Hamas heeft vergeefs geprobeerd op het laatste moment nog een paar kopstukken op de lijst te krijgen met vrij te laten gevangenen. Het vroeg vrijlating van onder anderen Marwan Barghouti en Ahmad Sadaat, maar Israël heeft dat ‘met klem geweigerd’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Hamas had als tegenprestatie voor op zijn minst deze twee mannen nog vervroegde vrijlating van Iraëlische gijzelaars aangeboden, desnoods zelfs zondagmiddag al, maar dat ging niet door. De twintig nog levende gijzelaars zullen zoals overeengekomen maandag vóór 12.00 uur worden overgedragen aan het Rode Kruis. Ook wordt een begin gemaakt met de overdracht van de resten van 26 overleden gijzelaars.
Twee andere gijzelaars zijn volgens de BBC nog zoek. In ruil voor de gijzelaars zal Israël dan 250 langgestrafte Palestijnse gevangenen vrijlaten en 1.700 Palestijnen die sinds het begin van de oorlog in Gaza zijn gearresteerd.
Daarmee gaat een cruciaal deel van de eerste fase van het vredesplan voor Gaza in. Maandag is er in de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh een topconferentie onder leiding van de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Egyptische ambtgenoot Abdel Fatah el-Sisi. Op deze top zullen ongeveer twintig wereldleiders aanwezig zijn: behalve Trump en El-Sisi zijn dat onder anderen VN-secretaris-generaal António Guterres, de Franse president Emmanuel Macron, de Britse premier Keir Starmer en diens collega’s van Italië en Spanje. Zondagmiddag werd bekend dat ook premier Dick Schoof naar Egypte zal afreizen.
De eerste fase is begonnen met een staakt-het-vuren dat vrijdag van kracht werd. Bij het bestand, tot stand gekomen door bemiddeling van de Verenigde Staten, Qatar, Egypte en Turkije, is afgesproken dat Hamas geen publiciteitsshow maakt van de vrijlating van de gijzelaars: die moet plaatsvinden ‘zonder enige publieke ceremonies of media-aandacht’.
Op de naleving van het staakt-het-vuren zal worden toegezien door een internationale legermacht (volgens de BBC vermoedelijk uit Egypte, Qatar, Turkije en de VAE) onder leiding van de Verenigde Staten, die inmiddels tweehonderd manschappen naar Israël hebben gestuurd. Het Israëlische leger zal zich terugtrekken tot achter de eerste linie die Gaza van noord naar zuid doorsnijdt, waarna het nog 53 procent van de enclave bezet.
Inmiddels heeft Israël één grensovergang in Gaza geopend, bij Rafah, die toegang biedt tot Egypte. Daar werd zondag een lange rij vrachtwagens gezien met hulpgoederen voor Gaza. Afgesproken is dat zeshonderd vrachtwagens per dag Gaza zullen binnenkomen, maar dat aantal wordt volgens internationale hulporganisaties nog niet bereikt. Volgens Unicef-woordvoerder James Elder is één grensovergang niet genoeg om genoeg hulp bij de hongerende bevolking te krijgen. Hij roept Israël op meer grensovergangen naar Gaza te openen.
Met de vrijlating van de gijzelaars is er nog geen definitieve vrede in Gaza, want daarna beginnen onderhandelingen over de resterende kwesties van het twintigpuntenplan dat de regering Trump heeft opgesteld. Dat plan bevat nog tal van struikelblokken: Hamas moet bijvoorbeeld de wapens neerleggen, maar heeft meermalen gezegd dat pas te doen als er garanties zijn dat er een Palestijnse staat komt. De Israëlische premier Netanyahu heeft echter laten weten dat hij zich met hand en tand tegen de vorming van zo’n staat zal verzetten.
Ook is nog niet helemaal zeker hoe Hamas zal reageren op Israëls weigering om Barghouti en Sadaat vrij te laten. Zelfs dat zou een reden kunnen zijn om de vrijlating van de gijzelaars te vertragen. Barghouti is in 2004 veroordeeld tot vijf keer levenslang en nog eens 40 jaar gevangenisstraf, voor het beramen van aanslagen waarbij vier Israëliërs en een Griekse monnik de dood vonden. UIt peilingen blijkt dat Barghouti erg populair is onder de Palestijnen. Hij geldt daarom als mogelijke opvolger van de bejaarde Palestijnse leider Mahmoud Abbas of als kandidaat voor de leiding van Hamas.
Ahmad Sadaat was de leider van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP). In 2008 werd hij veroordeeld tot 30 jaar cel voor het leiden van een ‘illegale terroristische organisatie’ en betrokkenheid bij een aantal aanslagen, waaronder de moord op een Israëlische minister in 2001. Bij de namen van Palestijnen die wel worden vrijgelaten, staat die van Iyad Abu al-Rub, een commandant van de Islamitische Jihad die gevangen zit voor het organiseren van zelfmoordaanslagen die tussen 2003 en 2005 aan dertien mensen het leven kostten.
Volgens de Israëlische krant The Jerusalem Post zullen de leiders van Hamas en Israël maandag niet deelnemen aan de top in Egypte.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant