Assata Shakur, politiek activist en oud-lid van de Black Liberation Army, is donderdag in de Cubaanse hoofdstad Havana overleden. Sinds haar spectaculaire ontsnapping uit een Amerikaanse gevangenis in de jaren zeventig leefde zij in ballingschap op Cuba.
De Amerikaanse Shakur werd wereldberoemd in 1977, toen ze in New Jersey werd veroordeeld voor de moord op politieagent Werner Foerster. Vier jaar daarvoor was ze bij een verkeerscontrole betrokken geraakt bij een vuurgevecht, waarbij zowel Foerster als Shakurs compagnon Zayd Shakur omkwam en zijzelf gewond raakte.
Shakur hield altijd vol dat ze ongewapend was en werd beschoten terwijl ze haar handen omhoog hield. Artsen verklaarden in de rechtbank dat haar verwondingen deze bewering ondersteunden. Ondanks gebrek aan bewijs achtte een uitsluitend witte jury haar schuldig aan moord en meerdere geweldsdelicten en werd ze veroordeeld tot levenslang plus 33 jaar.
Lang bleef Shakur echter niet achter de tralies. In 1979 slaagde ze erin te ontsnappen uit de gevangenis, geholpen door leden van de Black Liberation Army die zich voordeden als bezoekers. Ze dook later op in Cuba, waar Fidel Castro haar asiel verleende.
Assata Shakur werd in 1947 geboren als JoAnne Deborah Byron in New York. Op jonge leeftijd verhuisde ze met haar grootouders naar Wilmington, North Carolina, waar ze opgroeide in het hart van de Amerikaanse rassensegregatie. De Jim Crow-wetten en borden met ‘Coloured Only’ en ‘White Only’ bepaalden het dagelijkse leven. Haar grootouders leerden haar trots en waardigheid te bewaren: ‘Houd je hoofd rechtop en laat je door niemand iets aanpraten’, schreef Shakur later in haar memoires.
In de jaren zestig keerde ze terug naar New York en raakte ze al snel betrokken bij de studentenacties. In 1970 sloot ze zich aan bij de Black Panther Party. Maar haar lidmaatschap bij de Panthers was van korte duur; volgens Shakur hadden zij onvoldoende kennis van de zwarte geschiedenis en bood de partij weinig ruimte voor interne kritiek. Ze vond haar thuis in de radicalere Black Liberation Army, een gewapend front in de strijd voor zwarte bevrijding.
In 1971 veranderde ze haar naam in Assata Olugbala Shakur: Assata betekent ‘zij die strijdt’ in het Swahili, Olugbala ‘liefde voor het volk’ in het Yoruba – een West-Afrikaanse taal – en Shakur ‘de dankbare’ in het Arabisch.
In 2013 plaatste de FBI haar als eerste vrouw ooit op de lijst van meest gezochte terroristen en loofde een beloning van 2 miljoen dollar uit voor de tip die zou leiden tot haar arrestatie. Voor haar aanhangers groeide Shakur uit tot een onvermoeibare strijder tegen raciale onderdrukking, een icoon van verzet en vrijheid.
Na haar ontsnapping naar Havana bracht Shakur daar de rest van haar leven door. Ze gaf weinig interviews, uit angst voor ontvoering of uitlevering aan Amerika. Toch bleef haar verhaal invloedrijk: haar memoires Assata: An Autobiography inspireerden nieuwe generaties activisten en werden een belangrijk document van de strijd tegen racisme en politiegeweld.
Volgens het Cubaanse ministerie van Buitenlandse Zaken stierf Shakur op 25 september op 78-jarige leeftijd, ze kampte al langer met gezondheidsproblemen. Haar dochter Kakuya Shakur schreef op Facebook: ‘Woorden kunnen het verlies niet beschrijven dat ik voel.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant