is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Mail van een lezer: ‘Gisteren schrok ik toch wel van jullie kop ‘Opnieuw politieke vijand van Trump vervolgd (...)’. Hier gaan volgens mij twee dingen mis.
‘Ten eerste dat de Volkskrant meebeweegt met het vijanddenken van Trump. Er is geen sprake van een strijd tussen twee rivalen. Letitia James (procureur-generaal van New York, red.) paste het recht toe op basis van een twee jaar durend onderzoek naar fraude door bedrijven van Trump en zijn familie. Dat is iets anders dan veronderstellen dat hier sprake is van twee vijanden. Dat wordt verderop genuanceerd, maar de kop helpt wel het frame van Trump zelf te versterken. Het rechtvaardigt bijna de aanval op Latitia James en het recht.’
Deze lezer heeft gelijk – zijn tweede punt komt straks. We hebben de kop aangepast. Populisten wereldwijd verpakken de aanval op de rechtsstaat als een aanval op politieke tegenstanders – of in Trumps vocabulaire ‘vijanden’. Media moeten daar niet in meegaan.
In deze rubriek schrijft de hoofdredacteur wekelijks over de journalistieke werkwijze van de Volkskrant en de dilemma’s die de redactie daarbij tegenkomt, meestal naar aanleiding van een klacht of vraag van een lezer.
Een soortgelijk risico op meegaan in een frame speelde bij het vredesakkoord tussen Israël en Hamas. Toen we het er donderdagochtend over hadden, waren we in dubio. Aan de ene kant was het reden tot grote vreugde, maar aan de andere kant was direct duidelijk dat er nog veel lacunes in het akkoord zaten. Er werd nog druk onderhandeld over welke Palestijnse gevangenen precies werden vrijgelaten, tot waar het Israëlische leger zich precies zou terugtrekken en hoe snel de humanitaire hulp precies op gang zou komen.
Het was in wezen ook al de derde keer in een week dat de grote vrede werd afgekondigd. Elke keer bleek vlak daarna dat er vooral nog veel onderhandeld moest worden.
Was het eigenlijk wel een akkoord? Of zagen we hier weer een staaltje trumpiaanse wishful thinking, zoals toen hij vrede beloofde in Oekraïne. Bij Donald Trump weet je nooit zeker of hij de werkelijkheid beschrijft (er is een akkoord) of een werkelijkheid probeert te creëren (ik zeg dat er een akkoord is en ga ervan uit dat de werkelijkheid zich daarnaar voegt). Vaak is het tweede het geval.
Volgens onderhandelingsexperts, zoals Maarten van Rossum, is het gevaarlijk om te vroeg een akkoord uit te roepen. De belangrijkste prikkel om het over alle details eens te worden is immers dat er nog geen overkoepelend akkoord is.
In Israël wordt Trump als held onthaald omdat hij wordt gezien als de architect van het vredesakkoord. Onduidelijk is of de lof echt is, of dat er berekening achter schuilgaat: laten we hem maar prijzen, zodat hij zoveel mogelijk zijn best voor ons blijft doen. In die reactie schuilt ook een gevaar.
En zo komen we bij de tweede klacht van bovenstaande lezer: ‘Ten tweede zien we vaak dat de acties van de huidige regering van de VS worden voorgesteld als solo-acties van Trump. Dat versterkt het extreemrechtse frame dat alle politiek persoonlijk is, en dat Trump de sterke, autocratische leider hierin is die hij graag wil zijn. ’
Ook hiervan moeten we ons continu bewust zijn. Als autocraten worden gepresenteerd als een soort wonderdokters die de wereld volledig naar hun hand kunnen zetten, dan zal dat de aantrekkingskracht van autocratieën wereldwijd vergroten.
Hierbij is het vooral zaak om precies te zijn. Het akkoord is niet zozeer de verdienste van Trump, maar vooral van Qatarese onderhandelaars, die precies op het juiste moment de druk op zowel Trump als Hamas wisten op te voeren en een 21-puntenplan opstelden. Trumps grootste verdienste is dat hij het plan omarmde. Pas als hij de komende maanden laat zien dat hij voldoende doorzettingsvermogen en geduld heeft om ook echt een duurzame vrede te smeden, kan met enig recht van ‘het akkoord van Trump’ worden gesproken.
De beste verhalen van de week, getipt door Pieter Klok
Elke zondag praat hoofdredacteur Pieter Klok u in de nieuwsbrief Beste van de week bij over de afgelopen (nieuws)week. Welke verhalen, columns, podcasts en speciale producties mag u echt niet missen? Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief.
Luister ook naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts zijn te vinden op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns