Gemeenten moeten op zoek naar andere manieren om arme mensen te helpen nu de uitgever van cadeaukaarten failliet is. Op die cadeaukaarten stond geld voor bijvoorbeeld een nieuwe wasmachine. De gemeente Venlo is voorlopig al overgegaan op het storten van geld.
Het bedrijf Groupcard zorgde in ruim 120 gemeenten voor kaarten met een budget van de gemeente. De uitgever ging in augustus failliet. Venlo heeft deze week besloten om inwoners tijdelijk het geld op hun rekening te storten dat ze eerder via een cadeaukaart kregen.
"Wat goed", reageert econoom Jasper J. van Dijk van het Instituut Publieke Economie. "We zien dat mensen meer kunnen met geld dan met een tegoed waar allerlei voorwaarden aan hangen."
De cadeaukaarten van gemeenten zijn bedoeld om mensen met een laag inkomen te ondersteunen met kortingen en tegoeden voor bijvoorbeeld kleding. Ook krijgen mantelzorgers in verschillende plaatsen als dank voor hun inzet jaarlijks een bedrag van bijvoorbeeld 75 euro op een cadeaukaart.
Maar mensen maken volgens Van Dijk sneller gebruik van geld wanneer het op hun rekening staat. Hij haalt een Amerikaans onderzoek aan waaruit blijkt dat mensen bereid zijn een voedselbon van 1 dollar te verkopen voor 80 cent, zodat ze het bedrag vrij kunnen besteden.
"Een cadeaukaart geeft minder autonomie", zegt armoede-expert Tim 'S Jongers. Bovendien sluiten de voorwaarden van zo'n kaart vaak niet aan bij de behoefte van de ontvanger. Veel gemeenten hebben geld voor een nieuwe wasmachine op de kaart gezet. Die is dan alleen te gebruiken bij lokale ondernemers. "Maar de mensen moeten gewoon bij de goedkoopste winkel terecht kunnen", vindt 'S Jongers.
De geoormerkte cadeaukaarten hangen samen met het denken in tientallen "deelarmoedes" die 'S Jongers onderscheidt. Enkele voorbeelden zijn voedselarmoede, hygiënearmoede en beweegarmoede. "Voor al die soorten armoede organiseren we regelingen zoals de voedselbank en een gratis laptop. Maar we pakken de armoede zelf niet aan."
Zijn observatie sluit aan bij recent onderzoek van de Kinderombudsman. Die concludeert: "Ondanks talloze initiatieven als schoolontbijten, laptops en sportabonnementen blijft het welzijn en de ontwikkeling van kinderen die in armoede opgroeien ernstig onder druk staan."
'S Jongers: "Mensen die hulp nodig hebben moeten door dertig hoepels springen voordat ze ondersteuning krijgen. Ze worden er echt gek van."
Toch kunnen gemeenten niet zomaar zelf geld overmaken naar inwoners die daar het meest mee geholpen zouden zijn. De landelijke overheid is namelijk verantwoordelijk voor inkomensbeleid. Gemeenten mogen alleen armoedebeleid voeren.
"Niemand weet wanneer iets armoedebeleid en inkomensbeleid is", zegt Van Dijk. Maar het Rijk is minder geneigd om gemeenten op hun vingers te tikken voor een heel specifieke regeling, zoals korting op musea.
Een andere vrees is dat belastinggeld aan bijvoorbeeld drank of sigaretten wordt besteed wanneer arme mensen 'gewoon' geld krijgen. Van Dijk verwacht niet dat het veel zal gebeuren, maar snapt "dat het niet mooi staat". Hij vindt het erger dat de rest daar dan de dupe van is.
In Venlo krijgen inwoners tijdelijk dus wél geld gestort. De gemeente belooft nadrukkelijk te benoemen aan de ontvangers waarvoor het geld bedoeld is.
"Er zit een soort betutteling in dat mensen met een hoog inkomen denken te weten waar mensen met een laag inkomen hun geld aan moeten uitgeven", zegt Van Dijk. Aan arme mensen kleeft het vooroordeel dat ze niet met geld kunnen omgaan, voegt S' Jongers eraan toe. "De meeste schulden kunnen iedereen overkomen." Schulden worden bijvoorbeeld veroorzaakt door een failliete werkgever, ziekte of een scheiding.
Er zijn meer gemeenten die experimenteren met het geven van geld aan inwoners. Die ontwikkeling staat los van het faillissement van Groupcard. "Er gaat vertrouwen vanuit. Dat kan ook een positief effect hebben", zegt Van Dijk.
'S Jongers pleit ervoor alles landelijk te maken wat grenst aan inkomensbeleid en aansluit bij onderzoek van IPE. "Een laptopregeling voor kinderen kan perfect landelijk." Daarnaast helpt het mensen in armoede als ze één hulpverlener hebben en de vele loketten worden afgeschaft, denkt hij.
In Venlo zien ze de voordelen van geld geven: het tegoed kan "relatief eenvoudig worden uitbetaald" en biedt een oplossing op de korte termijn, schrijft het college van burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad. Voor de lange termijn wordt nog gezocht naar "een structurele oplossing".
Source: Nu.nl economisch