Rechtszaak Door een onterechte ingreep van ING behandelen potentiële klanten van een handelaar in vliegtuigonderdelen als ‘persona non grata’, betoogden diens advocaat vrijdag in een geding in hoger beroep.
Hoofdkantoor van ING in Amsterdam. De bank blokkeerde in 2024 een rekening van Andersson Capital waar het Chinese bedrijf Drayton 7,8 miljoen dollar op had gestort. Foto Sem van der Wal/ANP
Hoever moet een kleine handelaar van vliegtuigonderdelen gaan om te voorkomen dat de goederen die hij vanuit Nederland verkoopt worden gebruikt om sancties tegen Rusland te omzeilen? En hoever moet een Nederlandse bank op haar beurt gaan om te controleren dat de betalingen die ze faciliteert niet worden ingezet om die sancties te omzeilen?
Dat waren vrijdag de belangrijke vragen in het hoger beroep dat diende in de procedure die een Zuid-Hollandse handelaar in vliegtuigmotoren en andere luchtvaartonderdelen had aangespannen tegen ING Bank.
De zaak bij het Gerechtshof Amsterdam toont hoe de westerse sancties tegen Rusland het voor kleinere bedrijven zonder grote juridische afdeling moeilijk maken om internationaal handel te drijven. Zeker met China, en helemaal in een complexe wereld als de mondiale luchtvaart.
Andersson Capital in Voorhout verkocht vlak voor de zomer van vorig jaar een oudere vliegtuigmotor – een V2527-A5 van fabrikant IAE, voor de Airbus A320 – en enkele landingsgestellen aan Drayton Aerospace. Dat bedrijf, met filialen in onder meer Hongkong en China, is „een soort Kwikfit voor de luchtvaart”, aldus de advocaat van Andersson Capital. Drayton, gecertificeerd door de Amerikaanse en Europese luchtvaart-autoriteiten, verzorgt onderhoud van vliegtuigen en houdt daartoe motoren en andere onderdelen op voorraad. Drayton betaalde in totaal 6,6 miljoen dollar (5,7 miljoen euro) voor de landingsgestellen en 1,2 miljoen dollar voor de motor.
Juist toen het Chinese bedrijf de bedragen liet overmaken naar de ING-rekening van Andersson Capital trad een nieuwe serie sancties van de Europese Unie tegen Rusland in werking. En daarmee kwam Andersson Capital in een juridisch mijnenveld terecht dat het bedrijf – mede door eigen slordigheden – nu mogelijk de kop kost.
In dat veertiende pakket van EU-sancties vanwege de grootschalige invasie in Oekraïne, kwam de nadruk te liggen op het omzeilen van handelsverboden via derde landen. Zo wilde het Westen onder meer voorkomen dat Rusland zijn vliegtuigen zou onderhouden met onderdelen gekocht via landen als India en China.
Geen enkele fabrikant uit het Westen mag nog zaken doen met Russische luchtvaartmaatschappijen. Uit onderzoek van onder meer NRC in februari 2025 bleken Indiase bedrijven in Nederland gekochte luchtvaartonderdelen vermoedelijk door te sluizen naar Rusland.
Het miljoenenbedrag bestemd voor Andersson Capital en de Chinese oorsprong van Drayton deden begin augustus 2024 een belletje rinkelen bij de ING-medewerkers die buitenlandse transacties scannen. Een snelle zoektocht op internet leerde hun bovendien dat Drayton Aerospace – één keer, zonder onderbouwing – was genoemd in een nieuwsartikel over het omzeilen van sancties in de luchtvaart. ING blokkeerde beide bedragen die de bank had ontvangen van Drayton en vroeg Andersson Capital om meer informatie over de transacties.
Wat daarna gebeurde, werd vrijdag tijdens de rechtszaak niet helemaal duidelijk. Stelde ING dat Drayton op een sanctielijst voorkwam? Ja, dat deed de bank, aldus de advocaat van Andersson Capital, maar dat was volgens hem onterecht. Stond de motor op een lijst van verboden goederen omdat die zowel civiel als militair gebruikt konden worden? Dat was volgens hem niet het geval.
De advocaten van ING hekelden vooral de rommelige manier waarop Andersson Capital de vragen van de bank beantwoordde. Zo gaf het bedrijf aanvankelijk een verkeerde douanecode (HS-code) door van de motor.
Ook lijkt geknutseld – door Drayton Aerospace of door Andersson Capital, dat bleef onduidelijk – met de verklaring van de Chinezen dat de motor is bestemd voor het Indonesische concern Lion Air Group. En dus niet voor een maatschappij in Rusland. Lion Air vliegt alleen met Boeings, aldus ING, dus kan nooit de eindgebruiker zijn van een Airbus-motor. Klopt weer niet, aldus Andersson Capital: Lion Air Group zou ook dochtermaatschappijen hebben die wel met A320’s van Airbus vliegen, waarvoor Andersson Capital de vliegtuigmotor leverde.
Het bedrijf in Voorhout spande in augustus 2024 een kort geding aan tegen ING om de bank te dwingen de bedragen vrij te geven. Dat verzoek wees de rechtbank Amsterdam af. Het tegenhouden van de transactie was gerechtvaardigd, aldus de rechter, want een bank heeft een grote verantwoordelijkheid om te controleren of sprake kan zijn van het omzeilen van sancties. Doet een bank dat onvoldoende, dan riskeert ze hoge boetes.
Andersson Capital, stelde de rechter in augustus vorig jaar, „heeft de schijn tegen” en heeft „wisselende en onbevredigende verklaringen gegeven” op de vraag wie de eindgebruiker van de vliegtuigmotor is. Daarop plaatste de bank Andersson Capital in een intern en extern verwijzingsregister, het IVR en het EVR, die de eigen bankmedewerkers en andere financiële instellingen moeten waarschuwen voor onbetrouwbare klanten. Ook deed ING aangifte wegens valsheid in geschrifte.
Dat was allemaal onterecht, stelde de advocaat van de handelaar vrijdagmorgen keer op keer. Noch tegen Drayton, noch tegen dit type motor zijn sancties ingesteld. Bovendien had zijn cliënt alles in zijn vermogen gedaan om te controleren wat er met de motor zou gebeuren. De plek in de registers en de aangifte hebben zijn cliënt „een persona non grata” gemaakt in de luchtvaartonderdelenhandel. Hij kan bovendien niet overstappen naar een andere bank, omdat de juridische procedure nog niet is afgerond. Andersson Capital eist dat het bedrijf uit beide registers wordt geschrapt en ING de aangifte intrekt. Het hof doet 11 november uitspraak.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC