De lezersbrieven! Over het verwijderde kunstwerk van Bansky in Londen, de rellen in Den Haag, Wilders, de asielinstroom, de verfrissende JOVD, Trump/Mussolini, het Eurovisiesongfestival en de hardwerkende topbestuurders.
In september 2018 liep ik door Shoreditch in Londen en stuitte op iets onverwachts: Banksy’s Snorting Copper. Een agent, op handen en knieën, die cocaïne opsnuift – rauw, confronterend, ironisch. Het hing daar, op zijn originele plek, wel achter glas, maar voor iedereen zichtbaar. Niet alleen het kunstwerk zelf was bijzonder, maar ook het feit dat het er kon zijn. Een kunstwerk dat gezag belachelijk maakte, mocht gewoon deel uitmaken van het straatbeeld.
Hoe anders is dat nu. Banksy’s recente schildering op een muur van de Royal Courts of Justice – een rechter die een demonstrant neerslaat – werd binnen enkele uren afgedekt en bestempeld als ‘schade aan een monument’. Wat ooit een vrije kreet in de openbare ruimte kon zijn, wordt tegenwoordig direct gecensureerd.
Daarom koester ik mijn ontmoeting met Snorting Copper. Het was meer dan een toevallige ontdekking: een glimp van een tijd waarin kunst nog mocht schuren, voordat het stil werd gemaakt.
Piet Post, Arnhem
Columnisten, journalisten en politici putten zich uit om de rellen van vorige week zaterdag te duiden en benoemen. Ik denk echter dat de rechter die afgelopen maandag een aantal snelrechtzaken behandelde het toch het treffendst verwoordde toen hij, na een uitgebreid excuserend relaas van een verdachte, stelde dat deze de vrijheid van meningsuiting en demonstratierecht verwarde met de ‘teringzooi’ die hij en andere relschoppers ervan hadden gemaakt.
Ad Heskes, Hoofddorp
In het Kamerdebat over de rellen in Den Haag liet Geert Wilders weten geen boodschap te hebben ‘aan de AIVD of NCTV, of hoe ze ook heten’. Is dat niet dezelfde NCTV die al ruim twintig jaar verantwoordelijk is voor de beveiliging van Wilders?
Hans Noppert, Borne
Egge van der Poel vergelijkt 44 duizend asielzoekers in 2024 met 18 miljoen inwoners en een tekort van 400 duizend woningen. Dat is geen eerlijke vergelijking, want bij de asielzoekers staat dit getal voor de jaarlijkse instroom.
Zinvoller is een vergelijking met het aantal verleende verblijfsvergunningen vanwege asiel over een langere periode. In de periode 2010-2024 waren dat er 293 duizend. Daarbij moeten nog worden opgeteld de verleende verblijfsvergunningen vanwege gezinshereniging en gezinsvorming. Dat geeft een heel ander beeld van de druk die asielmigratie op de bevolkingsdichtheid en vooral op de woningmarkt veroorzaakt.
Pieter Markus, Geldrop
Terecht ziet Peter Giesen een verontrustende ontwikkeling in het Verenigd Koninkrijk, dat in zeven jaar vier conservatieve premiers versleet. Maar zijn wij zoveel beter af? Van januari 2021 (Rutte III treedt voortijdig af) tot en met december 2025 gaan we drie keer naar de stembus. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te constateren dat in die vijf jaren, dankzij al die slepende kabinetsformaties, tweeënhalf jaar verloren is gegaan aan demissionaire kabinetten.
Een enkele politicus hoopt op een kabinet voor Kerstmis, bij de huidige stand van zaken zal dat eerder Kerstmis 2026 worden dan in dit jaar.
Bob Geudeker, Rolde
Jan-Cees Bouwer pleit voor een rol van de Raad van State bij de selectie van de leden van het komende kabinet. Dat lijkt mij een uitstekend idee. Daarnaast bevatten verkiezingsprogramma’s vaak beloften die juridisch of praktisch onhaalbaar zijn, terwijl het CPB uitsluitend de economische gevolgen doorrekent.
Zo stemmen kiezers op plannen die later stranden op de grondwet, internationale verdragen of uitvoerbaarheid. Een onafhankelijke haalbaarheidstoets van verkiezingsprogramma’s vóór de verkiezingen – eveneens door de Raad van State – zou de betrouwbaarheid van de politiek vergroten en kiezersbedrog tegengaan.
Wanneer het Centraal Planbureau en de Raad van State hun uitkomsten gelijktijdig presenteren, kan Nederland goed geïnformeerd en met realistische verwachtingen naar het stemhokje, en partijen die dat niet gedaan hebben terzijde schuiven. En als na de verkiezingen de Raad van State dan ook nog de personele selectie doet, zoals Bouwer voorstelt, is er een goede kans dat het volgende kabinet de rit uitzit.
Sana Nasacor, Zaandam
Ik heb nooit VVD gestemd en dat zal ik ook niet doen. Maar hoe verfrissend is het hoopvolle interview met Friso van Gruijthuijsen, de nieuwe voorzitter van de JOVD!
Idealere schoonzoons dan Henri Bontenbal worden niet gebakken, las ik eerder deze week in de krant, maar Friso komt daarvoor zeker in aanmerking. Moedig, genuanceerd en verstandig. Hopelijk meer van dit kaliber in zijn generatie, dan komt het misschien toch nog goed met ons land.
Yvette van Klingeren, Apeldoorn
Op 29 oktober ga ik om voor de hand liggende redenen voor het eerst in 54 jaar geen VVD stemmen. De inkomend voorzitter van de JOVD Friso van Gruijthuijsen verwoordt precies wat ik zoek. Deze JOVD zou ik graag mijn liberale stem geven. Kan nu nog niet, maar bij een volgende verkiezing?
Ernst van der Hoop, Gapinge
Peter Giesen schreef woensdag op de voorpagina van deze krant dat Trump in zijn toespraak bij de VN had gezegd dat de petjes met de opdruk ‘Trump had overal gelijk in’ zo goed waren verkocht. Honderd jaar geleden kalkte een journalist op de muren in Rome ‘Mussolini ha sempre ragione’: Mussolini heeft altijd gelijk. Na een paar jaar dachten de Italianen daar toch anders over.
Georges van Luijk, Wijk aan Zee
In 2017 studeerde ik als 18-jarige een jaar aan een universiteit in Virginia. Deze week belde ik weer eens met een Amerikaanse oud-studievriendin.
We praten bij over haar huwelijk en haar pasgeboren dochter, Poppy. Na een tijdje waag ik me aan de politiek. Ik uit mijn zorgen over Trump, en noem zijn recente censuur op de media en de vervolging van politieke vijanden duidelijke signalen van een autocratie. Het blijft opmerkelijk stil aan de andere kant. Snel stuurt ze het gesprek een andere kant op: wanneer was ik eigenlijk van plan te gaan trouwen en kinderen te krijgen?
Na afloop ontvang ik nog een foto van haar en Poppy. Tot mijn schrik draagt het meisje een petje met de tekst: The Gulf of America. De volgende catch-up call? Die mag nog even wachten.
Florentine Beelaerts, Amsterdam
Tijdens de Algemente Politieke Beschouwingen kwam polarisatie in de samenleving uitvoerig aan bod. Laurens Dassen (Volt) gaf in dat debat aan dat juist de bigtechbedrijven met hun algoritmen ons ‘gevangen’ houden in onze eigen bubbel. We moeten ook ‘de andere kant’ krijgen voorgeschoteld om een gefundeerde mening te kunnen vormen.
Mijn voorstel: geef lezers met een betaald abonnement van rechtse kranten (bijvoorbeeld De Telegraaf) gratis een online abonnement op de Volkskrant tot 29 oktober. En vice versa. Dat kost beide kranten vrijwel niets. Dan komen we misschien toch wat dichter tot elkaar, zo net voor de verkiezingen.
Bart Knols, Dodewaard
Vanuit diverse hoeken wordt er kritisch gereageerd op het besluit van Avrotros om niet met het Songfestival mee te doen als Israël ook meedoet. Argument in die hoeken is dat het festival niet politiek is. Het gaat om de muziek. Ik heb deze argumenten niet gehoord toen Rusland van het festival werd uitgesloten. Zullen we Rusland dan maar weer toelaten? Het gaat immers om de muziek?
Bert Timmerman, Deventer
Bij het lezen van het artikel van vorige week over de verdiensten van negen topbestuurders moest ik denken aan mijn schoonvader. Hij was van 1911, deed zwaar werk in de scheepsbouw en bleef na oprichting (1946) van de PvdA deze partij hartstochtelijk trouw. Met een groot gevoel voor rechtvaardigheid keek hij met een vriendelijke en hoopvolle, maar ook wat naïeve blik naar de wereld.
Topsalarissen zijn blijkbaar van alle tijden, en toen hij er destijds iets over las, zei hij zonder ironie, maar met enige verbazing in zijn stem iets dat de verhoudingen heel mooi duidelijk maakt: ‘Hoe hard moet zo’n man wel niet werken?’
Peter Hekker, Utrecht
Interessant en goed stuk van Quin Blokzijl over de diepere oorzaak van woede bij populistische demonstranten. Het bekende meritocratie-argument komt aan de orde, evenals het argument van de oververtegenwoordiging van hoogopgeleiden in de Tweede Kamer.
De demonstranten voelen zich niet vertegenwoordigd door hogeropgeleiden, ook wel de elite genoemd. Dan wordt Eva Vlaardingerbroek als succesvolle influencer, als vrouw van het volk opgevoerd. Echter, Vlaardingerbroek heeft op een categoraal gymnasium gezeten, het honoursprogramma Utrecht Law College gedaan, in het buitenland gestudeerd en een master in Leiden (bij Paul Cliteur?) cum laude afgerond.
Mijn vraag is dus: is het niet gewoon de boodschap, los van de opleiding van de boodschapper? Iemand die roept ‘We have conquered the seas and we fight for our nations. We are Generation Remigration’ klinkt lekker simpel en strijdbaar, maar lost niets op voor de mensen die hierdoor opgehitst worden.
Hoog opgeleide mensen zijn niet per se geschikt voor de politiek. Een hoge opleiding mag nooit een free ticket zijn. Politiek heeft niet alleen met opleiding te maken, maar ook met gevoel voor verhoudingen, interesse in de maatschappij, empathie, altruïsme en hoop voor de toekomst.
Maar mensen die wetgeving kunnen beïnvloeden, die het volk mogen representeren, die beleefd en met verstand kunnen debatteren over alle complexiteit van deze wereld en dus ook van ons land, moeten die niet ook een hogere opleiding hebben om alle complexe problemen te doorzien, kruisverbanden te zien en benoemen, en een aanzet tot (een deel van) de oplossingen te kunnen aandragen?
Mariska van Zanten, ‘s-Graveland
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant