Na twee jaar oorlog in Gaza staat de Israëlische economie onder druk. Miljarden aan militaire uitgaven, de inzet van reservisten en internationale reputatieproblemen drukken de groei, terwijl de wapenstilstand kansen biedt voor herstel, zeggen experts.
De cijfers liegen er niet om: de oorlog heeft Israël veel geld gekost. Volgens het Israëlische ministerie van Financiën bedroegen de militaire uitgaven in 2024 ruim 112 miljard sjekel (ongeveer 29 miljard euro). In 2025 lopen de totale oorlogskosten, zoals luchtafweer en wapens, inmiddels op tot 80 miljard euro.
Toch toont de economie een opmerkelijke veerkracht, stelt Alon Eizenberg, econoom aan de universiteit van Jeruzalem. "Veel mensen konden bijvoorbeeld makkelijk op afstand werken, dat is van grote waarde gebleken in periodes waarin raket- en droneaanvallen het dagelijks leven verstoorden."
Daardoor kon de economie de afgelopen twee jaar voor een groot deel gewoon draaien. "De belangrijkste rem op de groei van de economie is de langdurige inzet van reservisten en de voortdurende onzekerheid over het conflict. Dat maakt het voor bedrijven en investeerders moeilijk om vooruit te plannen", zegt Eizenberg.
Een reservist is een voormalige dienstplichtige die bij nood of oorlog tijdelijk wordt opgeroepen om opnieuw in het leger te gaan. "De mobilisatie van de vele Israëlische reservisten heeft op veel manieren een ontwrichtend effect gehad", zegt Eizenberg. "Vooral kleine en middelgrote ondernemingen hadden hier last van, zeker wanneer de eigenaren zelf weer in dienst moesten."
De wapenstilstand tussen Israël en Hamas biedt hoop voor de economie, maar de vooruitzichten blijven fragiel. "Ook al brengt het einde van de oorlog naar verwachting positieve effecten met zich mee", legt Eizenberg uit.
"Als les uit het conflict zal Israël een groter leger willen hebben dan het had aan de vooravond van de oorlog, om de grenzen te beschermen. Dat zal de economie op de lange termijn blijven belasten. Het algehele economische beeld is daarom, ook bij vrede, gemengd."
Daarnaast heeft de oorlog de internationale reputatie van Israël flink onder druk gezet. De baas van de Israëlische centrale bank, Amir Yaron, uitte onlangs zijn zorgen: volgens hem is Israël sterk afhankelijk van deelname aan de wereldeconomie en kan reputatieverlies die deelname flink raken. Buitenlandse klanten en investeerders zouden hun interesse verliezen en liever een ander land kiezen dan een land met een slechte naam.
Ron Tomer, de voorzitter van de Israëlische werkgeversorganisatie, zegt tegen persbureau Reuters dat dit op kleine schaal al gebeurt: hij ziet dat veel Europese klanten zich de afgelopen tijd hebben teruggetrokken vanwege het conflict.
Toch zullen de paar bedrijven die zich hebben teruggetrokken de economie niet snel schaden, denkt Paul Aarts, Midden-Oostenexpert aan de Universiteit van Amsterdam. Wel denkt hij dat andere recente ontwikkelingen invloed kunnen hebben. "Er werd de afgelopen tijd al gesproken over het opschorten van het associatieakkoord tussen de EU en Israël. Dat soort maatregelen zouden de economie flink raken."
Ook de reputatie van Israël zou een flinke deuk oplopen, denkt Aarts: "Een schorsing van het akkoord zou Israël internationaal isoleren en bijdragen aan een soort pariastatus."
Of het opschorten van het akkoord met de EU op tafel blijft nu er een wapenstilstand is, is nog onduidelijk. "Vooropgesteld is het nog maar de vraag of het staakt-het-vuren standhoudt", zegt Aarts. "Dat is in het verleden ook weleens misgegaan."
Source: Nu.nl economisch