Twee jaar geleden orkestreerde Hamas een serie terreuraanvallen in Israël, waarmee de Gazaoorlog begon. Nu staan beide partijen onder druk om tot vrede te komen: Hamas is een schaduw van zichzelf en Israël wordt internationaal veroordeeld voor het lot van de Gazaanse burgerbevolking.
In een hotel in de Egyptische badplaats Sharm El-Sheikh onderhandelen Israël en de Palestijnse extremistische groepering Hamas over een einde aan de Gazaoorlog. Het vredesplan van de Amerikaanse president Donald Trump vormt het uitgangspunt voor de gesprekken, die plaatsvinden via bemiddelaars uit de VS, Qatar en Egypte.
Het plan van Trump vertegenwoordigt de beste kans tot nu toe om de oorlog in Gaza te beëindigen. Dat wil niet zeggen dat het in kannen en kruiken is: de twintig punten uit het plan zijn ambitieus, maar bevatten weinig details over de uitwerking. Hoewel Israël en Hamas verklaren iets in het plan te zien, zijn beide strijdende partijen niet volmondig akkoord gegaan.
Los van de slagingskansen van de lopende onderhandelingen in Sharm El-Sheikh, is het veelzeggend dat Israël en Hamas daar überhaupt zijn aangeschoven. Het is een gevolg van de toenemende internationale druk op Israël om de oorlog te beëindigen en tekent tegelijkertijd de wanhopige staat waarin Hamas zich bevindt na twee jaar oorlog tegen een veel sterkere tegenstander.
De regering van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu kreeg vrij spel van Trump sinds zijn inauguratie in januari van dit jaar, maar het Amerikaanse geduld bleek niet oneindig. De VS oefende aanzienlijke druk uit op Netanyahu om akkoord te gaan met het vredesplan. Dat deed hij eind vorige maand, tijdens een bezoek aan het Witte Huis.
"Hij vond het prima", zei Trump later tegen een Israëlische nieuwszender over hoe hij Netanyahu had overtuigd. "Hij moest het wel prima vinden. Hij heeft geen keus. Bij mij moet je het prima vinden."
De manier waarop Israël de oorlog in Gaza voert, wordt gekleurd door het diepe collectieve trauma dat voortkwam uit de Hamas-terreuraanslagen op 7 oktober 2023. De illusie dat het Israëlisch-Palestijns conflict grotendeels uit het zicht van de gewone burger kon worden gedwongen, een hoeksteen van het Israëlisch veiligheidsbeleid in de twintig jaar daarvoor, kwam in scherven te liggen.
Ongeveer zesduizend Hamas-strijders en andere gewapende Gazanen braken op 119 plekken door de Israëlische blokkade, vielen militaire installaties, dorpen en steden in de omgeving aan en richtten daar slachtingen aan. Ook bezoekers van een muziekfestival dat de avond ervoor plaatsvond in de woestijn in de buurt van de grens, werden een doelwit.
Op Zwarte Zaterdag, zoals de dag in Israël wordt genoemd, werden bijna 1.200 mensen gedood in Israël, onder wie 736 Israëlische burgers en 79 burgers uit andere landen. Meer dan drieduizend anderen raakten gewond. Ongeveer 250 mensen werden gegijzeld en naar Gaza gebracht. Zo'n twintig gijzelaars bevinden zich nog in Gaza, net als de stoffelijke overschotten van ongeveer dertig anderen. Hun bevrijding of repatriëring is de voornaamste reden dat een forse meerderheid van de Israëliërs voorstander is van het Trump-plan.
De Israëlische premier Netanyahu en zijn oorlogskabinet zwoeren na 7 oktober dat de Israëlische gijzelaars zouden worden bevrijd en beloofden de uitroeiing van Hamas. In de twee jaar die volgden, is de Gazastrook vrijwel volledig platgebombardeerd en vonden meerdere offensieven door grondtroepen plaats. De VN becijferde vorige maand dat 78 procent van de gebouwen in Gaza gedeeltelijk of volledig is vernietigd.
De menselijke tol van de oorlog is ook enorm. De ongeveer twee miljoen inwoners van Gaza zijn op drift in een zoektocht naar veiligheid, voedsel of medische zorg. Volgens de gezondheidsautoriteiten in Gaza, die onder gezag van Hamas vallen maar als grotendeels betrouwbaar worden beschouwd door internationale hulporganisaties, zijn meer dan 67.000 Gazanen door oorlogsgeweld om het leven gekomen. Deskundigen zeggen dat het werkelijke dodental waarschijnlijk aanzienlijk hoger is. Ze wijzen er bijvoorbeeld op dat de lichamen van veel slachtoffers nog bedolven liggen onder puin.
Weinig zaken rond deze oorlog zijn zo omstreden als de telling van doden en gewonden. Veel deskundigen zijn het erover eens dat de balans pas echt kan worden opgemaakt als het vrede is. Gezien de geschatte omvang van Hamas voor de uitbraak en de aard van het oorlogsgeweld kan wel worden aangenomen dat tienduizenden van de Gazaanse doden burgers waren, onder wie veel vrouwen, kinderen en ouderen.
Er zijn serieuze bewijzen van mensenrechtenschendingen door Israëlische troepen, onder meer vastgelegd door internationale humanitaire organisaties. Wereldgezondheidsorganisatie WHO en andere VN-organisaties stelden eind augustus vast dat meer dan 640.000 Gazanen zich in een hongersnood bevinden. Een onafhankelijke onderzoekscommissie van de VN concludeerde in september dat Israël genocide pleegt in Gaza.
Zelfs als de lastige onderhandelingen in Egypte leiden tot het einde van de oorlog, zullen Israël en de Palestijnse Gebieden nooit meer hetzelfde zijn als voor 7 oktober 2023.
Israël zal het trauma van de Hamas-terreuraanvallen moeten verwerken, net als de vraag hoe die konden gebeuren. Tegelijkertijd zal vanuit de internationale gemeenschap de eis blijven klinken dat het land ook rekenschap geeft voor wat het Palestijnse burgers in Gaza heeft aangedaan. Zelfs onder de trouwste bondgenoten heeft het imago van Israël grote schade opgelopen.
Voor de inwoners van Gaza is momenteel maar één ding belangrijk: dat zo snel mogelijk een einde komt aan twee jaar van bommen, honger en dood. Vragen zoals wie het gebied in de toekomst precies moet besturen, staan op het tweede plan.
Source: Nu.nl algemeen