is econoom en publicist.
Vrijdag verscheen de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s door het Centraal Planbureau (CPB), Keuzes in Kaart, en ik zeg maar meteen wat de conclusie is: o, wat roepen die sommen een verlangen op naar een oerdegelijk middenkabinet!
Eerst dit. Slechts tien partijen hebben de moed gehad om hun plannen met Nederland te laten doorrekenen op de gevolgen voor economische groei en werkgelegenheid, maar bijvoorbeeld ook de gevolgen voor klimaat, stikstof en menselijk kapitaal. Alleen deze tien partijen dingen serieus mee naar een plek in het volgende kabinet.
Van die tien kunnen we er direct twee wegstrepen wegens gebleken ongeschiktheid voor het landbestuur (NSC en BBB) en één wegens vrouwendiscriminatie (SGP). Twee van de zeven resterende partijen hebben geen regeringservaring, te weten Volt en JA21; die parkeren we maar even. Dan blijven vijf partijen over: GroenLinks-PvdA, CDA, D66, VVD en de ChristenUnie. Voor een coalitie die kan rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer, trouwens, zijn al deze partijen nodig. Aldus de Peilingwijzer.
Naar de inhoud dan. Het eerste wat opvalt is, nou ja, de inhoud. En dát het gaat over, onder meer, de woningbouw, de sociale zekerheid, de zorg, het onderwijs en de overheidsfinanciën. Er staan geen jij-bakken in, geen verdachtmakingen; er worden geen mensen beledigd of uitgescholden. Het is een zegen, vergeleken met wat we dezer dagen als politiek theater voorgeschoteld krijgen.
Het tweede wat mij opvalt, is dat geen van de programma’s van de vijf mij volledig kan bekoren; elk programma bevat keuzen die ik verstandig vind; elk ook keuzen die ik onverstandig vind. Zo roept Keuzes in Kaart dat verlangen op naar een middenkabinet dat alle verstandige keuzen combineert tot één regeerprogramma – en, voor de goede orde, dus niet alle onverstandige keuzen combineert tot een coalitieakkoord.
Voorbeelden? GroenLinks-PvdA trekt (net als D66 trouwens) veel extra geld uit voor onderwijs. Laat dat voorstel het coalitieakkoord halen! Maar deze partij laat ook de zorgkosten oplopen, veel sterker dan de andere partijen. Dit komt onder meer doordat GroenLinks-PvdA de aangekondigde verlaging van het eigen risico in de zorg naar 170 euro in 2030 – een nutteloze actie van het kabinet-Schoof – niet wenst terug te draaien. Als het om dit onderwerp gaat, is Nederland beter af met de voorstellen van VVD en CDA: 440 euro eigen risico.
Ander voorbeeld. De VVD past van de vijf partijen het beste op de schatkist, vooral als het gaat om de hoogte van de staatsschuld op de lange termijn. Laat dit het coalitiebeleid maar wezen! Maar de manier waarop de VVD dit doet, is onwenselijk, door onder meer (nogmaals) sterk te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking en – als enige partij! – de armoede in Nederland te laten oplopen. Wees liever prudent met de schatkist door, zoals D66, GroenLinks-PvdA en de ChristenUnie doen, de lasten te verhogen op vermogen en klimaat.
Het CDA, valt op in deze Keuzes in Kaart, heeft zich inhoudelijk keurig in het centrum gepositioneerd. Behoren de andere partijen nog weleens tot de uitschieters in de grafiekjes, het CDA valt nergens uit de toon. De christen-democraten, inmiddels in de peilingen ook de grootste van de vijf, zijn dus de aangewezen partij om dat droomkabinet na 29 oktober vlotjes in elkaar te schroeven.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns