De Keniaanse oppositieleider Raila Odinga is op 80-jarige leeftijd overleden. Donderdag kwam zijn lichaam aan in Nairobi.
Zijn rouwende aanhangers trokken massaal de straat op.
Het mondde uit in confrontatie met de politie.
Door Iva Venneman
Raila Odinga was voor een medische behandeling in India, toen hij woensdag een hartaanval kreeg, waaraan hij overleed. De kist met zijn lichaam werd donderdag naar Nairobi gevlogen. Het vliegtuig was net geland, de plechtigheden begonnen, toen zijn aanhangers het vliegveld bestormden, zwaaiend met takken en Keniaanse vlaggen.
Getty Images, Reuters
Het afscheid van een van de belangrijkste Keniaanse politieke figuren van de afgelopen decennia mondde uit in chaos. In het stadion waar Odinga zou worden opgebaard, probeerden rouwende aanhangers binnen te dringen. De Keniase politie gebruikte traangas en loste schoten om de menigte tot bedaren te brengen. Daarbij zijn tenminste twee doden gevallen. Welke gevolgen dit heeft voor Odinga’s begrafenis, die vrijdag moet plaatsvinden, is nog onbekend.
AFP
Onbegrijpelijk is de massale uitbarsting van verdriet niet. Met de dood van Odinga heeft Kenia een populaire politieke leider verloren. Hij wilde altijd president worden, maar bleef zijn leven lang het gezicht van de oppositie. Zijn dood betekent het einde van een tijdperk. Odinga stierf zonder een opvolger te benoemen.
Odinga werd in 1946 in West-Kenia geboren als telg van een van de twee politieke families die Kenia’s post-koloniale politiek domineerden. Zijn vader Jaramago Odinga was een van de leidende figuren in Kenia’s onafhankelijkheidsstrijd en werd in 1963 de eerste vicepresident van het land. Hij diende onder president Jomo Kenyatta, die ook een politieke dynastie zou voortbrengen.
De jonge Odinga kreeg in de jaren tachtig bekendheid als felle tegenstander van Daniel Arap Moi, de autocraat die vanaf 1978 het land bijna een kwarteeuw regeerde. Odinga verzette zich tegen het eenpartijstelsel, wat hij moest bekopen met acht jaar gevangenisstraf. Toen het meerpartijensysteem in de jaren negentig was hersteld, bleef Odinga hameren op hervormingen van het systeem.
Oppositieleider Raila Odinga in 1997 en 2022.
AFP
Odinga kreeg hierdoor het imago van de man die streed voor het volk en tegen de macht. Toch lonkte het pluche ook voor hem. Hij deed maar liefst vijf pogingen om president te worden, maar werd nooit gekozen. Odinga legde zich daar niet bij neer.
Hij vocht uitslagen aan en riep zijn achterban op de straat op te gaan. Zijn eigen Luo-stam kwam zo geregeld tegenover andere etnische groepen te staan. Kenia’s verkiezingen werden, mede door hem, getekend door politiek geweld.
Vaak eindigde Odinga’s verzet op dezelfde manier: door een deal te sluiten met zijn politieke tegenstanders. Hij werd in 2007, na bemiddeling van VN-secretaris Kofi Annan, premier van het kabinet van zijn tegenstander Mwai Kibaki. In 2017 beschuldigde hij Uhuru Kenyatta van stembusfraude, wat maandenlang tot confrontaties leidde. Uiteindelijk sloten Odinga en Kenyatta een pact, dat met de bekendste handdruk uit de Keniaanse geschiedenis werd bezegeld.
President Uhuru Kenyatta en oppositieleider Raila Odinga schudden elkaar de hand in 2018.
AP
Door zijn politieke behendigheid werd Odinga, ondanks zijn reputatie als oppositieleider, ook steeds vaker als onderdeel van de politieke elite gezien. Exemplarisch daarvoor was de kritiek die hij in 2024 kreeg van gen Z’ers. Nadat ze de straat op waren gegaan om tegen de belastingmaatregelen van de Keniase president Willia Ruto te protesteren, schaarde Odinga zich achter hen. Maar toen Odinga wilde overleggen met Ruto, reageerden de jongeren als door een wesp gestoken. Online was te lezen: ‘Je spreekt niet namens ons.’
Weduwe Ida Odinga (R) neemt afscheid van haar man; daarna volgen duizenden rouwenden haar voorbeeld.
AFP, AP
Toch bleef Odinga onder zijn eigen aanhang populair. Niet voor niets bleven duizenden aanhangers donderdag ondanks de chaos in het stadion hangen. Aan het eind van de middag vormden ze een lange rij, om de man die ze graag als hun president hadden gehad nog een laatste keer te kunnen zien.
Om de massaprotesten in Kenia te onderdrukken, worden jonge demonstranten hardhandig door de politie aangepakt. Honderden van hen werden in de afgelopen weken het slachtoffer van ontvoeringen, mishandeling of werden getroffen door kogels – soms met dodelijke afloop. Toch gaan de protesten door. ‘We blijven vechten tot we vrij zijn’
Ook op donderdag gingen er op meerdere plekken in Kenia demonstranten de straat op. Met name in hoofdstad Nairobi werden zij echter opgewacht door zowel de politie als het leger, die hen met traangas en rubberkogels uiteen dreef. De protesten waren minder omvangrijk die van dinsdag; veel demonstranten bleven thuis.
In Kenia werden acht giraffen vervoerd van een boerderij in Eldoret naar een reservaat in Baringo. Fredrik Lerneryd legt het unieke spektakel vast – een fotografendroom.
Source: Volkskrant