Vrouwen die worden gestalkt of belaagd door een gewelddadige ex, kunnen met een ‘slachtofferdevice’ gewaarschuwd worden als hij in de buurt is. En weten dus ook wanneer ze relatief veilig zijn. De eerste resultaten van deze pr.
Irena stond in de supermarkt toen ze werd gebeld: de politie. ‘De agent zei dat ik de winkelmanager moest zoeken en via de achteruitgang naar buiten moest gaan. Daar zouden ze me ophalen. Ik moest absoluut niet via de voorkant weggaan.’
De vrouw – die anoniem wil blijven omdat ze voor haar leven vreest, en die ook niet echt Irena heet – pauzeert even. ‘Want ergens daar stond mijn ex.’
Het was dit jaar de tweede keer al dat de politie haar in veiligheid moest brengen. Nog veel vaker werd Irena gebeld door de reclassering. ‘Soms kon ik niet naar huis omdat mijn ex heel dicht bij de woning was. Dan moest ik even ergens anders heen. Of ik was op de fiets onderweg naar mijn werk en kreeg te horen dat ik een omweg moest nemen, omdat ik hem misschien tegen zou komen.’
Dit is de werkelijkheid waar Irena en nog enkele tientallen vrouwen in Nederland mee leven. Ze doen mee aan een pilot en dragen een ‘slachtofferdevice’, een apparaatje dat je locatie voortdurend monitort om te voorkomen dat een stalker of bedreiger, meestal een ex-partner, in de buurt komt. Hij draagt door een eerdere veroordeling dan al een enkelband.
Als hij binnen een straal van een kilometer komt, krijgt de reclassering een melding. Een team dat 24 uur per dag paraat staat, ‘duidt’ vervolgens het gedrag van de man en beslist of de vrouw moet worden gewaarschuwd. Als het team haar belt, krijgt ze een vluchtroute voorgesteld. In het uiterste geval komt de politie direct om haar in veiligheid te brengen.
Irena wordt begeleid door Arosa, een hulporganisatie van KesslerPerspektief voor slachtoffers van huiselijk geweld. ‘Na een melding bellen we zo snel mogelijk om haar steun te bieden en een afspraak te maken om langs te gaan’, zegt Carli van Winsen, directeur van Arosa. ‘Het moment dat je zo’n melding krijgt is enorm stressvol.’
De pleger krijgt het niet te horen als de vrouw een melding heeft gekregen dat hij in haar buurt was. ‘We willen hem niet wijzer maken dan hij is’, zegt Jasper van Schie, coördinator Elektronische Monitoring bij de reclassering. ‘Soms realiseert hij zich niet eens dát hij in de buurt was. Bijvoorbeeld als ze elkaar kruisen op een snelweg.’
Het slachtofferdevice staat de laatste tijd politiek in de aandacht omdat het een oplossing zou kunnen zijn om de vele tragische gevallen van femicide of partnerdoding te bestrijden. Grofweg elke twee weken wordt in Nederland een vrouw gedood door haar (ex-)-partner.
Als Irena in het nieuws over weer zo’n vermoorde vrouw leest, is het eerste wat ze denkt: ‘Ik kan de volgende zijn. Dat heeft hij ook tegen een vriendin van mij gezegd: Irena komt op de voorpagina.’
In Den Haag, Rotterdam, Tilburg en Noord-Nederland zijn er pilots gedaan, waar telkens kleine groepen vrouwen aan meededen, rond de tien deelnemers. In Amsterdam start begin 2026 een volgende proef.
De resultaten zijn positief, zegt Van Winsen. ‘Het verschilt per geval. Er zijn vrouwen die nooit worden gebeld. En er zijn vrouwen die voortdurend gebeld worden. Velen zeggen dat hun leven lang enorm beperkt was, ze waren constant bang om buiten het gebied waar het verbod gold te komen. Dit device geeft hun een groot gevoel van vrijheid.’
Soms staat een vrouw voor een lastige keuze bij een melding. ‘Kies ik voor veiligheid of vrijheid? Zo lieten we een vrouw op een festival weten dat haar ex daar ook ergens was. Zij besloot te blijven, omdat ze heel bewust de keuze had gemaakt om weer eens uit te gaan. Gelukkig liep dat goed af.’
Irena draagt het device al enkele jaren. Over een paar maanden verloopt het contactverbod dat haar ex heeft en hoeft hij geen enkelband meer te dragen. ‘Hoe het daarna verder moet, ik weet het niet. Ik hoop dat het contactverbod wordt verlengd.’
Ruim tien jaar geleden leerde ze haar ex kennen tijdens een vakantie. In de eerste jaren was hij erg charmant, vertelt ze. Maar gaandeweg merkte ze hoe jaloers hij was, bezitterig. ‘Hij wilde me controleren. Als ik naar een feestje ging, maakte hij daar een probleem van. Hij zocht altijd naar een manier om een probleem uit te lokken, en dat liep geregeld uit op een volledige escalatie met zowel mentaal als fysiek geweld.’
Hij begon haar na een aantal jaar ook te mishandelen. ‘Al vijftien jaar geleden ging ik voor het eerst naar de politie. Maar ze geloofden me niet en adviseerden me geen aangifte te doen.’
Daarna is ze nog vele malen naar de politie gegaan, maar het lukt haar niet om van hem af te komen, zegt ze. ‘Ik ben er ook heel vaak vandoor gegaan met de kinderen. Maar telkens maakte ik de fout om hem te vertellen dat ik bij hem weg wilde gaan en dan deed hij er alles aan om dat niet te laten gebeuren, vooral door te dreigen.’
Bijna vier jaar geleden had ze de sloten van haar huis laten vervangen, maar zelfs dat hield hem niet tegen. ‘Hij brak in via de achterdeur. Mijn kind riep: papa is hier! Hij ging meteen over tot fysiek geweld, niet alleen bij mij, maar ook bij mijn kinderen.’
Een week later had hij een enkelband, vertelt Irena, en kreeg zij het slachtofferdevice. ‘Het device heeft mijn leven gered. Ik weet niet hoe ik zonder zou moeten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant