Demonstratie Ook de tweede anti-asieldemonstratie in korte tijd is uit de hand gelopen. Na de Malieveldrellen nu ook gewelddadigheden in Amsterdam. De betoging begon aanvankelijk kalm. Iemand heeft „Übermensch” op zijn shirt staan. „Frans Timmermans, val maar lekker dood.”
Verschillende groepen en individuen verzamelden zich zondagmiddag op het Museumplein in Amsterdam om te demonstreren tegen asielbeleid en migratie.
Pas nadat de anti-asieldemonstratie zondagmiddag zijn aangemelde rondje om het Amsterdamse Vondelpark heeft gelopen, loopt het uit de hand. Nadat iedereen weer is teruggekeerd op het Museumplein, trekt een groep van zeker honderd demonstranten in de richting van de Prinsengracht. Er klinken keiharde vuurwerkknallen. Scooters worden omver gegooid. De ME omsingelt een deel van de zwart geklede mannen en houdt zeker twintig van hen aan.
Verderop zit GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans op een terras in afwachting van het verkiezingsdebat. Hij wordt geïnterviewd door RTL Nieuws als vier mannen, allen met bedekt gezicht, op hem af komen en in zijn gezicht schreeuwen dat hij een “kankerhond” is. Een van hen doet als hij wegloopt een Hitlergroet.
Dat was nu net niét de bedoeling van organisator Martijn Koops, die de tweede landelijke anti-asieldemonstratie in korte tijd organiseerde. Onder de noemer ‘Nationaal Protest’ meldde de rechtse activist, kort na de Malieveldrellen van 20 september, zijn eigen demonstratie aan. En die moet vreedzaam verlopen, herhaalde Koops zondagmiddag meerdere malen op het podium. “Wij gaan vandaag voor een statement dat rechts én vreedzaam is.”
In Den Haag, waar deels dezelfde demonstranten aanwezig waren, werd een politieauto in de brand gestoken en het partijkantoor van D66 bekogeld. Dit keer lijkt het er lang op dat Koops zijn zin krijgt en het rustig blijft.
In de optocht wordt het een paar keer grimmig bij huizen waar Amsterdammers vanuit hun raam of balkon een middelvinger opsteken of iets terugroepen. Zij krijgen eieren en waterflesjes toegesmeten, net als huizen met een Palestijnse vlag of poster van GroenLinks-PvdA.
Op de Overtoom staan twee jonge vrouwen in een open raam die met een grote lach een briefje tonen met de tekst: ‘Get a life’. Een van hen steekt haar middelvinger op. Gejoel stijgt op uit de menigte. De demonstranten komen tot stilstand en richten zich naar de vrouwen. Een jonge man schreeuwt de longen uit zijn lijf: „Dit is óns Nederland! Niet van jullie, van óns!” Ze worden uitgemaakt voor “kankerhoeren” en “landverraders”.
De vrouwen deinzen niet terug als ze eieren en een waterflesje naar hun toegegooid krijgen, tot een van de eieren hun huis binnen komt. Dan gaat hun raam dicht. „Ik weet waar je huis woont!”, roept een vrouwelijke demonstrant als ze iets verder zijn in haar megafoon. Daarna, tegen de vrouw naast haar: „Eigenlijk had ik dat voor hun deur moeten roepen.”
Naar andere balkons wordt gezongen: “Daar moet een piemel in.” De meest gescandeerde leus van deze middag is “Wij zijn Nederland.” Ook klinkt er: “Hé Frans Timmermans, vieze vuile kankerjood, hé Frans Timmermans, val maar lekker dood” en “Halsema is de hoer van Amsterdam”.
De groep bestaat uit zeker honderden, vooral jonge mannen in zwarte kleding. Er is veel rechtsextremistische symboliek te zien. Iemand heeft Übermensch op zijn sweater staan. De omstreden oranje-wit-blauwe prinsenvlag, die ook door de NSB gebruikt werd, is veel te zien. Net als het VOC-logo. Een man met een Make America Great Again-petje houdt een houten kruis vast met de tekst: ‘God is goed, Geert wordt groot’. NRC ziet zeker drie demonstranten een Hitlergroet maken.
De politie is massaal aanwezig. De demonstranten lopen tussen een haag van ME’ers. Achter hen aan rijden nog eens vijftien ME-busjes, acht agenten te paard en meerdere motoragenten. Wie een paar stappen buiten de groep zet, wordt meteen teruggestuurd.
De stad had vergaande voorzorgsmaatregelen genomen voor deze dag. Iedereen die rond het middaguur, voor het geplande protest, station Amsterdam Centraal uitloopt, moet langs tien ME-busjes. Agenten houden bijna alle mannen staande om hen te fouilleren. Van veel van hen worden de persoonsgegevens genoteerd. Meerdere mensen moeten de gezichtsbedekkende doekjes inleveren die dan nog losjes om hun nek hangen. Een ME’er vertelt dat er veel mensen zijn herkend die ook bij de rellen in Den Haag aanwezig waren, en dat er vuurwerk in beslag is genomen.
Drie jongens die zeggen dat ze in Amsterdam zijn voor de WK-kwalificatiewedstrijd van Nederland tegen Finland, diezelfde avond, moeten hun kaartje laten zien en worden ook gefouilleerd. Een man met een sporttas ontkent tegenover twee ME’ers dat hij voor de demonstratie komt. Als een van hen een grote Nederlandse vlag uit zijn sporttas vist, vraagt hij: „Waarom heb je deze dan bij je?” „Die heb ik altijd bij me”, zegt de man. „Het is toch geen NSB-vlag of zo?”
Burgemeester Femke Halsema had zondag het veiligheidsrisicogebied in de hoofdstad uitgebreid vanwege „mogelijke verstoring van de openbare orde”. In een groot deel van het centrum mocht de politie mensen preventief fouilleren. Ook gold er een verbod op gezichtsbedekkende kleding.
Op het Jonas Daniël Meijerplein, op een half uur lopen van het Museumplein, was een tegendemonstratie. Deze demonstratie werd georganiseerd door tientallen organisaties, waaronder Antifascistische Actie en Extinction Rebellion, onder de noemer ‘Samen tegen Fascisme’. Volgens Het Parool kwamen daar zo’n vierhonderd mensen bijeen.
Eenmaal terug op het Museumplein roept organisator Koops via een megafoon dat hij met alle deelnemers een groepsfoto wil. Tientallen mannen voegen zich samen, zwaaien hun Nederlandse en prinsenvlaggen in de lucht. Oranje rookbommen worden afgestoken. Daarna trekt de groep mannen het centrum in, waar alsnog een poging tot rellen wordt gedaan. De politie drukt dat vrij snel de kop in. Zo’n dertig demonstranten worden stuk voor stuk gefouilleerd, en in een GVB-bus afgevoerd.
Op Bluesky zegt burgemeester Halsema dat ze trots is op de „grondige voorbereiding en de beheerste en professionele begeleiding” door de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeente. „Amsterdam is een vrije stad. En ik ben ook nog eens luidkeels toegezongen: mijn dag kan niet meer stuk!”
Met medewerking van Guus Valk.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC