Drones duiken overal op. Ongewenst, zoals boven de luchthaven van Kopenhagen of vlak over de Poolse grens. Maar ook gewenst, zoals ergens boven Nederland om bloed naar ziekenhuizen te vervoeren. Steeds meer bedrijven richten zich op het bouwen van drones.
De markt voor de productie van de onbemande vliegtuigjes explodeert. China is zonder twijfel wereldmarktleider en uiteraard is de VS van de partij. In Europa storten steeds meer bedrijven en bedrijfjes zich op de drones, ook in Nederland.
"De drones vliegen ons inmiddels letterlijk en figuurlijk om de oren", zegt defensie-expert Patrick Bolder van HCCS. Het is volgens hem dan ook niet meer bij te houden wie de drones maken en waar dat gebeurt. "China is met het bedrijf DJI voor commerciële drones wel de grootste speler. Die maken alles, van heel kleintjes tot drones die in oorlogen gebruikt kunnen worden."
Logischerwijs zit er ook een enorm prijsverschil tussen de verschillende soorten drones. Zo kost een MQ-9, waar ook Defensie er vier van heeft, volgens de expert zo'n 200 miljoen euro. "Die gebruik je voor verkenning en je kunt er bewapening onder hangen." De MQ-9's worden gemaakt door het Amerikaanse General Atomics.
De tegenhanger daarvan is de Turkse Bayraktar TB2, die door de schoonzoon van president Recep Tayyip Erdogan ontwikkeld is. "Israël heeft ook een grote drone-industrie, net als Rusland en Iran natuurlijk", zegt Bolder. Een Russische Geran-2-drone, in de praktijk een nagebouwde Iraanse Shahed-136, kost nog geen ton. "Drones die voor misleiding worden gebruikt, nog geen 10.000 euro."
Het is volgens Bolder niet zo moeilijk om een drone te maken. "Als je eenmaal een drone hebt, dan heb je het besturingssysteem. Het elektronische brein zeg maar, de chips. Dan heb je alleen nog de onderdelen nodig." Er bestaan al heel lang radiografisch bestuurbare vliegtuigjes en een drone is daar simpelweg een doorontwikkeling van.
De droneproductie is nu ook in Europa in opkomst, ziet ook Dietmar Lander, die werkt voor Unmanned Valley. Dat is een onderzoekscentrum voor drones, waar de vliegtuigjes ook getest worden. Het centrum werkt veel samen met de TU Delft, en werkt voor overheden en bedrijven. "Iedereen kan al jaren drones maken, alleen neemt de interesse ineens een vlucht."
Zo hebben drones tegenwoordig ook de aandacht van Defensie. "Drones waren voor Nederland nog niet zo relevant, nu wel", laat een woordvoerder van het ministerie weten. "We zien dat dit flink verandert; de noodzaak van drones wordt ingezien." Defensie werkt met meerdere soorten onbemande vliegtuigjes.
Die variëren van de uit de kluiten gewassen MQ-9 tot de Black Hornet, die in je handpalm past. Een deel daarvan wordt ook ingezet voor zogenoemde civiele autoriteiten, zoals veiligheidsregio's en burgemeesters. Dat zijn dan sowieso geen toestellen van Chinese makelij.
De focus van de industrie ligt nu op de militaire kant en niet de civiele, hoewel dit in de praktijk door elkaar loopt, zegt zowel Defensie als Unmanned Valley. Er is dan sprake van dual use-bedrijven. Ze maken drones voor zowel militaire als civiele toepassingen. De vraag lag in eerste instantie vooral in de civiele markt, nu is dat andersom.
"Bedrijven die drones maken, zullen altijd denken: wat als er geen vraag meer is vanuit Defensie", zegt Lander. Niet alleen de interesse is naar Nederland verplaatst, ook wat productie ervan. Hoewel Nederland volgens Lander tot dusver vooral uitblinkt in de toepassingen van drones, in plaats van de productie, is dat aan het verschuiven.
Zo zijn daar DeltaQuad, Tective en Atmos. VDL, dat we kennen van de bussen en auto's, kreeg onlangs een miljoeneninjectie om het bedrijf klaar te maken voor het maken van drones voor Defensie. "Wij doen geen uitspraken over wat we maken voor wie, met betrekking tot klanten", zegt een woordvoerder van het Eindhovense bedrijf.
"Er is nu echt een dronewedloop gaande", zegt Unmanned Valley-medewerker Lander. Ze worden met name steeds meer in oorlogsvoering gebruikt en dat hoeven echt geen vliegtuigjes van miljoenen te zijn. "In principe worden drones gebruikt die je ook bij de MediaMarkt kunt kopen."
Ook al is een drone hightech, toch kan iedereen ze kopen, bouwen en besturen. Lander: "De drone waarmee Rusland in Polen was, is een soort tweetaktbrommer met vleugels, die nog geen 20.000 euro kost. Terwijl een F-35-raket miljoenen kost om in te zetten. Het is relatief erg goedkoop."
Dat beaamt Bolder van HCCS. "Civiele drones moeten aan alle luchtvaartwetten en -regels voldoen en lang meegaan. Militaire drones zijn vaak wegwerpartikelen; supersnel gemaakt en laagdrempelig. Iedereen die geld wil verdienen en een gat in de markt ziet, kan een drone gaan bouwen."
Het is volgens Lander helemaal niet relevant wat voor soort drone het is geweest die het Deense vliegverkeer platlegde. "Het hoeft geen militair ding te zijn om een luchthaven plat te leggen. Dit kan ook een zelfgebouwde zijn geweest. Je kunt met een drone heel veel schade aanrichten voor weinig."
Hij benadrukt tot slot dat drones nog steeds overwegend worden ingezet om er goede dingen mee te doen. Zoals de medische drones van de ANWB, die sinds deze week bij wijze van proef tussen ziekenhuizen vliegen met bloed, monsters en medicijnen.
Source: Nu.nl economisch