Argentinië Het radicale bezuinigingsbeleid van de rechtse Argentijnse president Javier Milei dreigt te mislukken. Om financiële onrust de kop in te drukken springen de VS bij met een fors bedrag, verstrekt onder onduidelijke voorwaarden.
De Amerikaanse president Donald Trump en zijn Argentijnse ambtsgenoot Javier Milei afgelopen dinsdag tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York City. Trump beloofde Argentinië te steunen met 20 miljard dollar, nu het financiële beleid van zijn politieke vriend Milei dreigt te mislukken.
Een „cheque van de keizer”. Zo noemt de Argentijnse krant La Nación de financiële steun ter waarde van 20 miljard dollar die Argentinië maandag kreeg aangeboden van de Verenigde Staten. Het Zuid-Amerikaanse land, geleid door de rechtse president Javier Milei, is in de financiële problemen gekomen. En nu springt keizer Donald Trump bij om zijn politieke geestverwant in Buenos Aires te redden.
„We gaan ze helpen … maar ik geloof niet dat ze een bail-out [financiële redding] nodig hebben”, zei Trump dinsdag nog toen hij Milei, de zelfbenoemde ‘anarcho-kapitalist’ ontmoette bij de Verenigde Naties in New York. Toch lijkt wat Trumps regering woensdag aankondigde wel erg op zo’n bail-out. Minister van Financiën Scott Bessent schreef op X dat Washington Argentijnse staatsobligaties zal opkopen en dollarreserves van de Argentijnse centrale bank zal aanzuiveren.
De steunactie zegt veel over de problemen waarmee Milei kampt, maar ook over de Amerikaanse buitenlandse politiek.
Om met Milei te beginnen: sinds zijn aantreden, eind 2023, onderwerpt hij het door inflatie geplaagde Argentinië aan een economische shocktherapie, die ondanks aanvankelijke successen nu dreigt stuk te lopen. Met een combinatie van radicale bezuinigingen in het overheidsapparaat, deregulering en beleid gericht op een sterke peso (de Argentijnse munt), slaagde Milei erin de inflatie aanzienlijk terug te brengen, van meer dan 200 procent op jaarbasis vlak voor zijn aantreden, naar krap 34 procent nu. Maand-op-maand daalde de inflatie van 25 naar onder de 2 procent. De bezuinigingen hadden een economische prijs – het Argentijnse bbp daalde vorig jaar met krap 2 procent – maar daarna volgde herstel. Dit jaar groeit het bbp met 5 procent, zo verwacht het Internationaal Monetair Fonds (IMF).
Toch zijn niet alle economische cijfers gunstig voor de 54-jarige president met zijn karakteristieke woelige kapsel. De werkloosheid schoot begin 2024 omhoog van 5,7 naar 7,7 procent van de beroepsbevolking, daalde daarna, maar ligt nu weer op 7,6 procent. Volgens zakenbank Goldman Sachs is de economische groei in Argentinië de laatste drie maanden stilgevallen.
Vorige maand leed Milei’s partij La Libertad Avanza (‘De Vrijheid Wint Terrein’) een gevoelige nederlaag bij verkiezingen in de provincie Buenos Aires. Daarbij speelde een corruptieschandaal rond Milei’s zus en stafchef Karina Milei een grote rol, maar ook de heersende sociale onvrede. De Spaanse krant El País beschreef in juli hoe Argentinië onder Milei een land van „twee gezichten” is: rijken worden rijker, de onder- en middenklasse juist armer.
De electorale klap belooft weinig goeds voor Milei en La Libertad Avanza in de aanloop naar tussentijdse parlementsverkiezingen op 26 oktober, waarbij de helft van de zetels in de Kamer van Afgevaardigden en een derde van de Senaatszetels verkiesbaar zijn.
Ook beleggers zien dat. Zij houden rekening met het scenario dat het effect van Mileis shocktherapie binnenkort weg is, en dat de hyperinflatie weer terugkeert. Sinds begin september dumpten ze massaal de peso, Argentijnse staatsobligaties en Argentijnse aandelen.
De Argentijnse centrale bank probeerde de voorbije weken de val van de peso te stoppen door die met Amerikaanse dollars op te kopen. Maar zo brandde de centrale bank in noodtempo door de dollarreserves heen die zij had opgebouwd met steun van het IMF. Het IMF heeft in totaal 41 miljard dollar aan krediet uitstaan aan Argentinië, verreweg de grootste ‘klant’ van het Fonds.
Met Trumps ‘cheque’ van 20 miljard dollar werd deze week de val van de peso gestopt: het verlies van de Argentijnse munt van zo’n 11 procent ten opzichte van de dollar van vorige week werd weer goedgemaakt.
Heel onduidelijk zijn vooralsnog de voorwaarden waaraan de Trump- regering de steun koppelt. Meestal springt bij zo’n acute verslechtering de betalingsbalans van een land het IMF bij. Het Fonds koppelt een steunprogramma doorgaans aan strenge voorwaarden. Zelden komt Washington eenzijdig zo grootschalig landen financieel te hulp, hoewel president Bill Clinton medio jaren negentig Mexico steunde met een noodkrediet van 20 miljard dollar.
Een heikel politiek punt is of de VS, en ook het IMF, van Argentinië gaan eisen dat Milei zijn wisselkoersbeleid aanpast. Volgens veel economen is de Argentijnse munt zwaar overgewaardeerd. Milei wil de koers van de peso niet te ver laten zakken, omdat dit de inflatie zal aanjagen (een zwakke peso maakt geïmporteerde producten duurder). Maar om deze sterke pesopolitiek te voeren, moet de centrale bank in Buenos Aires telkens interen op haar dollarreserves, die vervolgens weer door geldschieters als het IMF moeten worden aangevuld. Zo blijft het land afhankelijk van buitenlandse steun. Bovendien maakt een sterke peso Argentijnse producten duurder voor buitenlandse afnemers, wat de export schaadt.
Het ministerie van Economische Zaken in Buenos Aires. Hoewel de inflatie fors daalde onder Milei, steeg de werkloosheid. Die schoot begin 2024 omhoog, van 5,7 naar 7,7 procent van de beroepsbevolking, daalde daarna, maar ligt nu weer op 7,6 procent.
Mogelijk stelt Washington eisen van geopolitieke aard. Bessent noemt in zijn X-bericht „het geopolitieke strategische belang van de relatie tussen de Verenigde Staten en Argentinië”. La Nación vraagt zich af of de VS zullen eisen dat de regering in Buenos Aires afziet van verdere steun uit China. Want ook de Chinezen spekken bij tijd en wijle de balans van de Argentijnse centrale bank, een manier om de politieke invloed in Argentinië te vergroten.
Maar zal Washington überhaupt harde eisen stellen aan Milei? Het lijkt de Trump-regering er vooral om te doen om een ideologische bondgenoot op de been te houden, schrijft econoom Paul Krugman in zijn nieuwsbrief. Milei, die sterke banden onderhoudt met de Trump-regering en die Trump bij de VN uitvoerig prees, krijgt een voorkeursbehandeling. Dit terwijl bijvoorbeeld Brazilië, dat een drie keer zo grote economie heeft als Argentinië, maar waar links aan de macht is, door Trump wordt gestraft met zware invoerheffingen. Dit heeft een „verwoestend effect” gehad op de Amerikaanse belangen in Zuid-Amerika, schrijf Krugman, want Brazilië is „in de armen van China gedreven”. Het zijn kortom niet de Amerikaanse belangen, maar Trumps eigen belangen die tellen, is Krugmans conclusie.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC