Kort geding Een gebruiker van Instagram of Facebook kan ervoor kiezen géén geprofileerde content tegen te komen tijdens het scrollen, maar die keuze wordt niet opgeslagen. Volgens Meta is de keuze bieden al voldoende, maar Bits of Freedom spande een kort geding aan.
Telkens als je hebt aangegeven dat je géén geprofileerde content op Instagram of Facebook wil tegenkomen wordt die keuze automatisch teruggedraaid als je de app afsluit. De apps onthouden je keuzes niet, ook al start je ze tien seconden later weer op. Irritant is dat zeker, maar is het ook verboden?
Daarover boog de rechter zich maandag in de rechtbank van Amsterdam, in het kort geding dat digitale-burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom heeft aangespannen tegen het moederbedrijf van Facebook en Instagram, Meta.
Meta schendt met het steeds terugdraaien van de keuze van gebruikers de Europese digitale dienstenwet (DSA), vindt Bits of Freedom. Gebruikers van Facebook en Instagram kunnen volgens de organisatie niet makkelijk genoeg kiezen wat zij op hun persoonlijke tijdlijn te zien krijgen. Dat Meta in eerste instantie bepaalt wat er op een feed verschijnt, is volgens Bits of Freedom extra problematisch in aanloop naar de verkiezingen – want algortimes schotelen gebruikers graag sensationele content voor, ook als die informatie onjuist is.
Volgens de DSA moeten mensen nadrukkelijk kunnen kiezen om uit die algoritmes te stappen. Het moet voor gebruikers makkelijk zijn om ook content te zien die niet is gebaseerd op hun gebruikersprofiel. Bij vergelijkbare platformen als X, Bluesky en LinkedIn gaat dit al goed, vindt Bits of Freedom. Die diensten onthouden de keuze van hun gebruikers, ook als zij de app afsluiten. Maar Facebook en Instagram niet.
Bits of Freedom interpreteert de DSA heel anders dan Meta, blijkt maandag. Want waar de organisatie benadrukt dat de voorkeursinstellingen bewaard moeten blijven én makkelijk te vinden moeten zijn, vindt Meta dat het al voldoet aan de wet door gebruikers een keuze te bieden. Hoe het bedrijf de wet verder invult en of de apps van Facebook en Instagram die keuzes dus onthouden, is aan het bedrijf, stelt de advocaat. Bovendien stellen gebruikers van Meta gepersonaliseerde content op Facebook en Instagram juist op prijs, zegt de advocaat.
Nadat Bits of Freedom in augustus had aangekondigd naar de rechter te stappen stuurde Meta gebruikers van Facebook een notificatie dat ze zelf konden kiezen hoe ze berichten, reels en opmerkingen te zien krijgen. Dat was volgens Bits of Freedom niet genoeg.
De vorderingen van Bits of Freedom tasten Meta helemaal niet aan in de vrijheid van ondernemerschap, zegt de advocaat van de burgerrechtenorganisatie. Wat Bits of Freedom wil, biedt Meta in feite al aan, zegt hij – „hartstikke goed”, voegt hij eraan toe. Het enige wat Bits of Freedom anders wil zien is dat de instellingen van gebruikers niet automatisch terugveranderen.
De burgerrechtenorganisatie wil dat Meta binnen twee weken een beter ‘opt-out’-systeem invoert dat gebruikers makkelijk kunnen vinden. Volgens Meta is dat een te korte termijn. Maar Bits of Freedom blijft volhouden, want „met het oog op de verkiezingen” is het volgens de organisatie belangrijk dat de alternatieve opties kraakhelder zijn voor gebruikers van grote platformen als Facebook en Instagram. De organisatie vindt het belangrijk dat mensen in aanloop naar de verkiezingen zelf kunnen bepalen welke informatie ze zien.
Bits of Freedom-directeur Evelyn Austin neemt tegen het eind van de zitting kort het woord. „Ik wil benadrukken dat het ons niet gaat om een complete aanpassing van de diensten van Meta.” Gebruikers moeten een echte keuze krijgen, „gepersonaliseerd of niet gepersonaliseerd”. „Als je het vergelijkt met tv kijken, dan is het prima dat Meta een eigen zender heeft”, het aanbevelingsalgoritme, „maar er moeten ook meer zenders beschikbaar zijn. De tv moet niet de hele tijd uit zichzelf terugschakelen naar de ‘Meta-zender’ elke keer dat je opstaat om naar de wc te gaan.”
De rechter gaf de twee partijen kort de mogelijkheid om samen tot een schikking te komen, maar dat lukte niet. Op 30 september volgt de schriftelijke uitspraak.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC