Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids en schrijft een column voor de Volkskrant.
Studeren is investeren in je toekomst, maar een studieschuld kan je het gevoel geven dat je begint met een achterstand. Een blok aan je been. Ongeveer 1,6 miljoen Nederlanders hebben een studieschuld. Bij de helft is de schuld minder dan 10 duizend euro, maar er zijn maar liefst 150 duizend (ex-)studenten met meer dan 50 duizend euro aan studieschuld. Dat aantal studenten is de afgelopen vijf jaar verdubbeld.
Over de schuld betaal je rente. Die wordt één keer per jaar vastgesteld, en dat is net weer gebeurd. De rente staat nu op 2,3 procent per jaar. Je hebt er vooral in het begin last van. Dan betaal je soms 30 procentpunt aan rente en de rest aan aflossing.
Na je studie moet je iedere maand gaan aflossen. Hoeveel je betaalt, hangt af van je inkomen. Je betaalt een percentage van je inkomen, maar alleen over wat je verdient boven het minimumloon. Als je samenwoont, telt het inkomen van je partner mee. Dan ga je meer betalen, maar juist minder als je partner geen inkomen heeft. Als je de lening uiteindelijk niet afgelost krijgt, wordt de resterende schuld kwijtgescholden. Dat kan vijftien tot 35 jaar duren.
Je maandbedrag is gebaseerd op je inkomen van twee jaar geleden. Dat is gunstig, behalve als je inkomen (of dat van je partner) ineens flink achteruitgaat. Dan kun je DUO, de Dienst Uitvoering Onderwijs, vragen om uit te gaan van je huidige (gezins)inkomen. Je kunt ook tijdelijk de aflossing stopzetten. Je mag in totaal vijf van dat soort ‘jokerjaren’ gebruiken. Dat heeft ook nadelen, want de rente gaat gewoon door. De termijn waarop je de studieschuld moet aflossen, schuift ook op.
Alles bij elkaar gaat de overheid er best flexibel mee om. Banken willen wel dat je de studieschuld meldt om vast te stellen hoeveel hypotheek je kunt krijgen bij een eventuele aankoop van een huis. Met zo’n schuld kun je minder lenen.
Probeer je studieschuld af te lossen voordat je een woning koopt. Als je een baan hebt, vraag dan aan je werkgever of je de studieschuld kunt aflossen via je individuele of persoonlijke keuzebudget. Je hoeft dan geen belasting te betalen over het geld dat je gebruikt voor het aflossen. Het geld gaat af van je bruto-inkomen. Daardoor komt ongeveer 40 procent voor rekening van de fiscus. Er geldt wel een maximum. Bij de rijksoverheid is dat 2.000 euro per jaar.
Als extra aflossen via de werkgever niet snel genoeg gaat, kan je wellicht bij je ouders of grootouders aankloppen voor een schenking. Dat kan belastingvrij, bij een schenking tot 6.700 euro van ouders en 2.700 euro van anderen.
(Groot)ouders die een stel vormen kunnen maar één vrijstelling per jaar gebruiken. Datzelfde geldt voor de ontvangende partij. Als je schenkt in december en daarna opnieuw in januari, kun je het bedrag toch verdubbelen. Leg bij zo’n schenking in een overeenkomst vast dat het verrekend wordt met de erfenis van de andere kinderen, zodat na het overlijden van de schenker alles weer eerlijk verdeeld is onder de erfgenamen.
Over de auteur
Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids.
Zelf een vraag? Geldvraag@volkskrant.nl