VN-toespraak Trump De Amerikaanse president noemde klimaatverandering in zijn speech bij de Verenigde Naties ‘oplichterij’. Het sluit aan op een zorgvuldige Amerikaanse strategie om meer fossiele brandstoffen te verkopen.
De Amerikaanse president Donald Trump dinsdag tijdens zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op het VN-hoofdkwartier in New York.
Dat de Amerikaanse president Donald Trump een hekel heeft aan alles wat met klimaatverandering te maken heeft, is niet nieuw. Maar zelden sprak hij zich openlijk zo hard en zo verbeten uit over het onderwerp als dinsdagmiddag in zijn toespraak tot de Verenigde Naties. Hij noemde het hele idee van klimaatverandering „de grootste oplichterij” die de wereld ooit heeft meegemaakt.
„Al die voorspellingen door de Verenigde Naties en vele anderen – vaak met slechte bedoelingen – bleken onjuist”, zei Trump. „Ze werden gedaan door domme mensen. Ze hebben hun land een fortuin gekost en bieden geen enkele kans op succes. Als je niet uit deze groene zwendel stapt, gaat je land ten onder.” Expliciet richtte hij zich daarbij op Europa, dat volgens hem geruïneerd dreigt te worden door een „tweekoppig monster” van ondoordacht beleid op het gebied van migratie en groene energie.
Trump herhaalde dat hij net als in zijn eerste presidentstermijn uit het „fake” Klimaatakkoord van Parijs (2015) is gestapt omdat het in zijn visie oneerlijk uitpakte: „Amerika betaalde veel meer dan alle andere landen, anderen betaalden helemaal niets.”
Trumps opmerkingen over klimaatbeleid komen niet uit de lucht vallen en passen in de zorgvuldige energiestrategie van zijn regering. In zijn eerste presidentstermijn richtte Trump zich vrijwel uitsluitend op het gebruik van fossiele brandstoffen in eigen land. Nu wil hij ook de rest van de wereld weer aan het massale gebruik van olie, gas en kolen krijgen – en dan vooral van die uit de VS. Wie zich daartegen verzet kan te maken krijgen met sancties.
Al in februari fulmineerde de kersverse minister van Energie, Chris Wright, zelf afkomstig uit de schalie-olie-industrie, tijdens een energieconferentie in het Verenigd Koninkrijk waar hij via een videoverbinding bij was, tegen de Britse klimaatplannen. Hij verzette zich vooral tegen het idee om rond 2030 een klimaatneutraal energiesysteem te hebben en vanaf ongeveer 2050 helemaal geen broeikasgassen meer uit te stoten, althans niet meer dan door bomen of met behulp van ondergrondse opslag uit de atmosfeer verdwijnt – ‘netto-nul’ dus.
Donald Trump draagt als presidentskandidaat in mei 2016 een mijnwerkershelm tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Charleston, West Virginia. Ricky Carioti/The Washington Post via Getty Images
„Sinister” en „verschrikkelijk” noemde Wright dat streven. De wereld draait nu eenmaal op fossiele brandstoffen, vond hij. „Voor het gebruik ervan bestaan in de meeste gevallen geen alternatieven.” Wright beweerde dat de levensstandaard in het VK door dit „krankzinnige” beleid al fors aan het dalen was en dat alle energie-intensieve productie het land werd uitgejaagd. „Het agressieve nastreven [van netto-nul] – en jullie bevinden je in een land dat dit doel agressief nastreeft – heeft geen enkel voordeel opgeleverd, maar het heeft wel enorme kosten met zich meegebracht”, betoogde Wright. „Dit is een manier om je eigen burgers te verarmen op basis het waanidee dat de wereld hier op de een of andere manier beter van wordt.”
De kritiek blijft niet beperkt tot woorden. Steeds vaker dreigt de Amerikaanse regering met harde maatregelen tegen landen die openlijk de (Amerikaanse) fossiele industrie hinderen. Begin deze maand nam Wright ook in Brussel het streven naar ‘netto-nul’ emissies onder vuur. Hij sprak van een Europese „kruistocht” die de recente handelsdeal in gevaar kan brengen.
De Amerikaanse financiële toezichthouder Paul Atkins dreigde twee weken geleden met een verbod op het gebruik van de International Financial Reporting Standards (IFRS), boekhoudregels voor buitenlandse bedrijven die opereren op de Amerikaanse markt, omdat daarin ook eisen staan over duurzaamheid en klimaat. De opwarming van de aarde vormt helemaal geen bedreiging voor de financiële stabiliteit, zei Atkins tegen nieuwswebsite Politico. Het is volgens hem dan ook niet de taak van toezichthouders om het klimaatbeleid van bedrijven te controleren.
Ook internationale organisaties kregen in de afgelopen maanden te maken met druk vanuit de VS. Zo zette de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, de Wereldbank onder druk om geen onderscheid meer te maken tussen de financiering van duurzame energie en gaswinning, zoals in de afgelopen jaren steeds meer het beleid is geworden. „De Wereldbank moet technologieneutraal zijn en betaalbaarheid bij energie-investeringen prioriteit geven”, aldus Bessent. „In de meeste gevallen betekent dit investeren in gas en andere fossiele brandstoffen.”
Ook de IMO, de International Maritime Organization, kreeg er in augustus flink van langs in een gezamenlijke verklaring van de Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken, Handel, Energie en Transport. De IMO wil namelijk, zeer tegen de zin van de VS, over ruim twee weken stemmen over een voorstel voor een ‘Net-Zero Framework’, bedoeld om de uitstoot van broeikasgassen in de internationale scheepvaart te reduceren. „Wat het doel ervan ook mag zijn”, schrijven de vier ministers, „het is in feite niets anders dan een koolstofbelasting voor Amerikanen die wordt geheven door een VN-organisatie die daarvoor geen verantwoording hoeft af te leggen.”
Zonder nadere toelichting stellen de ministers dat het IMO-plan in het voordeel werkt van China en slecht uitpakt voor Amerikaanse consumenten en de Amerikaanse scheepvaartindustrie. Daarom zullen de VS hard vechten om het Amerikaanse volk en hun economische belangen te beschermen: „Onze mede-IMO-leden moeten weten dat we hun steun tegen deze plannen verwachten en niet zullen aarzelen om represailles te nemen of oplossingen voor onze burgers te zoeken als onze poging mislukt.”
Winning van steenkool in Princeton, Indiana, in april. Foto Joshua A. Bickel / AP
Deze zomer kreeg ook het Internationaal Energieagentschap (IEA) de volle laag. De organisatie, opgericht na de oliecrisis in de jaren zeventig van de vorige eeuw, analyseert ontwikkelingen op de energiemarkt, maar is naar de smaak van de Amerikaanse regering „onrealistisch groen” georiënteerd. „Er zijn twee mogelijkheden”, waarschuwde minister Wright in een interview met nieuwswebsite Bloomberg, „of we hervormen het IEA of we trekken ons terug”.
Het agentschap, dat vorig jaar nog ruim 28 miljoen dollar contributie ontving van de VS, lijkt gevoelig voor de Amerikaanse kritiek. In juni 2024 waarschuwde het IEA nog voor een „verbijsterend” olieoverschot van miljoenen vaten per dag rond 2030, omdat de vraag naar olie afneemt. Twee weken geleden voorspelde de organisatie ineens dat olie- en gasvelden veel sneller leeg raken dan gedacht en dat energiebedrijven hoge kosten moeten maken om de productie op peil te houden.
„Bullying”, pesten, noemde de Amerikaanse oud-vicepresident Al Gore deze houding vorige week in de Financial Times. Volgens Gore probeert de regering-Trump „op alle mogelijke manieren actief het tempo uit de energietransitie te halen”. Gore voorspelt dat de wereld de Amerikaanse druk zal weerstaan. „De krachten die de markten de afgelopen tien jaar, dankzij het Klimaatakkoord van Parijs, hebben ontketend”, zijn uiteindelijk sterker dan Trumps handelsdreigementen, verwacht Gore. Landen zouden wel gek zijn om het voordeel dat duurzame energie hen biedt op te geven.
Of dat optimisme terecht is, moet nog blijken. Het mondiale klimaatbeleid verliest snel momentum. Zo was de Europese Unie bereid om de komende jaren voor 750 miljard dollar aan energie, vooral het vervuilende vloeibaar gas, te kopen in ruil voor lagere Amerikaanse invoerheffingen.
Dat is de echte strategie achter Trumps felle kritiek op klimaatbeleid. In zijn VN-toespraak pochte de president dat hij met zijn energiedecreten de productie van olie en gas in zijn land heeft aangejaagd. „We hoeven niet veel te jagen, want we hebben de meeste olie van alle landen, waar dan ook, olie en gas […]. En als je daar steenkool aan toevoegt, hebben we het meeste van alle landen ter wereld”, zei hij. „We staan klaar om elk land te voorzien van overvloedige, betaalbare energievoorraden als je die nodig hebt. En de meesten van jullie hebben die nodig.”
Een aanhanger van president Donald Trump juicht in augustus 2017 diens steun voor de kolenindustrie toe met een bord met de tekst ‘Trump digs coal’, tijdens een rally in Huntington, West Virginia. Foto Justin Merriman/Getty Images
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC