Mark Ruffalo (57) schittert als FBI-agent in de HBO-serie Task, waarin hij als getormenteerde Tom Brandis een reeks gewelddadige inbraken moet stoppen. Dat is geen toeval: hij is de man die je nodig hebt als rechtvaardigheid telt.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Als de kop in een bak met ijswater gaat, weet je dat er pijn moet worden vergeten. Voormalig priester en FBI-agent Tom Brandis (Mark Ruffalo) is in veel opzichten de wandelende worsteling met het leven. Wat er precies is gebeurd, weten we niet, maar de zwaarte van het leven valt van zijn gezicht af te lezen. Zijn sores vergeet hij hooguit even door te drinken. En dan wordt hij door zijn leidinggevende gevraagd om een taskforce te gaan leiden nadat er een reeks gewelddadige inbraken heeft plaatsgevonden in de buurt. Brandis moet zijn eigen hel weer verlaten, omdat andere mensen er weer eens hun eigen hel van maken.
Wie zoekt naar een diep empathische, compassievolle figuur die getekend is door het leven en tegelijkertijd óók een sterk moreel kompas heeft, komt in Hollywood al snel uit bij Mark Ruffalo. Hij is de man die je nodig hebt als er een stukje rechtvaardigheid nodig is, de man die je nodig hebt als de menselijkheid dreigt te verdwijnen.
Zelfs als hij ploertige rollen speelt in films als Poor Things en Mickey 17 is het moeilijk om hem te haten. Ruffalo is nu eenmaal een acteur om je veilig bij te voelen, ook wanneer je hem niet helemaal kunt doorgronden. Het zal dat vertrouwde gelaat zijn of het feit dat hij vaak personages speelt die de wereld net iets minder kut willen maken, zoals bijvoorbeeld in films als Spotlight, Dark Waters en Zodiac. De ogen van Ruffalo zijn ogen van compassie en geborgenheid, die zelfs wanneer ze worden geconfronteerd met de grootste misstanden, altijd vertrouwd en kalmerend blijven.
Het verhaal van de acteur Mark Ruffalo (57) begint eigenlijk pas in 2000, toen hij opviel in Kenneth Lonergans You Can Count on Me, als jonge, getroebleerde broer die het leven van zijn zus (Laura Linney) ontwricht. Lonergan castte Ruffalo onder meer om zijn ‘licht aritmische eigenschappen’. In een profiel in New York Magazine in 2003: ‘Hij loopt altijd een beetje uit de pas in vergelijking met andere mensen.’
Ergens op zijn 8ste begint de liefde voor het acteervak. Het is allemaal de schuld van Marlon Brando in A Streetcar Named Desire, die Ruffalo ziet op aanraden van zijn moeder. Wanneer Ruffalo Brando eenmaal ziet acteren, denkt hij: o my god. Wanneer hij op de middelbare school in een theaterklasje belandt, en bij een Columbo-achtige rol de lachers op zijn hand krijgt, weet hij het zeker: dit gaat hij de rest van zijn leven doen.
Maar wat het moest worden, wordt eerst een carrière als barman, een leven van talloze mislukte audities, overleven op niets anders dan appels en brood en een weinig inspirerend begin als bijrolacteur in films met titels als The Dentist, Mirror, Mirror II: Raven Dance en Mirror Mirror 3: The Voyeur. Wel staat Ruffalo aan de basis van de oprichting van The Orpheus Theatre Company, maar in filmstad Los Angeles kan doorgaans niemand rondkomen van een leven in de theaterbranche.
Ruffalo moet geduld hebben en overleven. En dan komt You Can Count On Me en staat hij eindelijk op de drempel van Hollywood-succes. Overal duiken ineens filmbonzen op die hem big things beloven, terwijl ze hem vragen waar hij in vredesnaam ‘ineens vandaan’ komt. Ruffalo in een profiel in GQ in 2024: ‘Ik dacht: motherfuckers, ik sta al dertien jaar voor jullie te auditeren!’
Maar net wanneer de big things in zicht zijn, wordt bij hem een hersentumor geconstateerd. Hij moet een levensgevaarlijke operatie ondergaan en zijn carrière even pauzeren, ook omdat hij de linkerhelft van zijn gezicht een tijdje niet kan bewegen. Ruffalo komt wonderwel goed uit de operatie, al houdt hij wel blijvende gehoorschade over aan de tumor.
Na zijn herstel komt het grote werk dan toch, in eerste instantie vooral in romatische komedies als View from the Top (2003), 13 Going on 30 (2004) en Rumor Has It (2005). Ook valt Ruffalo op in bijrollen in veelgeprezen films als Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) en Collateral (2004). In die laatste film speelt Ruffalo een rechercheur. Een man van de wet dus, met een sterk rechtvaardigheidsgevoel.
Dat laatste wordt een patroon in de rollen waarin Ruffalo wordt gecast, bijvoorbeeld in films als Zodiac (2007), Shutter Island (2010), Now You See Me (2013) en nu dus weer in Task. Het zal toch iets te maken hebben met dat betrouwbare gezicht, dat gezicht dat impliciet belooft dat alles wel goedkomt, waarbij we nooit bang hoeven te zijn dat deze man er niet álles aan doet om de boel te redden. Regisseur David Fincher, die met Ruffalo samenwerkte in Zodiac, stelde ooit terecht dat Ruffalo het type acteur is waarvoor de close-up is uitgevonden.
Niet voor niets speelt Ruffalo een van zijn meest geprezen rollen in het journalistieke drama Spotlight (2015), als verslaggever van The Boston Globe die samen met zijn collega’s grootschalig misbruik in de katholieke kerk blootlegt. Fameus wordt zijn wanhopige gesprek met zijn hoofdredacteur (Michael Keaton), waarin hij een onthullend artikel sneller dan gewenst wil publiceren.
Het is zo’n scène waarin rechtvaardigheidsgevoel het wint van ratio: ‘It’s time! They knew! And they let it happen. It could have been any of us’, schreeuwt Ruffalo’s personage uit pure, diep gevoelde wanhoop. Het levert Ruffalo zijn derde Oscarnominatie op, na eerder genomineerd te zijn voor The Kids Are All Right en Foxcatcher (vorig jaar kreeg Ruffalo zijn vierde Oscarnominatie voor Poor Things).
Denk aan Ruffalo en denk aan rechtvaardigheid. Dat komt wellicht ook voort uit zijn sterke rechtvaardigheidsgevoel wanneer de camera’s níet draaien. Als uitgesproken progressief trekt Ruffalo bijvoorbeeld al jaren fel van leer tegen fracking, dubieuze gaswinning en fabrieksvergiftiging (een van zijn beste rollen van de laatste jaren speelt hij in Dark Waters, als advocaat die wil bewijzen dat de uitstoot van een chemisch bedrijf mensen doodziek maakt). Ook is Ruffalo al jaren voorvechter van de Palestijnse zaak en is hij een van de meest uitgesproken Hollywood-prominenten als het gaat om het veroordelen van het genocidaal geweld in Gaza.
Het voelt daarom behoorlijk atypisch als Ruffalo eens niet de goedzak speelt, maar de ploert, zoals in recente jaren in Mickey 17 en Poor Things, of als immens groen menselijk monster The Hulk in meerdere Marvel-superheldenfilms. Zodra we hem zien, is het eerste instinct toch vooral: Ruffalo is er, dus alles komt goed. Misschien is dat ook wat Ruffalo zo sterk maakt in Task, als man die zijn eigen misère even moet parkeren om iets van orde en rechtvaardigheid terug te brengen voor de omgeving.
Priesters, schimmige bedrijven, seriemoordenaars, gewelddadige beroepsinbrekers; wil je dat er iets aan gedaan wordt, dan bel je Ruffalo. De acteur is daarmee misschien wel het morele kompas van Hollywood, zowel voor als achter de camera.
Geen wonder dat het voor Ruffalo ook wennen is als dat kompas ineens een andere kant uitslaat, zoals bijvoorbeeld in Poor Things, waarin hij een hitsige, pathetische advocaat speelt die op niets anders uit is dan seks en rijkdom. In een interview met tijdschrift GQ noemde Ruffalo het ‘doodeng’, om eens niet gezien te worden als de goedzak.
Poor Things-regisseur Yorgos Lanthimos castte Ruffalo vooral om die tegenstrijdigheden. In GQ: ‘Mark heeft een soort warmte en kwetsbaarheid die altijd zichtbaar is. Ik vond dat een interessante tegenstelling. Zijn personage is in veel opzichten behoorlijk verachtelijk, maar toch willen we ook bij hem in de buurt zijn.’ Ruffalo in datzelfde interview: ‘Dat is precies waarom ik zo van acteren houd. Je vindt in iedereen een zekere menselijkheid.’
Het morele kompas van Hollywood is daarmee toch ook bovenal de meester van het menselijke.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant