Oorlog in Oekraïne De Amerikaanse regering overweegt de levering van Tomahawk-kruisvluchtwapens aan Kyiv. Daarmee zou Oekraïne de Russische oorlogseconomie en de krijgsmacht keihard kunnen treffen.
Lancering van een Tomahawk vanaf het Amerikaanse oorlogsschip USS Curtis Wilbur tijdens een oefening in de Filippijnse Zee in 2019.
Rusland heeft maandag de Amerikaanse regering gewaarschuwd geen Tomahawk kruisvluchtwapens te verkopen aan Oekraïne. Dat zou de VS direct betrokken maken in de oorlog, dreigde de vicevoorzitter van het Defensiecomité van de Doema, Alexej Zjoeravlev. Moskou zou in dat geval antwoorden met de plaatsing van de hypersonische ballistische Oresjnik-raket in de buurt van het grondgebied van de VS, bijvoorbeeld Venezuela, dreigde Zjoeravlev.
Moskou reageert daarmee op uitspraken van vicepresident JD Vance, die zondag zei dat Washington overweegt het bekende wapen aan Europese NAVO-bondgenoten te verkopen, zodat zij het kunnen overdragen aan Kyiv. Ook de speciale Amerikaanse gezant voor Oekraïne Keith Kellogg zei zondag dat Oekraïne de mogelijkheid moet hebben om langeafstandsdoelen in Rusland te raken.
Het gebruik van Tomahawks door Oekraïne kan de oorlog tegen Rusland drastisch veranderen. De meest geavanceerde versies van het kruisvluchtwapen hebben een bereik van zo’n 2.500 kilometer, waarmee Oekraïne militaire doelen diep in Rusland zou kunnen raken, zoals militaire bases, munitiedepots, vliegvelden en wapenfabrieken die Moskou nu nog als relatief veilig beschouwt. De aanvoerlijnen van Rusland worden langer, omdat bijvoorbeeld strategische bommenwerpers verder weg gestationeerd moeten worden. Oekraïne heeft lang gevraagd om langeafstandwapens, maar die werden tot dusver maar mondjesmaat en met zware beperkingen verstrekt. Als Oekraïne deze wapens krijgt, wordt een voordeel dat Rusland tot nu toe heeft deels opgeheven.
Verschillende versies van de Tomahawk kunnen worden gelanceerd vanaf zee – onder meer uit onderzeeërs – en vanaf de grond en vanuit de lucht. Behalve hun forse bereik hebben Tomahawks nog meer voordelen ten opzichte van de langeafstandsdrones die Oekraïne steeds vaker gebruikt in zijn ‘luchtoorlog’ tegen Rusland: kruisvluchtwapens zijn beduidend sneller en nauwkeuriger, dragen een veel zwaardere explosieve lading en zijn uitstekend geëquipeerd tegen allerlei lagen van de luchtverdediging. De meeste Oekraïense drones, met een maximumbereik van tweeduizend kilometer, worden onderschept door de uitgebreide luchtverdediging die de Russen rond hun belangrijkste militaire installaties hebben geplaatst.
De Tomahawk wordt al sinds de jaren tachtig in tal van versies gebruikt door de Amerikaanse strijdkrachten, en is veelvuldig ingezet: de VS vielen er onder meer doelwitten mee aan tijdens de oorlogen in Irak en voormalig Joegoslavië, maar ook tegen doelen in Afghanistan, Soedan, Somalië, Syrië, Jemen en recent tegen nucleaire installaties in Iran.
De Tomahawk heeft een lengte van ruim zes meter en een gewicht van ruim 1.500 kilo, waarvan 450 kilo aan explosieven, en ‘vliegt’ op een hoogte van zo’n 50 meter richting zijn doel, met een maximale snelheid van ongeveer 920 kilometer per uur. Door zijn vijf verschillende navigatiesystemen is het wapen uitermate moeilijk van zijn koers te brengen.
Een Tomahawk wordt gelanceerd richting een doel in Irak vanaf het Amerikaanse marineschip USS Porter in 2003. Foto Lt. Christopher Senenko/U.S. Navy/Reuters
Oekraïne ontwikkelt zelf al enkele jaren langeafstandswapens: niet alleen drones, maar ook snellere projectielen als de raketdrone Paljanytsja en de kruisvluchtwapens R-360 Neptoen en FP-5 Flamingo. De Neptoen heeft een bereik van zo’n duizend kilometer, de Flamingo zou op den duur volgens Kyiv drieduizend kilometer moeten halen, maar de ontwikkeling daarvan is nog in volle gang. De massaproductie van de Flamingo zou rond de jaarwisseling moeten beginnen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zou Trump vorige week in New York hebben gevraagd om Tomahawks. Volgens Zelensky zou de druk op Poetin om de oorlog te beëindigen alleen al groter worden als Oekraïne het Amerikaanse wapen in zijn arsenaal heeft – zelfs als de Tomahawk niet gebruikt wordt. „Want als wij het hebben, zet dat extra druk op Poetin om te gaan zitten en praten”, zei Zelensky een week geleden tegen nieuwssite Axios.
Volgens Zelensky zou Trump hebben gezegd dat Oekraïne de Russen lik-op-stuk moeten geven als zij worden aangevallen. „Als zij onze energievoorziening aanvallen, vindt president Trump dat wij kunnen antwoorden met een aanval op hun energie”, aldus Zelensky. Opvallend genoeg zou Trump al in juli aan Zelensky hebben gevraagd of Oekraïne Moskou en St. Petersburg zou kunnen aanvallen als de VS de juiste wapens beschikbaar zouden stellen.
De verkoop van Tomahawks via Europa aan Oekraïne zou een fikse breuk zijn met het recente beleid van de Amerikanen, die na de terugkeer van Trump in het Witte Huis de wapensteun aan Oekraïne introkken en sommige wapensystemen niet willen verkopen aan het belaagde land.
Maar Trump toonde zich de afgelopen maanden regelmatig geïrriteerd over het Russische gebrek aan bereidwilligheid om de oorlog te beëindigen, en over de aanvallen op de Oekraïense burgerbevolking. De Amerikaanse president, die van oudsher bekend staat om zijn goede banden met Poetin, heeft dit jaar verschillende keren gedreigd met zware maatregelen tegen Rusland, maar tot nu toe blijft het daarbij.
Sinds de grootschalige Russische invasie in Oekraïne, in 2022, heeft het Kremlin telkens gedreigd met escalatie van de oorlog zodra de VS of Europese bondgenoten overwogen een nieuw wapensysteem te leveren aan Oekraïne. Maar de westerse overschrijding van al die ‘rode lijnen’ van Moskou had uiteindelijk geen consequenties, zo bleek toen Oekraïne Patriot-luchtverdedigingssystemen, HIMARS- en ATACMS-raketten, Abrams-tanks en F-16-gevechtsvliegtuigen kreeg.
Tegelijkertijd weigert Duitsland nog altijd de zeer geavanceerde Taurus-raket te leveren aan Oekraïne, omdat Berlijn het risico op escalatie wil vermijden.
Ondanks de dreigementen stelde de woordvoerder van het Kremlin, Dmitry Peskov, maandag ook dat de eventuele inzet van Tomahawks geen invloed zouden hebben op het slagveld in Oekraïne.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC