Afgelopen zaterdag heeft zich rechtsextremistisch geweld voorgedaan en de politiek moet dat woord niet omzeilen, zegt AIVD-hoofd Erik Akerboom. "We moeten allemaal in de spiegel kijken, ook de politiek." Tijdens een toelichting aan de Tweede Kamer over de rellen van zaterdag maakten de AIVD, de NCTV en de Nationale Politie duidelijk dat zij zich grote zorgen maken.
Eerder waarschuwden zij al voor het effect van bepaald woordgebruik en de oproepen van sommige "charismatische" politici; die waarschuwing herhaalden ze nu opnieuw, zonder namen te noemen.
Het geweld tijdens de anti-asielzoekersdemonstratie — de aanval op het D66-kantoor en het Binnenhof, de Hitlergroet van enkele demonstranten en de vechtpartijen met de politie — weerspiegelt ontwikkelingen in de samenleving en kan volgens Akerboom als rechtsextremistisch worden aangemerkt. Hij spreekt van mensen die zich om begrijpelijke redenen zorgen maken.
Daardoor melden zich ook gewelddadigen bij demonstraties, zei hij. "Aan dat geweld moet een kwalificatie gegeven worden, want dan kun je het ook aanpakken." Onder de huidige omstandigheden kan hij "niet uitsluiten dat het in de toekomst weer kan gebeuren".
De drie veiligheidsinstanties spraken van een mengeling van groepen die samenkwamen: van een harde kern extremisten, tot voetbalhooligans en gefrustreerde, boze mensen. Ook was er een groep rechtsextremisten bij die bij de AIVD bekend is. Zij willen zich mengen in geaccepteerde demonstraties om anderen mee te slepen, legden de diensten uit. In combinatie met hooligans leidde dat in Nederland tijdens de coronaperiode en bij buitenlandse demonstraties eerder tot geweld.
Akerboom: "95 procent van de demonstraties verloopt normaal. Dit was extremistisch geweld. Dat is niet normaal. We moeten dat ook niet normaal gaan vinden, want demonstraties zijn heel belangrijk."
Plaatsvervangend korpschef van de Nationale Politie Wilbert Paulissen zei dat tijdens de demonstratie snel duidelijk werd dat een bepaalde groep uit was op geweld. "We zagen al gauw dat er een groep was die maar één ding wilde: een confrontatie met de politie. Als ze daarop uit zijn, volgt die confrontatie ook."
Op dit moment worden alle beelden bekeken, ook die van de politie zelf, om te achterhalen wie de aanjagers en daadwerkelijke daders waren. Dat is een tijdrovende klus, zei hij. Mensen kun je niet louter veroordelen vanwege hun aanwezigheid bij geweld; per individu moet het aandeel bewezen worden.
Gerucht over aanwezigheid Antifa Vóór de anti-asieldemonstratie ging op sociale media het gerucht dat Antifa de bijeenkomst van organisator 'Els Rechts', zoals zij zich noemt, zou willen verstoren. Achteraf werd beweerd dat daardoor de situatie uit de hand zou zijn gelopen. Antifa is een verzameling extreemlinkse actiegroepen die door veiligheidsdiensten meer als beweging dan als één organisatie wordt gezien.
Op vragen van Kamerleden over de betrouwbaarheid van dat gerucht zei Akerboom dat de AIVD geen aanwijzingen heeft dat mensen van Antifa aanwezig waren. Het gerucht, mogelijk verspreid via een nepsite, kan er wel toe hebben geleid dat meer mensen naar de demonstratie kwamen en dat hun bereidheid tot actie werd versterkt.
In een reconstructie van EW Magazine wordt ook de arrestatie genoemd van een asielzoeker in verband met de moord op de 17-jarige Lisa. Die gebeurtenis bewoog bepaalde groepen ertoe om zaterdag naar het Malieveld te komen.
Te star geweest Eerder op de dag ging het over het advies van terrorismebestrijder NCTV aan het kabinet om de rellen zo snel mogelijk expliciet als rechts-extremistisch te bestempelen, omdat er "leden van rechts-extremistische groeperingen" bij de betoging aanwezig waren. Doen alsof het normaal was, zou het geweld alleen maar aanwakkeren, waarschuwde de NCTV.
De demissionair minister van Justitie, Van Oosten, legde dat advies aanvankelijk naast zich neer. Pas gisteravond gebruikte hij de term "extreemrechtse relschoppers". Over de personen die de Hitlergroet brachten en leuzen over Joden en asielzoekers scandeerden, zei hij: "Dat vind ik nazistisch, dat vind ik antisemitisch en dus verwerpelijk en afschuwelijk."
Van Oosten erkende dat zijn eerste inschatting onjuist was. Hij wilde geen algemeen oordeel vellen over demonstranten omdat dat invloed kan hebben op individuele strafzaken, lichtte hij toe. Negatieve publiciteit over een dader kan leiden tot een lagere straf omdat een rechter een publieke veroordeling als een soort straf mee kan wegen. "Maar ik ben daar te star in geweest."
De AIVD corrigeert hier gwn de @vvd effe: "Er is sprake geweest van rechtsextremistisch geweld en de politiek moet niet om dat woord heen draaien, zegt hoofd inlichtingendienst AIVD, Erik Akerboom"
Ouch, @dilanyesilgoz, @eelcoheinen, @ministerjenv.https://t.co/Ri2tevfY1u
Waar was het extreemlinkse @AIVD en extreemlinkse oetlul @DG_Akerboom tijdens de UVA rellen om aan te kaarten dat de politiek in de spiegel moet kijken vanwege linksextremisten? Ze waren muisstil! pic.twitter.com/aHhkIR8IOY
Source: Fok frontpage