtsstaat is een heel belangrijk kader waarbinnen we samenleven. Ook mensen die hier nieuw komen moeten deel uitmaken van dat geheel. Anders heb je het risico dat mensen volledig langs elkaar heen leven."
Is daarin plek voor andere culturen?
"Natuurlijk heb je ruimte om je eigen identiteit te beleven. Ik kom uit Friesland en daar ben ik nog steeds trots op. Maar dat geldt ook voor iemand die uit bijvoorbeeld Suriname komt. En tegelijkertijd kan je met elkaar juichen voor het Nederlands elftal."
"Als je naar Nederland emigreert, geef je niet zomaar je identiteit op, maar je wordt wel onderdeel van de gemeenschap hier. En dat vraagt ook iets van jou als burger om daarin te investeren. Om de taal te leren, om te weten in wat voor land je terechtkomt en welke rechten en plichten hier gelden."
De doorrekening van de partijprogramma's wees uit dat jullie de NAVO-norm van 3,5 procent in 2035 niet gaan halen. Waarom hebben jullie besloten dat niet te doen?
"We committeren ons gewoon aan de NAVO-norm. Alleen hebben we gezegd: wij maken de keuze om het pad daarnaartoe tot en met 2030 in te vullen. Na 2030 zal een nieuw kabinet moeten kijken hoe de vervolgstap wordt gemaakt."
Veel partijen hebben dat al wel uitgedacht. Hebben jullie je er niet te makkelijk van afgemaakt?
"We hebben ook wel kritiek op de modellen van het CPB. Je weet namelijk niet hoe de wereld er over een paar jaar uitziet, laat staan in 2035."
NSC wordt al even gepeild op nul zetels en het is daarom de vraag of jullie deze ideeën nog in de Kamer kunnen brengen. Had u verwacht dat NSC, dat met twintig zetels de Kamer in ging, zo zou zakken?
"Het is een achtbaan geweest. En NSC bestond natuurlijk in belangrijke mate uit het vertrouwen dat mensen in de persoon Pieter Omtzigt hebben gesteld. Ik denk dat mensen na zijn vertrek uit de landelijke politiek moeten wennen aan het idee dat NSC een partij is met andere, maar niet minder gedreven, gezichten. Dat kost tijd."
Hoe ziet u de toekomst van NSC voor u? Stel, jullie halen toch meerdere zetels in de Kamer, zouden jullie dan weer deelnemen aan een coalitie?
"Ik denk niet dat dat verstandig is. Wij richten ons er echt op om de komende tijd vanuit de Tweede Kamer te werken op de manier waarop we dat van plan waren te doen: de regering bij de les houden en zorgen voor eerlijk, transparant en goed bestuur. Dat zijn de dingen waarvoor we zijn opgericht en waarop we ons de komende tijd willen richten."
En als jullie wel de gepeilde nul zetels halen, gaat NSC dan ook door?
"Wij gaan geen nul zetels halen, we gaan meerdere zetels halen. Daar ben ik van overtuigd."
"En natuurlijk is het belangrijk dat we zetels in de Tweede Kamer halen, maar we hebben ook een Europarlementariër (Dirk Gotink, red.) en we doen volgend jaar mee aan de gemeenteraadsverkiezingen".
"Deze beweging voor beter bestuur, transparantie en opkomen voor mensen die in de knel zitten, die is niet te stoppen. Daar gaan we gewoon mee door."
Source: Nu.nl algemeen