Asielbeleid Gewelddadig protest in Doetinchem tegen een asielopvang – waar demonstranten de politie bekogelden met stenen en sommige „Sieg Heil” riepen – toont volgens burgemeester Boumans wat in het algemeen misgaat: te weinig regie uit Den Haag. „Dit was niet gebeurd als het spreidingsbeleid was doorgezet.”
Agenten bewaken het gemeentehuis bij een demonstratie tegen een asielzoekerscentrum in Doetinchem.
De eerste verdachten van de asielrellen in Den Haag moesten nog voor de rechter komen of de rookbommen, het zware vuurwerk en de eieren vlogen alweer door de lucht in Noordwijk. In een volgepakte kerk – waar inwoners met Nederlandse vlaggetjes wapperden – vond maandag een bijeenkomst plaats over de geplande opvang van 275 asielzoekers. De politie moest ingrijpen. Drie dagen later keerde een meerderheid van de gemeenteraad zich tegen de plannen.
In Hoofddorp werd woensdag een koran in brand gestoken en gedemonstreerd voor een asielzoekerscentrum. Er kwamen tegendemonstranten, stenen vlogen ook hier door de lucht. De politie arresteerde zeven personen.
Ook donderdag was aan protest geen gebrek. In Heemskerk demonstreerden honderden inwoners vreedzaam met Nederlandse vlaggen voor het gemeentehuis tegen de komst van een azc voor driehonderd personen. In Nieuwerkerk aan den IJssel waren volgens lokale media ook honderden mensen op de been om bij een bewonersbijeenkomst te demonstreren. In tegenstelling tot een week eerder, toen tijdens een vergadering in het gemeentehuis een extreemrechtse vlag werd opgehangen, liep het dankzij een grote politiemacht nu niet uit de hand.
Hetzelfde kon niet gezegd worden van Doetinchem. Daar arresteerde de politie zeven personen die demonstreerden tegen de komst van een tijdelijk azc voor honderd vluchtelingen, waarover de gemeenteraad vergaderde. Na eerdere onrust was het gemeentehuis afgezet en de raadsvergadering niet meer toegankelijk voor publiek.
Demonstranten bekogelden de politie met stenen en zwaar vuurwerk. Naast „azc weg ermee” werd volgens Omroep Gelderland ook „Sieg Heil” geroepen. In tegenstelling tot in Noordwijk, stemde de Doetinchemse gemeenteraad wél in met de komst.
Burgemeester Mark Boumans (VVD), tevens voorzitter van de commissie asielzaken van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), spreekt in een gesprek via Teams schande van het geweld. Het enige pluspunt is dat de vergadering in tegenstelling tot vorige week kon doorgaan. „Alle raadsleden en fracties hebben kunnen zeggen wat ze wilden alsof er geen geweld voor de deur was. Het is belangrijk voor de democratie dat het uiteindelijk gelukt is, zij het met behulp van heel veel politie-inzet.”
Mark Boumans, de burgemeester van Doetinchem, tijdens de presentatie van het Koningsdagprogramma. Foto Emiel Muijderman / ANP
Is dit het nieuwe normaal?
„Dat hoop ik niet, maar het is wel de praktijk van de laatste tijd. Het is precies waar ik al maanden voor waarschuw: de Haagse onduidelijkheid over asiel en migratie wordt afgewenteld op lokale bestuurders. Het gevolg is dat sommige gemeenten de keutel intrekken en zeggen: ‘We doen het toch maar niet.’ Hierdoor ontstaat een domino-effect, waardoor de druk op gemeenten die wél wat willen alleen maar groter wordt. Dit had niet gehoeven als het spreidingsbeleid van Erik van der Burg [voormalig VVD-staatssecretaris van asiel en migratie] was doorgezet.”
Asielminister Mona Keizer (BBB) keurde de rellen in Doetinchem af, maar noemde ze ook een signaal dat de asielinstroom omlaag moet.
„Ik had liever dat ze had gezegd: ‘Ik veroordeel rechts-extremistisch geweld en terrorisme. Dit is onacceptabel, want dit is een aantasting van de lokale democratie.’”
Deze week stuurde de VNG namens 342 gemeenten het kabinet een brandbrief vanwege de ‘explosieve’ asielsituatie.
„Kijk alleen al naar de lokale intimidatie en het geweld van deze week. Gemeentebestuurders krijgen bij de uitvoering van hun wettelijke asieltaken geen steun vanuit het kabinet, dat geen fatsoenlijk beleid rond de instroom, doorstroom en terugkeer van asielzoekers heeft.
De VNG is niet de vakbond van vluchtelingen. Wij snappen heus wel dat je naar migratie moet kijken en daar beleid op moet vormen. Maar doe het dan met verstand, maak een plan en ga dat uitwerken. Nu is het van crisis naar crisis rennen, een soort veenbrand die overslaat.”
Wilt u de spreidingswet terug?
„De spreidingswet is voor ons geen doel op zich. Wij willen een sluitende asielketenaanpak en daarbij is die wet helpend omdat alle gemeenten verplicht zijn een bijdrage te leveren aan de opvang van asielzoekers. Het betekent reguliere opvang, die niet alleen aanzienlijk goedkoper is dan noodopvang maar ook minder overlast oplevert. Bij noodopvang zijn de omstandigheden namelijk slechter wat tot meer overlast van de bewoners kan leiden. Het is dus dom, financieel onverstandig en onveiliger om op deze manier door te gaan.”
Hoe kijkt u als lokale bestuurder naar de landspolitiek?
„Nederland is superwelvarend en eigenlijk heel gelukkig. Tegelijkertijd zie je vreemd genoeg dat een groeiende groep mensen zich zorgen maakt over veiligheid, bestaanszekerheid en wonen. Die groep wordt gevoed door partijen op de flanken, met name de rechterflank, en wordt aangezet tot vreemdelingenhaat. De asielzoeker is de schuld van alles. Dat baart mij zorgen.
Het kan ook zomaar overslaan naar andere groepen, met verdergaande polarisatie. De oplossing ligt niet op de flanken, maar bij de traditionele partijen. Die moeten hun verantwoordelijkheid nemen, over hun eigen schaduw heen stappen en dit land gaan besturen.”
Kunt u hierover praten met uw VVD-partijgenoten in de Kamer en het kabinet?
„Je hebt hier alle partijen voor nodig, ook die van mij. Ik heb het Kamerdebat over de rellen van zaterdag gevolgd en dacht: ‘Dat gaat vooral over henzelf en niet over wat in het land gebeurt’. Den Haag moet zich dit écht aantrekken, want het wordt straks van kwaad tot erger. Dat vergt dat grote partijen die altijd verantwoordelijkheid hebben gedragen, en dus mede verantwoordelijk zijn voor de dingen die nu niet goed gaan, samenwerken en het oplossen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC