Landmacht Door te oefenen met een grootschalige verplaatsing van een legerkonvooi met zwaar materieel (operatie Ferocious Bison) bereidt defensie zich voor op oorlogssituaties. „Goh, de grond trilt hier helemaal”
Defensie verplaatst materiaal in het kader van de legeroefening Ferocious Bison. De eerste colonne rijdt op de N233 bij Rhenen, automobilisten stappen uit en maken foto’s. Foto Dieuwertje Bravenboer
Jongetjes van een jaar of acht staan zaterdagochtend luid joelend een balletje te trappen als even verderop een stevig grommen hoorbaar wordt. Tussen de bomenrij, langs de oefenveldjes van Multifunctioneel Centrum de Steen in het Oost-Brabantse dorp Heerewaarden, verschijnt iets dat lijkt op een kanonsloop. Meteen daarna volgt het silhouet van een militair bovenop het voertuig. Vervolgens wordt het geheel zichtbaar: een rijdende pantserhouwitser die zich samen met twee andere houwitsers en andere pantservoertuigen over de dorpsweg beweegt.
Het joelen van de jonge voetballertjes gaat over in een opgewonden schreeuwen terwijl ze naar de weg rennen. Verrast draaien hun ouders zich om. Instinctief trekt de een na de andere een mobieltje uit de jaszak, en begint met filmen. „Indrukwekkend, al dat legermaterieel”, zegt voetbalvader Gregory Ochel. „Goh, de grond trilt hier helemaal”, antwoordt Edwin Schraaij terwijl hij nog eens met zijn voet over de grond wrijft. „Het is behoorlijk krachtig wat hier allemaal langs komt”, aldus Schraaij, ook voetbalvader.
Zeven houwitsers, tien andere pantservoertuigen, een bergingstank die kapotte voertuigen kan wegslepen en enkele tientallen vrachtwagens beladen met 155-millimetermunitie en brandstof, vertrokken zaterdagochtend om acht uur van de kazerne in Oirschot. Dat gebeurde in vijf groepjes – de landmacht spreekt van ‘pakketjes’ – om het aantal verstoppingen op de weg zo klein mogelijk te maken. Rond twee uur ’s middags – meer dan een uur later dan gepland – bereikten ze via snelwegen maar vooral veel binnenwegen Stroe, zo’n 120 kilometer noordelijker. Normaliter is het een ritje van bijna anderhalve uur , nu is er meer dan een ochtend voor uitgetrokken.
Oefening Ferocious Bison (woeste bison) moet de elfde Afdeling Rijdende Artillerie in Oirschot leren zich met zwaar materieel goed te verplaatsen over de openbare weg, om zo dicht mogelijk bij het slagveld te komen. „Nederland kent geen grote oefenterreinen waarop gemechaniseerde eenheden over langere afstanden kunnen worden verplaatst en waarop kan worden geoefend”, aldus een persbericht van defensie. „Juist artillerie-eenheden treden altijd op over grote afstanden. Oefenen met de logistiek die hierbij komt kijken, is daarom essentieel.”
De tweede colonne van Ferocious Bison op de A12 bij knooppunt Maanderbroek. Foto Dieuwertje Bravenboer
Terwijl de eerste pantserhouwitser zich tussen de slagbomen van de kazerne in Orischot heen wurmt, zwaait overste Jan-Pieter Tiedink zijn troepen uit. „Natuurlijk gaan deze voertuigen omstanders opvallen”, zegt de officier, zelf geschminkt met de bekende, groene camouflagekleuren. „Maar het zichtbaar zijn voor de samenleving – hoe waardevol op zichzelf ook – is echt een secundair doel. Voor ons is het belangrijkste: het oefenen met het rijden op de openbare weg en alles wat daarbij komt kijken.”
Puntsgewijs somt hij op: rotondes passeren met zware, brede voertuigen als de houwitsers, smalle straten door, checken of bruggen het houden en viaducten hoog genoeg zijn, alles goed afstemmen met de marechaussee die het overig verkeer op afstand houdt. „Dit alles doen onze chauffeurs nooit. Ze hebben alleen ervaring op de heide of andere delen van het oefenterrein. Voor inzet in een oorlogssituatie is dat totaal niet realistisch.”
Een militaire colonne op de snelweg in het kader van legeroefening Ferocious Bison. Foto Dieuwertje Bravenboer
De overste loopt naar één van de wachtende houwitzers om de aanpassingen te laten zien die nodig zijn voor de oefening. De rupsbanden met metaal zouden het asfalt van binnen- en snelwegen totaal aan gort scheuren. „Het metaal zou er zelf ook niet beter van worden”, aldus de officier. „Daarom hebben we rubberen pads van een paar centimeter breed op het metaal gemonteerd om zowel asfalt als voertuig te beschermen. De pads zullen behoorlijk versleten zijn als we aankomen”, schat hij in.
„Tsja, voor de landmacht is zo’n oefening natuurlijk één groot feest”, overpeinst vredesactivist en pacifist Willem de Haan via de telefoon. „Ze kunnen al hun spullen laten zien. En ze willen belangrijk zijn.” Maar zelf vindt De Haan het „echt ver-schik-ke-lijk. Als je al wilt oefenen, moet dit nou midden op de weg? Met die maskers op? Die schmink op je gezicht? Wat een vertoon, wat een theater!” Tevergeefs speurde De Haan zatermorgen de sociale media af naar signalen die wezen op opkomende protesten van gelijkgezinden langs de wegen naar Stroe en ’t Harde.
Ja, die schmink en maskers zijn echt noodzakelijk, reageert overste Tiedink even later als hij rond tweeën vanuit Stroe belt om verslag te doen van het verloop van de rit. „Als je mensen in de mindset wilt brengen om gevechtsgereed te zijn, hebben ze dat echt nodig. De camouflage is onlosmakelijk onderdeel van de voorbereiding voor het gevecht in de avond en nacht, iets dat we de komende dagen ook gaan oefenen.”
Zoals Tiedink ’s ochtends de doelen van Ferocious Bison opsomde, loopt de overste ’s middags de uitkomsten en leermomenten langs. „Rotondes en smalle wegen vergden veel van onze rijkunsten maar gingen prima.” Ongelukken zoals vrijdag met een legerjeep en een personenauto bij Breda deden zich niet voor.
Wel zullen de houwitsers minder snel dan gehoopt aankomen bij een eventueel slagveld. De snelheid ervan werd te optimistisch ingeschat door de planners; niet 70 kilometer per uur, hooguit 55. Nu kwam de colonne meer dan een uur later dan het officiële schema aangaf aan in Stroe.
Tenslotte merkten Tiedink en zijn manschappen extra voorzichtigheid op bij het overig verkeer. „Achteropkomende personenauto’s gingen nogal eens op hun rem staan en hielden extra afstand. Als ze ons op een driebaans snelweg inhaalden, gingen ze helemaal links rijden. Hieraan kon je goed merken dat ze nog wat aan ons moesten wennen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC