Drones verstoorden deze week het vliegverkeer boven Denemarken en Noorwegen. Onduidelijk is waar ze vandaan komen, maar de autoriteiten nemen de verstoringen zeer serieus. Er wordt gewezen naar Rusland. We bellen met Scandinavië-correspondent Jeroen Visser.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Jeroen, wat is er inmiddels bekend over de droneverstoringen?
‘Het begon allemaal maandagavond, toen een aantal grote en lichtgevende drones boven het vliegveld van de Deense hoofdstad Kopenhagen opdoken. Ze kwamen vanuit verschillende richtingen aanvliegen en bleven een paar uur ronddraaien. Als gevolg daarvan moest het vliegverkeer van de luchthaven worden stilgelegd, zo’n twintigduizend reizigers waren daarvan de dupe. Bij het vliegveld van de Noorse hoofdstad Oslo gebeurde later die nacht precies hetzelfde. Daar merkte je minder van, omdat het incident ’s nachts plaatsvond.
‘Woendag- en ook gisteravond verschenen er weer onbekende drones in Denemarken, dit keer bij andere luchthavens. Onder meer het vliegveld van de noordelijke stad Aalborg was doelwit. Precies dezelfde grote en lichtgevende drones vlogen daar boven de luchthaven, zij het in minder grote aantallen dan in Kopenhagen. Het was wederom een grote middelvinger naar de Deense autoriteiten.’
Hoe reageren de Denen op de situatie?
‘Ze zitten er echt bovenop. Dat viel me meteen al op. De politie was er snel bij met een persconferentie en de premier van Denemarken, Mette Frederiksen, kwam dinsdag met een felle reactie. Ze noemde het ‘de zwaarste aanval op Deense kritieke infrastructuur tot nu toe’. Dat is nogal een uitspraak, omdat er geen gewonden zijn gevallen en er ook niets is beschadigd.
Donderdagochtend herhaalde het patroon zich en gaven twee ministers, onder wie minister van Justitie Peter Hummelgaard, een persconferentie. Daar was ook een generaal bij die uitlegde waarom de drones niet uit de lucht zijn geschoten.
‘Je merkt ook dat veel inwoners van Denemarken zich afvragen hoe dit zo makkelijk heeft kunnen gebeuren. Er wordt al naar Rusland gekeken en dat is niet gek. De incidenten passen in een patroon van Russische sabotageacties in Scandinavië. Dan moet je denken aan het saboteren van onderzeese kabels, gps-verstoringen en het inbreken bij drinkwaterinstallaties.
Er zijn in het verleden ook Russische spionnen opgepakt. Echter er is voor de incidenten van deze week geen bewijs dat de Russen erachter zouden zitten.
Welke stappen worden nu genomen?
‘De autoriteiten doen grondig onderzoek. Crisisteams zijn continu bijeen. Alle Deense veiligheidsdiensten zijn er bij betrokken. Ze proberen erachter te komen waar de drones zijn opgestegen en waar ze zijn geland. Tegelijk zag je bij de persconferentie van vanochtend een justitieminister die worstelt met hoe er met de dreiging moet worden omgegaan. Dan speelt met name de vraag wat je er tegen kan doen en hoe je drones in de toekomst in een vroeg stadium kunt zien aankomen.
‘Ik sprak dinsdag een drone-expert van de universiteit van Tromso in Noorwegen en die zei dat het erg ingewikkeld is om onbemande vliegtuigjes vroegtijdig op te sporen. De radars van de vliegvelden pakken ze niet op, omdat ze relatief klein zijn. Er bestaan wel detectiesystemen voor, maar daar is niet veel in geïnvesteerd. Daarbij schiet je de drones ook niet zomaar uit de lucht, want dat kan gevaarlijk zijn.’
Hoe verschilt de Noorse reactie van die van de Denen?
‘Noorwegen is minder fel. Wel zei de premier van Noorwegen, Jonas Gahr Støre, dat de Russen eerder dit jaar al drie keer het Noorse luchtruim hadden geschonden met drones. Daarbij benadrukte hij dat het kon gaan om een navigatiefout. In Noorwegen is het trouwens sinds drie jaar zo dat Russen er geen drones mogen vliegen. Ze zijn bang voor sabotageacties en spionageactiviteiten. Er zijn ook al Russen opgepakt die met een drone vlogen in Noorwegen.’
Wat zeggen andere landen over de incidenten?
‘De internationale gemeenschap toont zich solidair met Noorwegen en Denemarken. De Europese Commissie is het felst. Die waren er vroeg bij om Rusland te beschuldigen, ook al werd daarvoor geen bewijs geleverd. De Navo was iets diplomatieker en zei alleen dat ze het zouden gaan ‘uitzoeken’.
Desondanks blijven ze beperkt in hun mogelijkheden. Ze kunnen meer en betere instrumenten aanschaffen om drones tegen te houden. Ondertussen zul je met dergelijke pesterijen te maken blijven houden. Als land moet je dan kalm blijven en pas vingerwijzen als je duidelijk bewijs hebt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant