Ontbossing Volgens de Europese Commissie is uitstel van de anti-ontbossingswet nodig vanwege technische problemen. De vertraging biedt critici kans de wet af te zwakken. Natuurorganisaties zijn teleurgesteld: „In Brussel zijn ze met een grote kettingzaag door het klimaatbeleid aan het gaan”.
Gekapte bomen in het Duitse natuurpark HarzFoto Katja Hoffmann/laif
De groene agenda van de Europese Unie loopt opnieuw averij op, nu de antiboskapwet niet komend jaar wordt ingevoerd, maar pas in 2027. Het is de tweede keer dat invoering van de wet, bedoeld om ontbossing tegen te gaan, door de Europese Commissie wordt uitgesteld.
Het uitstel is de zoveelste tegenslag voor de Europese Green Deal, de klimaatplannen van de Europese Unie. Als de wet volgend jaar was ingegaan, zouden bedrijven die waar dan ook ter wereld hout, papier, palmolie, rubber, soja, koffie en vlees produceren voortaan moeten aantonen dat hun producten niet afkomstig zijn van ontbost land. Natuurorganisaties waren er trots op.
Ondernemers, met name kleine bedrijven en boeren, noemden de administratieve eisen van de wet onhaalbaar. Er kwam verzet uit landen die grote gevolgen van de wet zouden ondervinden, zoals Maleisië, Indonesië en Brazilië. De baas van de Wereldhandelsorganisatie liet zich er kritisch over uit. Ook een aantal EU-landen, zoals Zweden en Finland, zat niet te wachten op wetgeving die inbreuk maakte op hun bosbeheer.
Vorig jaar koos de Europese Commissie al voor een jaar uitstel, naar 2026. Dat is niet genoeg, concludeert het dagelijks bestuur van de EU nu.
„Ondanks onze pogingen om het systeem te vereenvoudigen, slagen we er nu niet in dit te doen zonder ontwrichtende gevolgen voor bedrijven en toeleveringsketens”, zei Jessika Roswall, de Eurocommissaris voor natuur en milieu dinsdag , bij de bekendmaking van het besluit.
De EU-landen en het Europees Parlement moeten nog akkoord gaan met het uitstel, maar dat lijkt een formaliteit. Ook daar gistte de kritiek op de wet het afgelopen jaar verder.
„Onze inzet is succesvol geweest!”, roept de Duitse Europarlementariër Peter Liese (CDU) tevreden op X. „Invoering op 1 januari had onoplosbare problemen veroorzaakt voor bosbeheerders, boeren en het midden- en kleinbedrijf. Nu is verdere vereenvoudiging nodig.”
Liese loopt zo vooruit op de komende discussie. Volgens Eurocommissaris Roswall was uitstel noodzakelijk: het it-systeem zou de „overload” aan data moeilijk aankunnen. Tegenstanders van de wet zullen de vertraging aangrijpen voor nieuwe pogingen om de wet verder uit te kleden.
Meerdere landen en politici willen de risico-niveau's binnen het systeem aanpassen. Nu is sprake van hoog, gemiddeld of laag risico. Daar zouden critici een „nul risico”-categorie aan toe willen voegen, om bureaucratie te besparen.
Gerben-Jan Gerbrandy, fractievoorzitter van D66 in het Europees Parlement, hoont de uitleg van Roswall weg. „Vorig jaar kreeg ik vanuit de Commissie duidelijke aanwijzingen dat er geen technische problemen waren. Er werd bewust vertraagd, waardoor bedrijven onvoldoende tijd kregen om zich voor te bereiden. Zoiets kan je niet nogmaals flikken.”
Natuurorganisaties vrezen nu het ergste. „In Brussel zijn ze met een grote kettingzaag door al het klimaatbeleid aan het gaan”, zegt Antonie Fountain, hoofd van Voice Network, een ngo die zich inzet voor duurzame cacao. „Iemand zei tegen mij: als ze de onderhandelingen over deze wet weer gaan heropenen, dan blijft er geen wet meer over.”
Een jaar geleden voltrok zich al een vergelijkbaar scenario. Toen strandde een poging van de centrum-rechtse christen-democraten, de grootste fractie in het Europees Parlement, om de wet af te zwakken.
Twee ontwikkelingen maken het verzet nu kansrijker, denken de tegenstanders. In het Europees Parlement is de kritiek op de Green Deal verder aangezwollen. Centrum-rechts gaat bovendien de samenwerking met de nog sceptischere radicaal-rechtse partijen steeds minder uit de weg.
Daarnaast kan Europa de kritiek van buitenaf minder makkelijk naast zich neerleggen. De EU probeert juist de handelsbanden met Indonesië en Brazilië, twee van de meest uitgesproken critici van de wet, te verstevigen. En om de regering-Trump tevreden te houden heeft de Commissie in de uitwerking van het handelsakkoord met de VS beloofd „onnodige gevolgen van de Europees ontbossingswet te vermijden”.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC