De campagne begint te bewegen. Met "rally's" en "super saturday" in het voorlaatste weekend voor de verkiezingen, nemen partijleiders steeds duidelijker stelling. Daarbij zijn de ogen vooral gericht op het CDA en D66, die een cruciale rol lijken te gaan spelen in de formatie.
Na een week met de doorrekeningen van de partijprogramma's en de eerste twee lijsttrekkersdebatten, zullen CDA-leider Henri Bontenbal en vooral D66-voorman Rob Jetten tevreden terugkijken.
Na een maandenlange stijging in de peilingen, stagneert de opmars van Bontenbal sinds de zomer. In Den Haag valt te horen: hebben de christendemocraten te vroeg gepiekt?
Dat ligt anders bij D66. Trends in de peilingen laten een stijging zien. Het cadeau dat Jetten kreeg doordat PVV-leider Geert Wilders niet meedeed aan het RTL-debat, werd maar wat graag uitgepakt.
Dat ging niet vanzelf. De partij had 36 uur om zich voor te bereiden. Dan is het extra prettig wanneer je optreden, net zoals dat van Bontenbal, in een onderzoek van Ipsos I&O ook nog eens "met afstand" het best werd gewaardeerd.
D66 maakt een interessante reis in de campagne tot nu toe, met een opvallende rol voor de Nederlandse vlag. De nationale driekleur is sinds kort overal aanwezig op de plekken waar D66'ers samenkomen en klappen voor hun partijleider.
"Het is tijd dat onze vlag geen symbool meer is van een kleine groep schreeuwers, maar dat onze vlag weer van ons allemaal wordt", was de uitleg van Jetten.
Nog niet eens zo heel lang geleden werd er vanuit de partij nogal neerbuigend gekeken naar nationale symbolen. Toenmalig partijleider Alexander Pechtold begreep de hang naar de Nederlandse vlag of het Wilhelmus niet.
Zo'n vlag, zei hij in 2017, kwam voort uit een behoefte aan vastigheid. "Alleen die vastigheid is er nooit geweest." Want als je verder in de tijd terugkijkt, was die vastigheid vooral verstikkend. "Toen de pastoor je nog kwam vertellen wat je moest stemmen, waar je je vlees moest kopen en wanneer het volgende kindje kwam."
Zo bezien heeft de vlag binnen D66 een bijzondere ontwikkeling gemaakt. Het past in ieder geval bij de rechtsere koers. Jetten liet begin juni in een podcast met De Correspondent al doorschemeren dat de partij zinspeelde op een strenger asielbeleid.
Zaterdag liet hij zich zelfs positief uit over een coalitiedeelname met het rechtse JA21. De partijen hebben immers goed samengewerkt bij het terugdraaien van de onderwijsbezuiniging en de verlaging van de btw. Een dag later zwakte Jetten die opmerking wel weer wat af.
De ruimte die D66 pakt op rechts, is er gekomen omdat de VVD verder naar rechts is opgeschoven, concludeerde GL-PvdA-leider Frans Timmermans bij NU.nl. "De VVD heeft onder Yesilgöz populistische trekjes gekregen. Dat schept voor een andere liberale partij, zoals D66, natuurlijk ruimte op rechts."
En Jetten zelf? Die kijkt tevreden om zich heen en concludeert dat er aan beide kanten aan hem wordt getrokken.
Net zoals dat bij Bontenbal het geval is. Het CDA kan van oudsher beide kanten op, dus na de verkiezingen kan niemand om hen heen, is de gedachte bij veel andere lijsttrekkers.
Timmermans hoopt de twee partijen zijn kant op te krijgen. Het CDA moet hij zien te paaien met de bereidheid om nationaal asielmaatregelen te nemen. Over de Europese aanpak en de conclusies uit een dik onderzoek over de demografische ontwikkeling in Nederland, zijn ze het eens. Dat is het grootste deel.
Hoewel Bontenbal en Timmermans het niet eens zijn over het belang van extra nationale asielmaatregelen, was de GroenLinks-PvdA-leider vrijdag bij Café Kockelmann duidelijk richting het CDA. "Dit is geen onderwerp waarvan ik verwacht dat het tot heel grote verdeeldheid leidt."
Bij de VVD proberen ze uit alle macht het CDA naar rechts te bewegen. VVD'er Vincent Karremans waarschuwde voor de "linkse CDA'er" Bontenbal, in de hoop hem daar juist weg te houden.
Maar bij de VVD hebben ze grotere problemen. Dilan Yesilgöz is een van de slechtst gewaardeerde lijsttrekkers, blijkt uit het laatste onderzoek van Ipsos I&O. De partij gooit daarbij zoveel deuren dicht, dat de liberalen steeds geïsoleerder komen te staan.
Niet alleen een eventuele coalitie met GroenLinks-PvdA is een no go. Ook een kabinet met CDA, GroenLinks-PvdA en D66 is een brug te ver. "Daar gaan wij als VVD niet in zitten", zei Ruben Brekelmans, minister van Defensie en nummer drie op de VVD-lijst.
Zondagavond gaat de campagne alweer verder met het tweede RTL-debat. Timmermans, Bontenbal, Yesilgöz, Jetten, Joost Eerdmans (JA21) en Jimmy Dijk (SP) zijn aanwezig.
Er staat nog veel op het spel. Want het belangrijkste feit uit het laatste Ipsos I&O onderzoek gaat over het percentage kiezers dat zweeft. Slechts 17 procent weet "zo goed als zeker wat te stemmen. Dat betekent dat 83 procent zweeft of nog twijfelt.
Source: Nu.nl algemeen