De enorme veelzijdigheid. Dát is wat vooral opvalt aan het werk van fotograaf Co Rentmeester (89), nu te zien in Foam in Amsterdam. De eerste en vooralsnog enige Nederlandse winnaar van de World Press Photo was superieur in elk genre.
Door Mark Moorman
Tussen 1963 en 1972 werd de World Press Photo van het jaar zesmaal gewonnen door een foto uit de Vietnamoorlog. Het was het laatste grote decennium van de fototijdschriften. De foto’s uit Vietnam speelden een grote rol in de publieke opinie rond de oorlog.
Amerikaanse militairen verlaten een vliegveld in de buurt van Saigon, 1967.
Uitgeputte Amerikaanse mariniers na een grote slag met de Noord-Vietnamezen, 1965.
In de reeks winnaars zitten foto’s als de executie op straat van een Vietcong-strijder en het beeld van verbrande kinderen die vluchten voor een napalm-bombardement – een klassieker waarvan het auteurschap inmiddels omstreden is. Winnaar van de World Press Photo van het jaar 1967 was de Nederlandse fotograaf Co Rentmeester.
Een commandant van een Amerikaanse tank kijkt door zijn vizier, waarbij het licht op zijn opengesperde oog valt. Twee dingen vallen op: het was in de geschiedenis van de prijs de eerste kleurenfoto die won. Nieuwsfotografie was in die periode een zwart-wit werkelijkheid, al was het maar omdat kranten nog jaren verwijderd waren van kleurendruk.
En, wat je bijna vergeet als je naar de inmiddels klassieke foto kijkt, de fotograaf moet aan boord van de tank zijn geweest, in de ongetwijfeld krappe ruimte.
Rentmeester is altijd een technisch briljante fotograaf geweest. Kijk naar zijn beroemde Michael Jordan-foto. Kijk naar dat oog, midden in zijn tankfoto: hoe dat oog ook weer het oog van de kijker trekt. Midden in een ongetwijfeld gespannen oorlogssituatie wordt er niet alleen technische perfectie bereikt, maar wordt er ook een idee uitgewerkt.
Sneeuwapen bij een hete bron, in het Shiga-gebergte in Japan, 1970.
De Indonesische president Soekarno en de chef van Life Magazine, Don Moser, 1965.
Wie het bijzondere retrospectief van Co Rentmeester bezoekt dat nu in Foam in Amsterdam te zien is, valt vooral de enorme veelzijdigheid van Rentmeester op, superieur in elk genre. Hij was een voormalig roeikampioen (vandaar zijn liefde voor sportfoto’s) die in 1961 naar de VS vertrok om een foto-opleiding te volgen.
In 1965 stond hij midden in de rellen in de wijk Watts in Los Angeles. Begonnen als een protest tegen politiegeweld en ongelijke behandeling, werd de halve wijk platgebrand en zouden er uiteindelijk 34 doden vallen.
Aanhouding in de onrustige zomer van 1965, Watts, Los Angeles.
De indringende reportages uit Watts betekenden de entree van Rentmeester in de wereld van de nieuwsfotografie. Vanaf 1965 werkte hij voor Life Magazine, waarvoor hij naar Vietnam vertrok om daar de oorlog te verslaan. In mei 1968 raakte hij gewond door een schot van een sluipschutter van de Vietcong, een herinnering aan het feit dat de persoon met de camera bepaald niet onkwetsbaar is.
Een verlamde veteraan wacht op hulp in een veteranenhospitaal in de Bronx in New York, 1976.
Misschien was zijn indrukwekkendste reeks over de oorlog in Vietnam de serie foto’s die hij in een veteranenhospitaal in de Bronx nam, jaren na het vertrek van de Amerikanen uit Saigon. Hier was de oorlog nog lang niet voorbij. Hij fotografeert de lege blik van de veteranen en de onmenselijke omstandigheden in het smerige ziekenhuis. Dit was de verborgen prijs die voor de oorlog was betaald.
Co Rentmeester: Witnessing Life, t/m 11 februari in Foam.
Vijf jaar lang poogde Stephan Vanfleteren ‘de code van de zee te kraken’. Dat onmogelijke doel groeide uit tot een obsessie die de fotograaf bijna fataal werd. Het resultaat van Vanfleterens heroïsche project Transcripts of a Sea is overweldigend.
Veel Nederlandse plezierboten worden na jaren van verwaarlozing achtergelaten in de natuur. Fotograaf Marcel van den Bergh raakte gefacineerd door wat hij ‘weesboten’ noemt en legde hun lot vast.
De in Duitsland niet-inheemse wasbeer werd ooit voor de jacht uitgezet door de nazi’s, inmiddels telt Duitsland anderhalf miljoen wasberen. Fotograaf Erik Irmer raakte gefascineerd door invasieve exoten als de wasbeer, de rode Amerikaanse rivierkreeft en de hemelboom.
Source: Volkskrant