is columnist voor de Volkskrant.
De hoofdpersoon van dit trieste verhaal is Laurens B. Dit verhaal komt vaker voor: een man beweert dingen, soms raak, ook wel onnavolgbaar. Hij krijgt publieke aandacht. Hij schrijft veel op sociale media, steeds dreigender, het loopt uit de hand.
B. zit voor de rechter, hij bekent alles. Het ‘klopt’, hij was een ‘toetsenbordridder’, hij bedreigde hoogleraren, artsen, een journalist. Hij publiceerde adresgegevens, die waren ‘gelukkig’ makkelijk te vinden. Vroegere collega’s zoals een hoogleraar met wie hij eens een boek schreef, zijn ‘creeps’ die je moet pakken.
De voorzitter van de rechtbank: ‘Het is beledigend, bedreigend en ook gewoon heel eng.’ Een bericht over een ‘luciferiaanse hel’ is volgens de rechter ‘next level’.
Tot begin vorig jaar was B. docent sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hij wordt niet alleen verdacht van een reeks online misdrijven. Ook zou hij een ziekenhuisbeveiliger hebben mishandeld, dat wordt later een aparte rechtszaak.
U kent B. waarschijnlijk. In 2023 publiceerde hij een veelbesproken opinieartikel in het Amsterdamse universiteitsblad Folia. Hij betoogde dat ‘radicaal ‘woke’ gedachtengoed’ – zeg maar links politiek correct zijn – de ‘academische vrijheid’ bedreigt.
Als voorbeeld noemde hij het begrip ‘non-binair’: mensen die zichzelf niet zien als man of vrouw. B. zag dat als een ‘pseudowetenschappelijk dwaalspoor’, een ‘lege hype’. Op de universiteit kon je daar volgens hem geen discussie over voeren. Om de academische vrijheid te ‘redden’ deed B. een melding als klokkenluider.
Het gaat dan al jaren psychisch niet goed met hem, vertelt B. nu in de rechtbank. ‘Ik ontspoorde onzichtbaar.’
Woke, non-binair, daar slaat iedereen op aan. B.’s standpunten haalden alle media, van NRC en de Volkskrant tot de NOS en Ongehoord Nederland. Hij kreeg bijval uit politiek rechtse kringen. Emeritus hoogleraar Jan Bergstra reikte B. de hand: laten we samen in de ‘gender theory’ duiken.
In een verhaal als dit moet je oppassen voor generalisaties. Was álles wat de afgelopen jaren uit B.’s pen vloeide wappie? Absoluut niet, zegt Bergstra als je hem nu spreekt. Toen ze zich over genderkwesties bogen en daarover samen schreven op een website, was B. ‘compleet helder’.
Maar veel collega’s en vakgenoten doen B.’s kritiek af als onzin. De universiteit werkt hem de deur uit. Volgens de UvA niet omdat volgens een externe onderzoekscommissie de academische vrijheid prima in orde is. Wel omdat B. vreemde en dreigende mails stuurt.
Zijn gedrag ontspoort verder als B. in 2024 zijn baan kwijtraakt. ‘Na mijn ontslag ben ik nog verder weggezakt en daarna ben ik steeds gekkere dingen gaan doen’, zegt hij zelf. Zijn ‘boosheid’ reageert hij af op X en Facebook.
B. roept op tot een ‘volksgericht’ tegen coronaviroloog Marion Koopmans. Artsen die in zijn ogen de verkeerde diagnose stellen, hebben baat bij ‘extra beveiliging op het werk en thuis’. Bergstra, de hoogleraar die met hem de gendertheorie uitploos? Op Facebook omschrijft B. hem als ‘ijskoude pedofiele seriemoordenaar’.
Zijn vroegere werkgever, de UvA, is in handen van een pedofiel netwerk, zo stelt hij. ‘De vraag of ik daar nog in geloof, is niet zo relevant’, zegt B. tegen de rechters. ‘Complotdenken mag.’ Maar dat hij zich zo dreigend heeft uitgelaten, dat is ‘voor mij net zo raar als voor u’. Hij herkent zich in bevindingen van de psychiater. Die bespeurt een depressie en een vermoeden van een bipolaire stoornis.
Bijna drie maanden zat B. in voorarrest. Verder eist de officier van justitie een verplichte behandelmaatregel, 60 uur werkstraf en twee maanden voorwaardelijke gevangenisstraf.
‘Voor mij gaat het wappieboek dicht’, bezweert B. Hij wil ‘een wedergeboorte, een nieuwe start’. Hij gaat ‘af van sociale media’ en keert de ‘rug toe naar de wetenschap’. Voor nu althans. Zonder begeleiding achten deskundigen de kans groot dat het boek weer openklapt en hij opnieuw online mensen gaat bedreigen.
a.vanes@volkskrant.nl
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns