Nieuwe Albums De muziek van de Mexicaanse componist Gabriela Ortiz is lichtvoetig én diepzinnig. Ortiz zelf is een componist om te koesteren. Indie-band Wednesday is op het nieuwe album ‘Bleeds’ op haar best.
De Mexicaanse componist Gabriela Ortiz won begin dit jaar drie Grammy’s voor haar album Revolución diamantina. Het was een album vol sprankelende en gedreven muziek die Ortiz schreef voor de Los Angeles Philharmonic en zijn ster-chef Gustavo Dudamel. Deze zomer verscheen de opvolger, Yanga, door dezelfde uitvoerders. Het is opnieuw een album met een opvallende kleurrijke cover en, belangrijker, drie geweldige stukken.
Klassiek
Gabriela Ortiz, LA Phil & Gustavo Dudamel
Yanga
Ortiz (1964) opereerde lang enigszins onder de radar, maar is in het afgelopen decennium omarmd door een reeks prominente musici, zoals Dudamel en ook celliste Alisa Weilerstein, die op Yanga de solopartij in het schitterende celloconcert Dzonot vertolkt. Dit seizoen is Ortiz artist in residence bij het Concertgebouw, waar vorige week een nieuw concertwerk in première ging. Eind oktober klinkt er in Amsterdam een nieuw strijkkwartet, in november muziek voor gitaarduo en in maart presenteert het Dudok Quartet An evening with Gabriela Ortiz.
„In Europa wordt de muziek uit mijn contreien vaak alleen als lichtvoetig gezien”, zei Ortiz in een interview met het Concertgebouw. Dat is een interessante observatie. Een aantal van de grootste componisten van de vorige eeuw, zoals Stravinsky en Bartók, putte ruimschoots uit volksmuziek, terwijl hun Latijns-Amerikaanse evenknieën die hetzelfde deden (Ginastera, Villa-Lobos) vaak een wat folk-loristische reputatie hebben.
Ook Ortiz haalt hoorbaar inspiratie uit volksmuziek. Maar de manier waarop ze zulke invloeden verwerkt, is niet minder geraffineerd dan Bartók en Stravinsky (of Ginastera) deden. Het titelstuk van haar nieuwe album is gebaseerd op het verhaal van de Gabonese prins Gas-par Yanga, die in de zestiende eeuw als slaaf naar Mexico werd ontvoerd, ontsnapte, dertig jaar als vrijheidsstrijder op de vlucht was en uiteindelijk de eerste zwarte leider van een onafhankelijk, slavernij-vrij gebied in de Amerika’s werd. Ortiz schreef het werk voor orkest, groot koor én het Tambuco Percussion Ensemble, dat ze een uitgebreid arsenaal oorspronkelijk Afrikaans slagwerk laat bespelen.
Het resulteert in een dynamische koor-en-orkestfantasie die het midden houdt tussen de fusion van Miles Davis en een drumband, tussen Beethovens Missa solemnis en de Misa Criolla van de Argentijnse componist Ariel Ramírez, tussen Stravinsky en Osvaldo Golijov – en als iets zo veel associaties oproept, bezit het waarschijnlijk een grote eigenheid, en dat is het geval met dit opzwepende, ritmisch onvermoeibare en bontgeschakeerde werk.
Celloconcert Dzonot begint juist ingetogen en etherisch, met lange klaaglijke glijtonen van soliste Weilerstein. De titel is het Maya-woord waar de term ‘cenote’ (grot met water) van is afgeleid. Na een ruig tweede deel volgt een uitgesponnen langzame meditatie waarin Weilerstein haar instrument beeldschoon laat zingen, grommen en fonkelen, ingebed in Ortiz’ verrukkelijke instrumentatie van belletjes en klankvelden. Het album besluit met Seis piezas a Violeta, een reeks dansen voor orkest en piano. Ortiz, lichtvoetig én diepzinnig, is een componist om te koesteren.
Joep Stapel
Ze waren hard op weg om het ideale indie-koppel te worden. Zes jaar waren Karly Hartzman en Jake ‘MJ’ Lenderman samen. Dat begon als in een sprookje: Hartzman was fan van Lendermans solowerk, sprak met hem af en hengelde hem vervolgens binnen als partner én als gitarist voor haar eigen band Wednesday.
Dat vijftal uit Asheville, North Carolina is op het zesde album Bleeds op haar best. In elf meeslepende nummers (en één flauw vullertje ‘Phish Pepsi’) is het gelukt om precies dat geluid te vinden waar Hartzman vanaf het begin naar zei te zoeken, ergens tussen Dolly Parton, Drive-By Truckers en Dinosaur Jr.. Maar waar die laatste band de suizende gitaarrock met buitensporig volume ooit omschreef als „ear bleeding country” zou je kunnen zeggen dat Wednesday is uitgekomen bij ‘heart bleeding country’.
Rock
Wednesday
Bleeds
Want nog voor de opnames barstte de bom en was het gedaan met de liefde. En ook al hielden Hartzman en Lenderman dat tijdens de opnames van Bleeds nog even stil voor de rest van de band, alle doorleefde lyriek en tragiek zijn onmiskenbaar terug te horen – van hoopvolle verwachtingen tot het unhappy end.
Ik zou je baby wel willen hebben, zingt Hartzman nog in het prachtig serene ‘Elderberry Wine’, omdat ik sproeten heb en jij snel bruin wordt, waarna hun stemmen in het refrein langs elkaar kronkelen. Maar ‘The Way Love Goes’ – een even aangrijpende countryballad met droevige pedal steel – is één treurniswekkende terugblik vol spijt, zelfverwijt en eenzaamheid. „I oversold myself on the night we met”, sombert ze.
Die stemmingswisselingen zitten al meteen samengepakt in de opener ‘Reality TV Argument Bleeds’. Een strakke Weezer-riff wordt met knarsend gitaargepiep overhoop gehaald en door elkaar geschud: zoete melodie vermengd met panische chaos. Het ene moment gromt, piept en zoemt alles, meteen erna keert de comfortabele tederheid terug.
Net als haar gitaar kan ook Hartzman zelf even makkelijk snikken als gillen, dreutelen, dromerig stamelen, gelaten meanderen, woest schreeuwen of radeloos krijsen.
En gelukkig is het niet alleen maar treurnis: tussen alle tranen en leeglopende harten door biedt Bleeds ook troost én valt er genoeg te lachen, bijvoorbeeld in tragikomische beschrijvingen van bloedige bargevechten, knullige drugsavonturen, van het balkon pissende puppy’s en ontsporende dronkenlappen.
In dat buitenissige universum heerst soms toch nog gerechtigheid, juicht Hartzman in het opgewekte ‘Townies’: nog voor ze de drugdealer die stiekem haar naaktfoto’s naar iedereen rondstuurde woedend kon uitschelden, was hij al omgelegd.
En ja, in de video van dat nummer is Lenderman nog gewoon te zien. Hij ging weliswaar al niet meer mee op tournee sinds het succes van zijn soloalbum Manning Fireworks – een van de beste platen van 2024. Maar ook als ex blijft hij gewoon deel uitmaken van Wednesday. Laat ze in naam der indie-altcountry-slacker-shoegaze-fans alsjeblieft voor altijd in elkaars buurt blijven. Zolang dat prachtplaten oplevert als Bleeds hoeft liefde ook weer niet alles te overwinnen.
Frank Provoost
Op het internet gaat de grap rond dat wanneer undergroundrapper Jay Electronica muziek uitbrengt, de wereld op het punt staat in te storten. Zijn eerste mixtape verscheen vlak voor de bankencrisis (2007), zijn debuutalbum net vóór corona (2020). Nu is hij terug met maar liefst drie nieuwe projecten: een vervolgtrilogie op zijn meesterwerk A Written Testimony. Dat belooft dus weinig goeds voor de staat van de wereld, alleen al omdat de rapper uit New Orleans zijn hoogst omstreden vriend Sean ‘Diddy’ Combs de openingstrack van het eerste (meesterlijke) project, Leaflets, laat verzorgen. En daar blijft het niet bij: de rest barst van de wildste complottheorieën en verdachtmakingen. Het is maar goed dat die unieke, jazzy beats, gedragen door zijn esoterische manier van rappen, de gekte bedekt. Áls ‘Elect’ er zin in heeft, kan je niet om hem heen. (Jonasz Dekkers)
Deze week kwam het langverwachte antwoord uit op Wie is Guy? (2019), het debuutalbum van de Vlaamse rapper Gorik van Oudheusden. Nu is er Dit is Guy, een hoopvol antwoord. Toen was er een bittere Guy, die groot werd door te vertellen over zijn miserie, nu is hij herboren, vol levenslust. Geen drank meer, een gezond lijf, een trotse vader. Het spat er vanaf op trap-, rock-, house en lofi beats, die de cadans van zijn stem allemaal omarmen. Eén van de beste rappers van de Lage Landen. (JD)
Meer albums: nrc.nl/albums
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC