Het demissionaire kabinet wil de bouw van twee nieuwe kerncentrales volledig zelf financieren. Er wordt een nieuw staatsbedrijf opgericht dat eigenaar van de kerncentrales wordt, de Nucleaire Energie Organisatie (NEO).
Het pakt uiteindelijk goedkoper uit als de overheid de benodigde miljarden voor de bouw van kerncentrales zelf inlegt dan als bedrijven meefinancieren, schrijft demissionair klimaatminister Sophie Hermans in een brief aan de Tweede Kamer.
Eerder werd al duidelijk dat er bij bedrijven weinig animo is om te investeren in de kerncentrales, omdat zij het risico te groot achten. Een volgend kabinet kan bijvoorbeeld besluiten om de stekker uit de plannen te trekken.
Dat risico leidt ertoe dat geldverstrekkers veel rente vragen over leningen voor de bouw van kerncentrales. Omdat het vele jaren duurt om zo'n centrale neer te zetten, kunnen die kosten flink oplopen.
De staat kan juist goedkoop geld lenen en daarmee de kosten van het hele project drukken. Hermans kiest daarom voor "volledig publieke financiering" van de benodigde 20 à 30 miljard euro, exclusief rente. Al houdt ze de deur open voor bedrijven die mede-eigenaar van de centrales willen worden. Daar zou bijvoorbeeld de ontwerper van de kerncentrales voor kunnen kiezen.
Het demissionair kabinet steekt in eerste instantie 45 miljoen euro in het nieuwe staadsbedrijf NEO. Dat kan tot 2027 nog oplopen tot 222 miljoen euro. Via NEO zullen uiteindelijk de bedrijven worden ingeschakeld die daadwerkelijk de kerncentrales gaan bouwen.
Over de uiteindelijke kosten is nog veel onzekerheid. Hermans schrijft dat de financiering de komende twee jaar verder wordt uitgewerkt en dat het kabinet in die jaren nog "geen onomkeerbare stappen" zet.
Er zijn nog twee bedrijven in beeld om de kerncentrales te bouwen: het Franse EDF en het Amerikaanse Westinghouse. Hermans hoopt met de uiteindelijke bouwer een optie te kunnen afspreken om ook een derde en vierde nieuwe kerncentrale te bouwen. Waar die moeten komen, is nog niet bekend. Ook waar de eerste twee kerncentrales komen is nog niet duidelijk, al heeft het Zeeuwse Borssele de voorkeur van het kabinet.
Daar staat ook de enige kerncentrale die Nederland momenteel kent. Het kabinet hoopt die centrale langer open te houden. Nu zou de centrale nog in 2033 dicht moeten. Om dat te verlengen, moet de Tweede Kamer nog een wetswijziging aannemen, waarna ook nucleair toezichthouder ANVS goedkeuring moet geven.
Het bouwen van nieuwe kerncentrales hoeft niet te leiden tot extra kosten voor de totale energievoorziening, blijkt uit een studie van kennisinstelling TNO, die vrijdag ook naar de Tweede Kamer is gestuurd. Daarin worden de kosten van het gehele energiesysteem vergeleken als er vier grote kerncentrales komen, of als er in plaats daarvan meer windmolens op de Noordzee komen.
Het verschil blijkt miniem te zijn. "Het verschil in totale systeemkosten is nagenoeg nul", zegt Aart Kooiman van TNO. De investeringen in kerncentrales zijn relatief duur, maar leveren in het energiemodel van TNO besparingen op bij andere vormen van elektriciteitsproductie en bij zaken als batterijopslag of import van waterstof.
Om de kerncentrales te laten lonen, is het wel belangrijk dat Nederland zijn zware industrie behoudt. Als die sterk krimpt, en er dus minder industriële vraag is naar elektriciteit, leiden de kerncentrales tot extra kosten.
Kooiman benadrukt dat de kosten niet de enige reden zijn om wel of niet voor kernenergie te kiezen. Het kan ook uit strategisch oogpunt aantrekkelijk zijn om verschillende energiebronnen te hebben. Het ontstaan van kernafval of hoge financieringslasten kunnen juist redenen zijn om niet voor kerncentrales te kiezen.
Source: Nu.nl economisch