President Trump intensiveert zijn strijd met Democratische steden. Protesten in Portland en Chicago tegen zijn immigratiebeleid schilderen hij en zijn bondgenoten af als ‘pure opstand’ en ‘binnenlands terrorisme’. Nu wil hij zijn macht laten gelden door de Nationale Garde in te zetten, tegen de wil van het lokale bestuur in. De machtsstrijd in zeven fragmenten.
Door Thom Canters
Bij ICE-centra in Broadview, net buiten Chicago, en in Portland wordt al weken gedemonstreerd tegen Trumps anti-immigratiebeleid. Federale agenten zetten geregeld geweld in om demonstranten uiteen te drijven.
Getty
‘Fuck ICE’, ‘Shame on you’, ‘No hate, no fear, immigrants are welcome here’: bij demonstraties voor centra van de immigratiedienst ICE in Portland en Chicago zijn leuzen van die strekking al weken te horen. De grote hoeveelheid federale agenten die het Witte Huis naar beide steden heeft gestuurd om migranten op te pakken, stuit op groot lokaal verzet.
De spanning loopt geregeld hoog op, met confrontaties tussen demonstranten en federale agenten. Bij het ICE-centrum in Broadview, net buiten Chicago, is pepperspray ingezet tegen betogers. Elders in de stad schoten agenten afgelopen zaterdag een vrouw neer nadat die hun auto zou hebben geramd. In Portland zijn de afgelopen weken ruim 120 mensen gearresteerd die protesteerden voor de deur van het ICE-centrum in de stad.
Trump en zijn gevolg gebruiken in reactie op de demonstraties steeds extremere taal om de demonstranten in een kwaad daglicht te stellen. In Portland zou sprake zijn van ‘een pure opstand’ en ‘totale anarchie’. Agenten van ICE zouden ‘onder vuur’ worden genomen door ‘antifa en andere binnenlandse terroristen’. En Chicago is volgens de president een ‘oorlogsgebied’, nog onveiliger dan Afghanistan.
Trumps minister van Binnenlandse Veiligheid, Kristi Noem, bracht afgelopen vrijdag al een bezoek aan federale agenten in Broadview, die vanaf een dak met snipers demonstranten in de gaten hielden. Maar in zijn strijd tegen ‘radicaal-links terrorisme’ vindt Trump inmiddels dat nog zwaarder geschut nodig is om ICE-agenten en -centra te beschermen. De protesten heeft hij als voorwendsel gebruikt om de Nationale Garde in te zetten in beide steden. Democratische bestuurders stellen dat hij daarmee enkel olie op het vuur gooit.
PBS
Met de beoogde inzet van de Nationale Garde in Portland en Chicago plaatst Trump zijn aanval op Democratische steden in een volgende versnelling. In juni stuurde hij al gardisten af op Los Angeles, een maand later volgde Washington D.C. Hij heeft hetzelfde bevel gegeven voor Memphis. En ook voor steden als New York en Baltimore dreigt dit scenario.
‘Er woedt een oorlog van binnenuit’, zo stelde Trump afgelopen week ten overstaan van honderden Amerikaanse legerofficieren. ‘Gevaarlijke steden’ als Chicago en Portland – waar de misdaadcijfers de laatste jaren juist een dalende trend vertonen – zouden als oefenterrein gebruikt moeten worden voor het Amerikaanse leger. De inzet van militairen tegen eigen burgers is in principe verboden, tenzij er sprake is van een opstand.
De Nationale Garde is een reserveonderdeel van het Amerikaanse leger. Het bestaat uit lokale afdelingen in ieder van de afzonderlijke Amerikaanse staten. In totaal telt de Nationale Garde zo’n 430 duizend leden, die buiten dienst over het algemeen een andere baan hebben. Grote staten als Californië en Texas beschikken over grofweg twintigduizend leden, kleinere staten als Delaware over enkele duizenden. Zowel de gouverneur als de president, als opperbevelhebber van het leger, kan een beroep op de Nationale Garde doen, bijvoorbeeld als er sprake is van een natuurramp of grote binnenlandse onrust.
Over het algemeen coördineert de president de inzet van de Nationale Garde met een gouverneur. Trump zet het lokale gezag echter in toenemende mate buitenspel. De laatste keer voor Trumps tweede termijn dat een president voorbijging aan de wensen van het lokale bestuur, was tijdens de burgerrechtenbeweging van de jaren zestig.
Leden van de Texaanse Nationale Garde stappen maandag op het vliegveld richting Chicago.
Greg Abbott/X
Trumps militaire machtsvertoon stuit op groot juridisch verzet. Democratische machthebbers in Illinois en Oregon hebben rechtszaken aangespannen. Een rechter in Oregon oordeelde zaterdag al dat Trump waarschijnlijk geen constitutionele bevoegdheid had om de Nationale Garde naar Portland te sturen. Om die reden kreeg zijn regering een tijdelijk verbod opgelegd om gardisten uit Oregon te mobiliseren.
Dat poogde Trump te omzeilen door gardisten uit Californië, die hij tijdens de antiregeringsprotesten in Los Angeles afgelopen zomer al had gemobiliseerd, naar Oregon te sturen. Dat gebeurde bovendien onder luid protest van de Democratische gouverneur van Californië, Gavin Newsom. Een rechter uit die staat oordeelde vorige maand al dat de troepeninzet in Los Angeles illegaal was. Trump zou de ingezette gardisten daar politietaken hebben laten uitvoeren. Het beroep in de zaak loopt nog.
De rechter in Oregon stelde zondag dat de regering diens eerdere bevel aan haar laars had gelapt. Ze zag zich gedwongen nog maar eens duidelijk te maken dat de Nationale Garde voorlopig niet in Portland mag worden ingezet.
Dat geldt ook voor gardisten uit Texas. Greg Abbott, Trump-adept en gouverneur van die staat, stelde de regering maandag vierhonderd Texaanse gardisten ter beschikking om naar believen in te zetten. Een deel daarvan is maandag vertrokken naar Chicago. Daar moeten ze later deze week de driehonderd gardisten van Illinois vergezellen die Trump heeft opgeroepen. De Democratische bestuurders van Chicago en Illinois hebben een rechtszaak aanspannen om dat te verhinderen, maar de rechter wilde daar maandag nog niet in meegaan.
Maar ook zonder de inzet van de Nationale Garde heeft Trump zijn grip op Democratische steden de afgelopen tijd verstevigd. Inwoners van Chicago hebben de aanwezigheid van federale agenten op straat zien toenemen. Als onderdeel van anti-immigratie-operatie ‘Midway Blitz’ heeft de regering honderden agenten van ICE en andere federale agentschappen naar Chicago gestuurd. Die marcheren gewapend en in camouflage door de straten van het centrum van de stad. Tot verbazing van gouverneur J.B. Pritzker is een deel van hen ook afkomstig van de grenswacht, terwijl Illinois helemaal geen grensstaat is.
Overhoopgehaalde kamers en gangen in het appartementengebouw in Chicago waar vorige week dinsdag een grote inval werd gedaan.
REUTERS/Jim Vondruska
Met name in de wijken van Chicago met veel Latijns-Amerikaanse migranten, in het zuiden en westen, vinden de afgelopen weken grote invallen plaats. Groot machtsvertoon wordt niet geschuwd. Bij een inval in een appartementengebouw vorige week dinsdag, midden in de nacht, werden drones, helikopters en trucks ingezet. ‘Het voelde alsof we werden belegerd’, vertelde de 63-jarige Darrell Ballard, die getuige was van de inval, aan The New York Times.
Bij invallen in de stad zijn volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid al ruim duizend mensen zonder geldige verblijfspapieren opgepakt. Het gaat naar eigen zeggen om ‘gerichte operaties’ tegen bijvoorbeeld de Venezolaanse bende Tren de Aragua. Maar volgens getuigen en autoriteiten zitten er ook kinderen en staatsburgers tussen de gearresteerden. Pritzker beschuldigt de agenten er bovendien van etnisch te profileren. In plaats van ‘achter de slechteriken aan te gaan’, zouden agenten willekeurig mensen van kleur van straat pikken.
ABC
Volgens de Democratische bestuurders die Trump tegenover zich weet, is het juist de president die Portland en Oregon met de zware inzet van agenten in een oorlogsgebied heeft veranderd. ‘Vertrek uit Chicago’, zo luidde Pritzkers boodschap aan de regering eind vorige maand al. ‘Jullie helpen ons niet, integendeel.’ De plaatselijke autoriteiten zeggen de protesten zelf af te kunnen handelen. Dat was ook het oordeel van een rechter in Oregon, die stelde dat de demonstraties in Portland ‘niet noemenswaardig gewelddadig of ontwrichtend’ waren.
Nu Trump naar zwaardere middelen grijpt, spreken zijn Democratische tegenstanders zich steeds feller uit. Gouverneur Tina Kotek spreekt van ‘machtsmisbruik’, haar collega Pritzker van een ‘ongrondwettelijke invasie’. Burgemeester Brandon Johnson van Chicago heeft gezegd dat hij zich niet laat intimideren door ‘tirannie’. Gebouwen in beheer van de gemeente zijn aangewezen als ‘ICE-vrije zones’.
Volgens Pritzker gaat er een sinister plan schuil achter Trumps acties. De president zou de situatie in Chicago bewust op de spits drijven om de voorwaarden te creëren om de zogeheten Insurrection Act in te roepen, waarmee hij wel militairen kan inzetten tegen zijn eigen burgers. Trump deed maandag weinig om die verdenking van zich af te schuiven. Die wet is er ‘niet voor niets’, zo verklaarde hij. ‘Als mensen worden gedood en rechtbanken, gouverneurs of burgemeesters ons tegenhouden, zou ik hem zeker inroepen.’
Tekst: Thom Canters
Ontwerp: Adriaan van der Ploeg
Beeldredactie: Gabriel Eisenmeier
Data: Pepijn de Lange
Eindredactie: Henk Bovenkerk
Het Amerikaanse leger heeft zondag bekendgemaakt dat het op bevel van president Trump ongeveer 200 leden van de Nationale Garde van Californië vanuit Los Angeles naar Portland in de staat Oregon overplaatst. Zaterdag gaf Trump al toestemming voor het sturen van de Nationale Garde naar Chicago.
De VS gaan alweer de tweede week in van de ‘shutdown’, de wegens een politiek conflict gesloten overheid. Trump krijgt de publieke opinie moeizaam gestuurd. Dus hanteert de president een ander instrument om de Democraten tot overgave te dwingen: de macht van zijn overheid.
De Amerikaanse migratiepolitie ICE zal in groten getale aanwezig zijn bij de Super Bowl in februari. Daar treedt latinosuperster Bad Bunny op tijdens de pauze, werd deze week bekend. Opmerkelijk, want hij cancelde eerder zijn tour door Amerika juist uit angst dat ICE bij zijn concerten zou opduiken.
Source: Volkskrant