Het CDA heeft genoeg aan de partijleider, de VVD juist even niet en GroenLinks-PvdA presenteert zich nadrukkelijk als gezelschap: een analyse van de politieke posters die het straatbeeld dezer dagen weer kleuren.
Door Raoul du Pré
Een prominent campagnewapen is het allang niet meer, in deze tijd van talkshows, tv-debatten en de oneindige mogelijkheden van sociale media. En het is ook alweer even geleden dat een verkiezingsposter genoeg zeggingskracht had om zich te nestelen in het nationale geheugen, zoals die van het CDA uit 1986 (‘Laat Lubbers zijn karwei afmaken’), die van de SP uit 1998 (‘Stem tegen, stem SP’) of die van de PSP uit 1970 met een naakte Saskia Holleman en een koe (‘Ontwapenend’).
Maar zolang in alle gemeenten toch nog gewoon de aanplakborden staan – al is het maar om de kiezers te attenderen op de aanstaande verkiezingen – ontkomt geen campagneteam aan de vraag: wat zetten we dit keer op de poster? En soms is daar, bedoeld of onbedoeld, toch veel aan af te lezen over de gemoedstoestand van de partij.
CDABij het CDA waren ze snel klaar. De partij mag hopen op een comeback na de electorale dreun van 2023 en daarvoor is volgens alle verkiezingsonderzoeken maar één reden: de lijsttrekker.
Een slogan was nergens voor nodig, de naam van de partij in kwestie mocht er nog net bij.
PVVGeert Wilders laat er ook geen misverstand over bestaan: hij is de PVV. En wat hem betreft gaat de campagne maar over één ding: het immigratiebeleid. Volgens recent onderzoek van Ipsos I&O werkt die boodschap uitstekend bij zijn kiezers.
De pose is afgekeken van de beroemde ‘Uncle Sam wants you’-poster waarmee het Amerikaanse leger in de Eerste Wereldoorlog rekruten wierf.
Opvallend detail: in het echt wordt Wilders langzaam maar zeker heus wat ouder, maar op zijn posters al jaren niet meer.
VVDDe VVD heeft geen rijke traditie van lijsttrekkers op de affiches. Hans Wiegel, die de partij in de jaren zeventig groot maakte, mocht er wel op. Maar daarna koos de partij meestal voor een slogan.
Totdat Mark Rutte in 2021 ook zó allesoverstijgend was geworden, dat hij mocht poseren. In 2023, toen Dilan Yesilgöz nog goede waarderingscijfers scoorde, kwam zij er ook pontificaal op (‘Aan jouw kant’).
Nu haar cijfer bij Ipsos I&O is gedaald tot een 4,2 moet de partij het weer op eigen kracht doen.
GL-PDVAFrans Timmermans staat erop, maar dat zal veel mensen die in de haast passeren geheel ontgaan. Voor de leider van GL-PvdA geldt hetzelfde als voor Yesilgöz: hij wordt buiten zijn eigen achterban niet erg hoog gewaardeerd.
Een campagne zoals die rond Joop den Uyl (‘Kies de minister-president’) of Wim Kok (‘Kies Kok’) zat er daarom dit keer niet in.
Timmermans moet de ruimte delen met zijn partijgenoot Kati Piri en de GroenLinks-kopstukken Jesse Klaver en Esmah Lahlah. De andere mensen verbeelden ‘de sociale meerderheid’, laat een partijwoordvoerder desgevraagd weten. Waarvan akte.
D66‘Hoe het wél kan’ is de titel van het boek van D66-leider Rob Jetten en daarop varieert de partij nu met de boodschap op de affiches. Copyright: Barack Obama.
Jetten zelf doelt met wat hij wel kan vooral op het besturen van het land (hij verwijt het kabinet-Schoof dat het niks voor elkaar heeft gekregen), maar de boodschap is vaag genoeg om iedereen de kans te geven er een eigen interpretatie op te plakken.
BBBIn twee woorden onthult de BBB haar campagnestrategie: lonken naar kiezers die teleurgesteld zijn in Geert Wilders omdat die in juni het zelfbenoemde ‘meest rechtse kabinet ooit’ opblies.
Wilders levert niet, de BBB wel, is sinds die dag de boodschap van Caroline van der Plas aan het rechts georiënteerde deel van het land.
NSCDe NSC-poster van 2023 was er zo eentje die de parlementaire geschiedenisboeken ingaat: Pieter Omtzigt die vastberaden naar een punt op de horizon staarde – en daarna twintig zetels haalde – was een van de grote verhalen van dat jaar. Aan Eddy van Hijum de ondankbare taak om er nog iets van overeind te houden.
‘Lijst 4’ op het stembiljet heeft hij nog wel, laat hij fijntjes weten, als een tastbare herinnering aan betere tijden.
JA21De partij van Joost Eerdmans en Annabel Nanninga heeft dit keer niet erg veel aandacht besteed aan het affiche.
Of het moet er om te doen zijn de kiezers er voor eens en voor altijd van te doordringen dat de partijnaam echt niet is gebaseerd op de voornamen van beide oprichters.
PVDDMarianne Thieme legde het fundament van de Partij voor de Dieren maar is inmiddels aardig in de vergetelheid gedrukt door Esther Ouwehand.
Ze heeft in eigen kring nu al een paar aanvallen op haar leiderschap overleefd maar lijkt daar alleen maar strijdbaarder van te zijn geworden. Zo staat ze dan ook op de poster.
CUEr was een tijd dat de ChristenUnie ook op de posters haar christelijke beginselen breed uitspon (‘Geef geloof een stem’).
Maar de partij mikt dit keer breder en concurreert met het CDA om de stem van de kiezers die vinden dat de kalmte en de bedachtzaamheid terug moeten keren op het Binnenhof (‘weg met het politieke straat- en praatcircus’).
Aan lijsttrekker Bikker de taak om dat gevoel met haar hele persoonlijkheid over te brengen.
VOLTVolt-leider Laurens Dassen voert campagne tegen ‘de oude politiek’, de partijen dus die de kans hebben gehad om problemen op te lossen, maar die kans hebben ‘verkloot’.
Zijn slogan is daarop het vervolg, maar geldt natuurlijk niet voor alle mensen die al op Volt stemden.
FVDForum voor Democratie wisselde van lijsttrekker omdat partijoprichter Thierry Baudet hoopte dat de partij dan weer wat meer aandacht zou krijgen in kranten, talkshows en radioprogramma’s die al een tijdje niet meer veel belangstelling voor hem aan de dag legden.
Inmiddels klaagt de partij breeduit dat rechtse concurrenten als de PVV en JA21 nog steeds veel beter worden bedeeld. Maar de mensen moeten toch weten wie de nieuwe leider is en over de poster had niemand anders dan Fvd wat te vertellen. Daarom bij deze: Lidewij de Vos.
SPHij is hierboven al genoemd: de ‘Stem tegen, stem SP’-poster van eind jaren negentig. Die is nog verkrijgbaar, als ‘retroposter’ in de SP-webwinkel.
Ook uit dat tijdperk dateert het affiche met Jan Marijnissen als getekende stripheld die ageert tegen PvdA en VVD (‘of je nu door de Kok of de Bolk gebeten wordt…’).
‘Stem tegen’ werd jaren later ‘Stem voor’ en nu dus gewoon ‘Stem SP’. Maar of dit over twintig jaar ook een retroposter is…
SGPBegin deze eeuw reageerde de SGP spitsvondig op het succes van Pim Fortuyn met zijn ‘at your service’-slogan. Met ‘Tot Uw dienst’ maakten de staatkundig gereformeerden duidelijk waar het wat hen betreft echt om draait in het leven.
Dit keer valt de slogan ook op: met de toevoeging ‘voor Nederland’ voegt de SGP zich nadrukkelijk bij PVV, FvD, JA21 en BBB in de strijd om de nationalistisch georiënteerde kiezers.
DENKDenk heeft met Stephan van Baarle een lijsttrekker die zich de kaas niet van het brood laat eten en er in elk Tweede Kamerdebat wel voor zorgt dat hij niet over het hoofd wordt gezien.
Opvallen op de aanplakborden met een origineel concept vond hij kennelijk van minder belang.
LPDe partijen die nog niet in de Kamer vertegenwoordigd zijn, blijven zeker niet achter op de aanplakborden. Speciale vermelding verdient de Libertaire Partij, voorheen Libertarische Partij, alleen al vanwege het doorzettingsvermogen: de partij dingt al sinds 1994 met tussenpozen vergeefs mee om een Kamerzetel.
De partij van lijsttrekker Tom van Lamoen streeft naar radicaal individualisme en daarom zet Van Lamoen het mes in de overheid. Of de zaag dus. En die is afgekeken van Elon Musk, die met zaag in de hand campagne voerde voor Donald Trump.
CDABij het CDA waren ze snel klaar. De partij mag hopen op een comeback na de electorale dreun van 2023 en daarvoor is volgens alle verkiezingsonderzoeken maar één reden: de lijsttrekker. Een slogan was nergens voor nodig, de naam van de partij in kwestie mocht er nog net bij.
PVVGeert Wilders laat er ook geen misverstand over bestaan: hij is de PVV. En wat hem betreft gaat de campagne maar over één ding: het immigratiebeleid. Volgens recent onderzoek van Ipsos I&O werkt die boodschap uitstekend bij zijn kiezers.
De pose is afgekeken van de beroemde ‘Uncle Sam wants you’-poster waarmee het Amerikaanse leger in de Eerste Wereldoorlog rekruten wierf.
Opvallend detail: in het echt wordt Wilders langzaam maar zeker heus wat ouder, maar op zijn posters al jaren niet meer.
VVDDe VVD heeft geen rijke traditie van lijsttrekkers op de affiches. Hans Wiegel, die de partij in de jaren zeventig groot maakte, mocht er wel op. Maar daarna koos de partij meestal voor een slogan. Totdat Mark Rutte in 2021 ook zó allesoverstijgend was geworden, dat hij mocht poseren.
In 2023, toen Dilan Yesilgöz nog goede waarderingscijfers scoorde, kwam zij er ook pontificaal op (‘Aan jouw kant’). Nu haar cijfer bij Ipsos I&O is gedaald tot een 4,2 moet de partij het weer op eigen kracht doen.
GL-PDVAFrans Timmermans staat erop, maar dat zal veel mensen die in de haast passeren geheel ontgaan. Voor de leider van GL-PvdA geldt hetzelfde als voor Yesilgöz: hij wordt buiten zijn eigen achterban niet erg hoog gewaardeerd. Een campagne zoals die rond Joop den Uyl (‘Kies de minister-president’) of Wim Kok (‘Kies Kok’) zat er daarom dit keer niet in.
Timmermans moet de ruimte delen met zijn partijgenoot Kati Piri en de GroenLinks-kopstukken Jesse Klaver en Esmah Lahlah. De andere mensen verbeelden ‘de sociale meerderheid’, laat een partijwoordvoerder desgevraagd weten. Waarvan akte.
D66‘Hoe het wél kan’ is de titel van het boek van D66-leider Rob Jetten en daarop varieert de partij nu met de boodschap op de affiches. Copyright: Barack Obama.
Jetten zelf doelt met wat hij wel kan vooral op het besturen van het land (hij verwijt het kabinet-Schoof dat het niks voor elkaar heeft gekregen), maar de boodschap is vaag genoeg om iedereen de kans te geven er een eigen interpretatie op te plakken.
BBBIn twee woorden onthult de BBB haar campagnestrategie: lonken naar kiezers die teleurgesteld zijn in Geert Wilders omdat die in juni het zelfbenoemde ‘meest rechtse kabinet ooit’ opblies.
Wilders levert niet, de BBB wel, is sinds die dag de boodschap van Caroline van der Plas aan het rechts georiënteerde deel van het land.
NSCDe NSC-poster van 2023 was er zo eentje die de parlementaire geschiedenisboeken ingaat: Pieter Omtzigt die vastberaden naar een punt op de horizon staarde – en daarna twintig zetels haalde – was een van de grote verhalen van dat jaar.
Aan Eddy van Hijum de ondankbare taak om er nog iets van overeind te houden. ‘Lijst 4’ op het stembiljet heeft hij nog wel, laat hij fijntjes weten, als een tastbare herinnering aan betere tijden.
JA21De partij van Joost Eerdmans en Annabel Nanninga heeft dit keer niet erg veel aandacht besteed aan het affiche.
Of het moet er om te doen zijn de kiezers er voor eens en voor altijd van te doordringen dat de partijnaam echt niet is gebaseerd op de voornamen van beide oprichters.
PVDDMarianne Thieme legde het fundament van de Partij voor de Dieren maar is inmiddels aardig in de vergetelheid gedrukt door Esther Ouwehand, die in eigen kring nu al een paar aanvallen op haar leiderschap heeft overleefd maar daar alleen maar strijdbaarder van lijkt te worden. Zo staat ze dan ook op de poster.
CUEr was een tijd dat de ChristenUnie ook op de posters haar christelijke beginselen breed uitspon (‘Geef geloof een stem’) maar de partij mikt dit keer breder en concurreert met het CDA om de stem van de kiezers die vinden dat de kalmte en de bedachtzaamheid terug moeten keren op het Binnenhof (‘weg met het politieke straat- en praatcircus’).
Aan lijsttrekker Bikker de taak om dat gevoel met haar hele persoonlijkheid over te brengen.
VOLTVolt-leider Laurens Dassen voert campagne tegen ‘de oude politiek’, de partijen dus die de kans hebben gehad om problemen op te lossen, maar die kans hebben ‘verkloot’.
Zijn slogan is daarop het vervolg, maar geldt natuurlijk niet voor alle mensen die al op Volt stemden.
FVDForum voor Democratie wisselde van lijsttrekker omdat partijoprichter Thierry Baudet hoopte dat de partij dan weer wat meer aandacht zou krijgen in kranten, talkshows en radioprogramma’s die al een tijdje niet meer veel belangstelling voor hem aan de dag legden.
Inmiddels klaagt de partij breeduit dat rechtse concurrenten als de PVV en JA21 nog steeds veel beter worden bedeeld. Maar de mensen moeten toch weten wie de nieuwe leider is en over de poster had niemand anders dan Fvd wat te vertellen. Daarom bij deze: Lidewij de Vos.
SPHij is hierboven al genoemd: de ‘Stem tegen, stem SP’-poster van eind jaren negentig. Die is nog verkrijgbaar, als ‘retroposter’ in de SP-webwinkel. Ook uit dat tijdperk dateert het affiche met Jan Marijnissen als getekende stripheld die ageert tegen PvdA en VVD (‘of je nu door de Kok of de Bolk gebeten wordt…’).
‘Stem tegen’ werd jaren later ‘Stem voor’ en nu dus gewoon ‘Stem SP’. Maar of dit over twintig jaar ook een retroposter is…
SGPBegin deze eeuw reageerde de SGP spitsvondig op het succes van Pim Fortuyn met zijn ‘at your service’-slogan. Met ‘Tot Uw dienst’ maakten de staatkundig gereformeerden duidelijk waar het wat hen betreft echt om draait in het leven.
Dit keer valt de slogan ook op: met de toevoeging ‘voor Nederland’ voegt de SGP zich nadrukkelijk bij PVV, FvD, JA21 en BBB in de strijd om de nationalistisch georiënteerde kiezers.
DENKDenk heeft met Stephan van Baarle een lijsttrekker die zich de kaas niet van het brood laat eten en er in elk Tweede Kamerdebat wel voor zorgt dat hij niet over het hoofd wordt gezien.
Opvallen op de aanplakborden met een origineel concept vond hij kennelijk van minder belang.
LPDe partijen die nog niet in de Kamer vertegenwoordigd zijn, blijven zeker niet achter op de aanplakborden. Speciale vermelding verdient de Libertaire Partij, voorheen Libertarische Partij, alleen al vanwege het doorzettingsvermogen: de partij dingt al sinds 1994 met tussenpozen vergeefs mee om een Kamerzetel.
De partij van lijsttrekker Tom van Lamoen streeft naar radicaal individualisme en daarom zet Van Lamoen het mes in de overheid. Of de zaag dus. En die is afgekeken van Elon Musk, die met zaag in de hand campagne voerde voor Donald Trump.
Lijsttrekkers hadden zich bij het NOS-radiodebat opgemaakt voor een eerste clash met Geert Wilders, de koploper in de peilingen. Toen dat door een terreurdreiging niet doorging, richtten zij hun pijlen vooral op CDA-leider Henri Bontenbal.
Deze kieswijzer kijkt naar hoe partijen daadwerkelijk stemden (en níet naar campagnebeloftes). Zo komt u erachter met welke partij u de meeste overeenkomsten heeft.
Dat Geert Wilders een debat afzegde vanwege een mogelijke terreurdreiging leidde aanvankelijk tot begrip en medeleven van andere partijleiders. Dat er inmiddels ook ongemak sluimert, heeft alles te maken met eerdere campagnes van de PVV-leider.
Source: Volkskrant