Shutterstock / Orange Pictures
14 oktober 2025 door Michel Doodeman
Vrijdag verschenen de doorrekeningen van alle verkiezingsprogramma’s, uitgevoerd door het Centraal Planbureau (CPB) in samenwerking met het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De afgelopen dagen zijn politieke duiders en parlementair journalisten volop bezig geweest met het analyseren van de doorrekeningen. Opvallend is vooral dat het CDA miljarden naar ‘fatsoen’ wil, hoewel het onduidelijk blijft hoe de partij dit denkt te kunnen financieren.
“De partij van Bontenbal wil volgens het CPB relatief weinig uitgeven aan zorg, maar reserveert wel zeven miljard voor ‘fatsoen’”, concludeert politiek commentator Joost Vullings. “Daarnaast zet het CDA drie miljard apart voor ‘degelijkheid’ en enkele honderden miljoenen ‘welvoeglijkheid’, ‘deugdzaamheid’ en ‘betamelijkheid’. Er moet een hoop worden opgegeven om dit te kunnen realiseren. Het is niet alleen onduidelijk hoe de partij dit wil financieren, maar vooral ook wat er precies mee bedoeld wordt.”
Politiek verslaggever Mats Akkerman vertelt: “Het eigen risico zou naar ongeveer 1.220 euro per persoon per jaar moeten gaan om deze fatsoensuitgaven te kunnen dekken. Het btw-tarief van 21 procent zal naar ongeveer 32 procent moeten gaan. Waarschijnlijk moet er ook een zogeheten ‘betamelijkheidsbelasting’ komen en moet er ook nog wel wat beknibbeld worden op internationale samenwerkingen, onderwijs en het klimaat. Het lijkt allemaal niet realistisch dat ze dat voor elkaar krijgen. Het lijkt echter een gecalculeerde gok van Bontenbal: je krijgt er wel een pak fatsoen voor terug.”
“Als je zo vaak de woorden ‘fatsoen’ en ‘fatsoenlijk’ in je partijprogramma laat terugkomen, moet je ook leveren”, zegt Vullings. “In de peilingen zien we heel duidelijk wat de Nederlander wil: een fatsoenlijk land, koste wat kost.”
Source: Speld