Ophef Een studie naar een goedkope manier om gewicht te verliezen rammelt aan alle kanten.
Appelciderazijn ontstaat door appels te laten gisten.
Soms is iets te mooi om waar te zijn. Zoals een quick fix tegen een van de grootste gezondheidsproblemen van deze tijd: overgewicht. Wetenschappers uit Libanon leken in 2024 toch een huis-tuin-en-keukenmiddeltje te hebben ontdekt dat de kilo’s eraf doet vliegen.
Trek je de portemonnee, dan kom je met een paar spuiten Ozempic tegenwoordig een heel eind. Maar heb je dat geld niet, dan kun je ook gewoon iedere ochtend een beetje appelciderazijn door je glas water mengen – een zure vloeistof die ontstaat door appels te laten gisten.
Succes gegarandeerd, bleek uit de dubbelblinde, gerandomiseerde studie die vorig jaar werd gepubliceerd in BMJ Nutrition, Prevention and Health. Aan de studie deden 120 obese jongeren uit Libanon mee. Zij kregen 12 weken lang een placebo of 5, 10 of 15 milliliter appelciderazijn door hun glas water gemengd. Dat dronken ze op een lege maag, voor het ontbijt. Na 0, 4, 8 en 12 weken werd via een buisje bloed hun glucose, cholesterol en triglyceriden (bloedvetten) genoteerd, werden de deelnemers gewogen en werd hun buikomvang gemeten.
De resultaten waren baanbrekend: iedereen die appelciderazijn dronk, viel af. En hoe meer appelazijn er in hun water zat, hoe extremer het gewichtsverlies. Daar gaven de onderzoekers allerlei mogelijke verklaringen voor. Appelciderazijn zou de opslag van vet in het lichaam tegenhouden, het hongergevoel onderdrukken of juist de energieverbranding verhogen.
Hoe het ook zij, het bleek inderdaad te mooi om waar te zijn, want de studie is teruggetrokken omdat de resultaten niet betrouwbaar bleken. Dat maakte BMJ woensdag bekend.
Het begon in de commentarensectie onder het artikel. Daar gingen collega-onderzoekers in de maanden na publicatie al los op de opzet van de studie. „De statistische analyse lijkt gebrekkig”, zei een wetenschapper die er ook op wees dat van geen enkele deelnemer gedetailleerde data waren opgenomen in de studie. Niemand zou het onderzoek dus kunnen reproduceren – een beproefde methode om te controleren of een studie goed is opgezet en uitgevoerd. Een informaticus sloeg zelf aan het rekenen. Hij liet een aantal statistische testen los op de data die volgens collega’s uit het veld wél gebruikt hadden moeten worden. De conclusie: geen significante resultaten.
De integriteitscommissie van BMJ ging ermee aan de slag en kwam tot dezelfde conclusies: het onderzoek kon niet op een gedegen manier herhaald worden, de dataset zat vol met „onregelmatigheden” en de specifieke data van de 120 deelnemers „vereisen nader onafhankelijk onderzoek”.
„Hoe verleidelijk het ook is om lezers te wijzen op deze simpele en ogenschijnlijk effectieve manier van afvallen”, schreef een van de leden van de integriteitscommissie, „de resultaten van deze studie zijn onbetrouwbaar en men zou er niet meer naar moeten verwijzen.”
De auteurs wijten de fouten aan problemen doordat verschillende versies van het onderzoek verwisseld raakten en er dingen misgingen in het exporteren van de data. Ze zijn het desalniettemin eens met de beslissing van BMJ.
Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC