Media Spits (77) presenteert momenteel nog De Taalstaat, een programma met gesprekken over zowel Middelnederlands als Twitter-taal, op Radio 1. De zelfbenoemd „man van het woord” vindt dat zijn beste werk.
Frits Spits, pseudoniem van Frits Ritmeester, in 2021.
„Radio maken is het mooiste wat er is. Maar ik merk ook dat het me steeds meer energie kost en ik wil dit niet ten koste laten gaan van mijn luisteraars en mezelf”, schrijft Frits Spits (77) woensdag bij KRO-NCRV. Daarom gaat de radiomaker per 1 januari, na een carrière van 52 jaar, met pensioen. Hij presenteert momenteel nog De Taalstaat, een programma met enkel Nederlandstalige muziek en gesprekken over zowel Middelnederlands als Twitter-taal, op Radio 1. Spits kreeg begin 2023 een hartinfarct, waarna hij gedotterd werd.
Eindhovenaar Spits werd in 1948 geboren als Frits Ritmeester. Moeder Hanny Meijler was verpleegster en later schrijver. Vader Sam werkte als huisarts en clubarts van PSV. Als puber bedacht hij zelf de pakkendere naam Frits Spits.
Toen Spits werd opgeleid tot leraar Nederlands, kreeg hij in 1973 een uur de kans om naam te maken in het NOS-radioprogramma Proefdraaien. Spits viel op en mocht een paar jaar later al om-en-om met Joost den Draaijer (echte naam: Willem van Kooten) NOS Maal presenteren. Hij combineerde het radiowerk met een baan als docent op een havo-school in zijn geboortestad tot hij collega Den Draaijer kon opvolgen in 1978. Het programma over popmuziek krijgt de naam De Avondspits en lanceerde zo zijn carrière. Het was populair: soms luisterden wel drie miljoen mensen.
De kunst van het lesgeven – tempo en afwisseling in de stof – neemt Spits mee naar de radio, vertelde hij eens aan tijdschrift Onze Taal. „Altijd beginnen met een uptempo-plaat, en het liefst er meteen nóg eentje achteraan, dan zit de vaart erin. Als je daarna een ballad draait, dán heb je ze.”
Spits onderscheidt zich sinds De Avondspits ook door zijn presentatieteksten zelf te schrijven. Eerst spreekt hij zinnen uit als: „Een kilometerslange kabel slingert zich over land, duikt onder de waterspiegel, trekt de hele wereld over, die kabel komt uit in uw radio: is het geen wonder?” Later is hij beknopter.
De radiomaker presenteerde tien jaar lang, elke avond om zes uur, De Avondspits en later, tussen en 1995 en 2013, Tijd voor twee. Op televisie was hij met programma’s als Ontbijt TV, Ook dat nog! en Theater van het sentiment minder succesvol.
Spits wil zijn muzieksmaak niet opdringen aan luisteraars, zo vertelde hij in 2021 aan NRC. „Ik zie een radioprogramma als vrienden die bij elkaar zitten in een café. Dan zeg je toch ook: heb je die film gezien, dat boek gelezen, die plaat gehoord? Zo praat je met elkaar. Het betekent: ik ben enthousiast. Niet: jij moet dit ook mooi vinden.”
De zelfbenoemd „man van het woord” vindt De Taalstaat, het programma dat hij sinds 2014 maakt zijn beste werk. „Niet alleen omdat het mijn laatste programma is, maar ook omdat daarin alles samenkomt”, zegt hij in 2023 tegen de Volkskrant.
Luisteraars kunnen in De Taalstaat onder meer Vergeetwoorden als ‘onbevangen’, ’tersluiks’ en ‘ontslapen’ aandragen. Op die manier probeert hij de betrokkenheid onder zijn luisteraars te vergroten. „Radio is te vaak: ik praat en de ander luistert”, aldus Spits tegen NRC in 2021.
Frits Spits werd regelmatig geprezen voor zijn werk. Hij is Ridder van Oranje-Nassau, heeft een eigen straat op het Hilversumse Mediapark en werd door Varagids verkozen tot „belangrijkste radiomaker van de eeuw”.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC