is econoom en publicist.
Daar stonden ze plotseling, zondagavond tijdens het verkiezingsdebat op RTL4. D66-leider Rob Jetten sprong in het gat dat de leider (en enig lid) van de PVV liet vallen door af te zien van deelname. Jetten ging in verkiezingsdebat met Henri Bontenbal (CDA), Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) en Dilan Yesilgöz (VVD), waarmee het kwartet partijleiders dat na de verkiezingen van 29 oktober ons middenkabinet moet gaan vormen compleet was. Het was een ontroerend moment.
Hoe het ging? Bontenbal, Timmermans en Jetten hebben duidelijk zin in inhoudelijke politiek, maar Yesilgöz staat nog in de soundbite-stand, waarbij het geluid soms erg vals klinkt. Haar bewering, bijvoorbeeld, dat starters er door het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek 400 euro per maand op achteruitgaan is leugenachtig, zoals deze week in deze krant ook helder is toegelicht. Dat schrille geluid zal mede worden veroorzaakt door het wegzakken van de VVD in de peilingen.
Maar let op: CDA, GroenLinks-PvdA en D66 hebben de VVD na de verkiezingen keihard nodig, vermoedelijk als kleinste van de vier deelnemende partijen. Op de site van Peilingwijzer kun je niet alleen kijken naar peilingen voor de verkiezingsuitslag, maar ook coalitiecombinaties aanklikken. De vier partijen die met het kabinet-Schoof begonnen, halen nu samen een beschamend lage 49 zetels, waarvan 31 van de PVV.
Maar straks?
Peilingen zijn geen voorspellingen (het is verplicht dit steeds te herhalen), maar het zijn wel de getallen waarmee we vandaag voorzichtig kunnen rekenen. En de combinatie van de vier zondagse debatpartijen staat vandaag de dag op 77 zetels, waarbij Peilingwijzer aantekent dat de kans maar 70 procent is dat de vier opgeteld genoeg zetels halen voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Haal de VVD ertussenuit en er resteren 63 zetels, met nul procent kans op een Kamermeerderheid.
Andere coalitiemogelijkheden? Ze zijn er eigenlijk niet, aangenomen dat de grootste partij uitgesloten blijft van regeringsdeelname. Want naast het viertal is alleen JA21 een middelgrote partij, met een zetenaantal dat peilt rond de 12. Een coalitie over rechts, waar Yesilgöz het steeds over heeft? Tel maar mee: VVD (14), JA21 (12), Forum voor Democratie (4), BBB (4), SGP (3) tellen op tot 37 zetels. Zelfs als het CDA (24) er zin in zou hebben, blijf je heel ver uit de buurt van een meerderheid.
Over links dan? Van hetzelfde laken een pak. GroenLinks-PvdA (24), D66 (15), SP (4), Partij voor de Dieren (4), Volt (3), Denk (3) en gooi van mijn part de ChristenUnie (3) er nog bij, en alles bij elkaar kom je niet verder dan 56 zetels. CDA (24) erbij? Ja, dat telt op! Maar een realistische combinatie? Nee.
Het gaat er dus inmiddels niet eens meer om of een middenkabinet wenselijk is. De vier zijn tot elkaar veroordeeld voor het landsbestuur, bizarre experimenten zoals met partijloze premiers daargelaten.
En dus? Is het tijd om in de campagne de premiersvraag te stellen. Wie wordt premier van het middenkabinet? Henri Bontenbal van het CDA? Of Frans Timmersmans van GroenLinks-PvdA? In de peilingen staan ze nu grofweg gelijk.
Zo’n tweestrijd kan beide partijen groter maken dan ze nu in de peilingen zijn, doordat kiezers strategisch gaan stemmen. Bontenbal of Timmermans, dat is een heldere keuze. Het bijproduct is dan voor Nederland eigenlijk het belangrijkste, een groter zetelaantal voor de vier partijen in het midden.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns