Bij de lokale verkiezingen in Portugal van zondag is de centrumrechtse PSD als de grootste uit de bus gekomen. De partij van premier Luís Montenegro mag de burgemeesters leveren in Lissabon en Porto, de twee parels in de Portugese kroon.
is correspondent Spanje, Portugal en Marokko van de Volkskrant. Hij woont in Madrid.
Vooral het behoud van de hoofdstad is door de PSD als een triomf onthaald. De zittende burgemeester Carlos Moedas stond daar onder grote druk na het tramongeluk dat begin september zestien levens eistte.
Volgens de oppositie ontliep Moedas zijn politieke verantwoordelijkheid voor het ongeluk en ontbrak het hem aan empathie in de omgang met de slachtoffers. In de slotweek van de campagne stelde onder meer een weduwnaar van een van de dodelijke slachtoffers dat hij na de ramp nog niets van het gemeentebestuur had vernomen.
De kiezer strafte Moedas daar zondag niet voor af. Hoewel de zittende burgemeester en zijn uitdager, de sociaaldemocraat Alexandra Leitão, op de verkiezingsavond lang gelijk op gingen, was het Moedas die om half twee ‘s nachts (lokale tijd) zijn overwinningsspeech kon geven.
Moedas behaalde zelfs dertigduizend stemmen meer dan in 2021. Een ‘absoluut uitzonderlijk’ resultaat, noemde hij dat zelf. Volgens Moedas is het nu aan de oppositie om ‘verantwoordelijkheid’ te tonen en haar harde toon in te ruilen voor een meer constructieve. ‘De Lissabonners hebben in deze verkiezingen duidelijk gesproken: ze willen geen instabiliteit’.
Niet alleen in Lissabon werd de PSD de grootste: de vijf belangrijkste gemeenten van het land, waaronder ook Porto, gingen naar de partij. Over het hele land gezien behaalde centrumrechts eveneens de meeste stemmen. Premier Luís Montenegro, die zelf in mei werd herkozen, onthaalde dat nieuws als een bevestiging dat zijn PSD op de goede weg is. ‘Wij zijn de grote winnaars. Iets anders kan ik er niet van maken.’
Hoewel de grootste uitdager van de PSD, de sociaaldemocratische PS, het in de grootste steden dus moest afleggen, heeft die partij de uitslag alsnog met voorzichtig optimisme ontvangen. In percentage stemmen krabbelden de sociaaldemocraten enigszins op na de landelijke verkiezingen in mei. Die liepen uit op een van de grootste nederlagen ooit voor de partij.
In enkele belangrijke provinciesteden wist de PS rechts wél uit het pluche te stoten. Viseu, een stad in het meer conservatieve noorden van het land, krijgt zelfs voor het eerst in haar geschiedenis een sociaaldemocraat als burgemeester.
Voor het radicaal-rechtse Chega liep de verkiezingsavond uit op een teleurstelling. De partij deed het met een krappe 12 procent van de stemmen beduidend slechter dan bij de landelijke verkiezingen in mei. Destijds werd Chega met 23 procent de tweede partij van het land.
Die terugval heeft deels te maken met het karakter van de lokale verkiezingen: omdat de grootste partij normaal gesproken de burgemeester levert, is het voor kiezers vaak aantrekkelijker om op een van de twee traditionele machtspartijen te stemmen.
Wel krijgt Portugal zijn eerste radicaal-rechtse burgemeesters. In drie plaatsen werd Chega de grootste, waaronder in ‘feestoord’ Albufeira.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant