Veel Nederlandse plezierboten worden na jaren van verwaarlozing achtergelaten in de natuur. Fotograaf Marcel van den Bergh raakte gefacineerd door wat hij ‘weesboten’ noemt en legde hun lot vast.
Door Olaf Tempelman
Fotografie Marcel van den Bergh
Geen object zo felbegeerd of het kan uit de gratie raken. Veel cadeaus waar jonge kinderen lang om hebben gezeurd, slingeren een week na hun verjaardag al eenzaam rond. Veel volwassenen wijken niet af van jonge kinderen als het gaat om wat ze begeren. Op zijn vele tochten langs Nederlandse wateren ontdekte fotograaf Marcel van den Bergh bijvoorbeeld dat veel Nederlandse plezierboten hetzelfde lot is beschoren als de mooiste cadeaus van kinderverjaardagen. Op de meest uiteenlopende plekken stuitte hij op restanten van boten die ooit felbegeerd waren geweest, soms nog goed als boot herkenbaar, soms al door de natuur overgenomen.
Er zijn veel Nederlanders voor wie de pleziervaart hun lust en leven is en die elk vrij uur op hun boot te vinden zijn. Maar minstens zo groot is de groep voor wie de pleziervaart een bevlieging is. Leden van die groep krijgen op een dag het idee dat het ontzettend leuk zou zijn om een boot te hebben. Vooral in de covidtijd schoot dat idee veel mensen te binnen. De eerste weken, maanden en soms jaren krijgt de boot alle aandacht. Maar als de sleur er eenmaal in sluipt en het plezier eraf gaat, wordt de boot steeds meer verwaarloosd.
‘In de Nederlandse praktijk zijn er vaak twéé dingen leuk aan een plezierboot’, zegt Marcel van den Bergh, ‘eerst het kopen van de boot, daarna het verkopen van de boot’. Voorwaarde voor dat laatste is dat de boot in fatsoenlijke staat is. Omdat een gemiddelde plezierboot veel meer onderhoud vergt dan een gemiddelde auto, is dat geen vanzelfsprekendheid. Van den Bergh: ‘Dat onderhoud schiet er vaak bij in als de lol van het varen eraf is. Een boot wordt dan onverkoopbaar.’
Een probleem waar eigenaren van een onverkoopbare boot vervolgens op stuiten, is dat het legaal afvoeren van hun boot nogal wat geld kost. Zulke eigenaren kunnen er daarom toe overgaan hun boot ‘bewust te vergeten’: ze laten hem ergens in de natuur bij het water achter. Een plezierboot wordt dan, zoals Marcel van den Bergh het noemt, ‘een weesboot’. Voor de politie die op zo’n rondslingerende boot stuit, is het bijzonder lastig te achterhalen wie hem heeft achtergelaten.
Er zijn óók nog eigenaren die ertoe overgaan hun onverkoopbare boten zelf heimelijk tot zinken te brengen. Om hoeveel boten per jaar het gaat, is niet statistisch in kaart gebracht. In Almere liep Marcel van den Bergh mee met medewerkers van de gemeente die ‘weesboten’ uit het water halen: het waren er niet weinig.
Wat begon als een wild idee in coronatijd, is inmiddels een revelatie in de nautische wereld. Een Fries bedrijfje gooit het fabricatieproces van boten over een andere boeg. Elke 3D-geprinte boot kan ongeveer acht keer worden gerecycled. ‘Hoe groen wil je het hebben?’
Botenbouwers kampen nog steeds met een coronakater. De vraag naar nieuwe sloepen, motorjachtjes en zeilboten is zo ver ingezakt, dat watersportbeurs Boot Holland heeft besloten zijn show in Leeuwarden begin maart niet door te laten gaan.
Source: Volkskrant