Springende wolf Wanneer wordt een wolf een ‘probleemwolf’ en mag hij gedood worden? Alleen als hij mensen aanvalt of ook als hij achter vee aangaat? Over die vraag buigt de rechter zich, naar aanleiding van een springende wolf in Barneveld.
Het hek van het nachtverblijf van de schapen van schaapsherder Aard van den Brandhof.
Bijna twintig keer sprong een wolf in een paar maanden tijd bij dezelfde schapenhouder over het hek in gemeente Barneveld, Gelderland. Op nachtcamera’s is te zien hoe het dier een nonchalante sprong neemt en nog even een rondje loopt. Ruim zestig schapen zijn bij verschillende incidenten aangevallen, schreven lokale media begin september.
Van vier incidenten is via dna-analyse in augustus vastgesteld dat wolf GW4003m de springer was. De provincie gaf begin deze maand een afschietvergunning, omdat het herhaalde gedrag de wolf een probleemwolf zou maken. Animal Rights en de faunabescherming spanden hiertegen een kort geding aan.
De inzet: mogen wolven als GW4003m, die een manier hebben gevonden om over de wolfwerende hekken te komen, gedood worden? Vrijdag boog de rechter zich in een kort geding over deze vraag. Tot nu toe gaf een rechter slechts in twee gevallen toestemming om een wolf af te schieten: in de provincie Utrecht en in Gelderland, nadat de dieren hardlopers en kinderen hadden gebeten. Ditmaal gaat het niet over een aanval op mensen, maar op vee. Donderdag 2 oktober doet de rechter een uitspraak.
Een landelijke wolvenaanpak, waarin duidelijke regels staan voor het afschieten van wolven, is er nog niet. De beschermingsstatus van de wolf, in de Europese Habitatrichtlijn, is onlangs veranderd van ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Hoe landen die verandering vertalen naar lokaal beleid over het vangen en doden van wolven, is nog onduidelijk. Demissionair staatssecretaris Jean Rummenie (Natuur, BBB) wil voorwaarden daarvoor in Nederland verruimen, een plan waar de Raad van State onlangs negatief over adviseerde.
In een plan zou onderzoek meegenomen moeten worden over wat nu een gezonde populatie wolven in Nederland is. Vrijdag publiceerde Wageningen University onderzoek waarin staat dat er in Nederland plaats is voor veel meer roedels (mogelijk wel vijftig) dan er op dit moment zijn (dertien of veertien), maar dat vindt Rummenie „niet bruikbaar”. Nog steeds zouden volgens Europese regels wolven alleen in „uitzonderlijke omstandigheden” mogen worden gevangen of gedood.
Een wolvenconsulent geeft informatie over hoe schapen beschermd kunnen worden tegen de wolf. Foto Dieuwertje Bravenboer
Soms kan normaal wolvengedrag een probleemsituatie veroorzaken, maar dat maakt nog geen probleemwolf, staat in het wolvenplan van de provincies, een leidraad die begin 2025 is opgesteld. In voorbeelden uit het plan wordt het label „probleemwolf” gebruikt wanneer preventieve en afschrikkende maatregelen het gedrag van de overlastgevende wolf niet veranderen. Alleen dan kan de provincie een vergunning aanvragen om „de wolf uit de populatie te verwijderen.”
Bijvoorbeeld als een wolf heeft geleerd hoe rasters te omzeilen zijn, zo staat in de interventierichtlijn van het wolvenplan. In de rechtbank heeft de provincie Gelderland eind vorige week vooral moeten uitleggen waarom zij geen alternatieve maatregelen neemt, schrijft persbureau ANP. „Alsof een tandarts gelijk het hele gebit trekt bij iemand met kiespijn, dat gevoel houd ik hieraan over”, zei de rechter.
Wolvenexperts houden rekening met het lerend vermogen van wolven. „Als wolven leren om wolfwerende rasters te overwinnen, krijg je kopieergedrag”, zei bioloog Maurice La Haye van de Zoogdiervereniging hierover in de Gelderlander. Sommige veehouders zien de springkunst van de Gelderse wolf GW4003m als bevestiging dat wolfwerende rasters niet werken. Die werken wel, benadrukt BIJ12, de organisatie die voor provincies de wolf monitort.
Toch komt het incidenteel voor dat een wolf eroverheen springt.
Ook op de hei bij Ede viel een wolf vorige week schapen aan die achter een wolfwerend hek zaten, zei herder Henk van den Brandhof tegen De Gelderlander donderdag. De wolf beet twintig schapen van zijn kudde dood.
Hun systeem werkte nog wel zo goed, liet zijn broer, ook herder, vorig jaar zien in diezelfde krant. Dit was de eerste wolvenaanval voor de twee, die samen zo’n 430 schapen hoeden – terwijl wolven al jaren in het gebied rondlopen. De herdersbroers durven hun vee voorlopig niet de schaapskooien uit te laten.
In het Gelderse geval, de sprong bij Barneveld, leek met het raster niks mis, zei een woordvoerder van BIJ12 tegen RTL Nieuws: het functioneerde en was goed geplaatst. Dierenrechtenorganisaties trokken dat vrijdag in de rechtbank in twijfel. Rapporten van de wolvenaanvallen zouden aantonen dat de afrastering niet de vereiste 1,20 meter hoog was, volgens de advocaten.
Er waren in 2024 in totaal veertien wolvenaanvallen achter (goedgekeurde) wolvenwerende hekken, en dit jaar tot nu toe zeventien. Ter vergelijking: vorig jaar werden 770 aanvallen op vee geregistreerd volgens persbureau ANP, die in augustus gegevens van BIJ12 analyseerde. Het overgrote deel van de getroffen veehouders had volgens BIJ12 onvoldoende preventieve maatregelen genomen.
Het aantal wolvenaanvallen op vee neemt elk jaar toe. Toch zijn dieren als wilde zwijnen, reeën en edelherten de vaste kost van wolven in Nederland, concludeerden onderzoekers die uitwerpselen van Nederlandse wolven onder de loep namen.
De rechter betwijfelde, hangende de uitspraak in begin oktober, of alternatieve methoden wel voldoende zijn gebruikt in het geval van wolf GW4003m, voordat die als af te schieten probleemwolf werd bestempeld. „Als een wolf elke twee, drie dagen langskomt om schapen aan te vallen, zou je toch iets extra’s moeten doen op dat perceel. We hebben het hier over een beschermde diersoort. En deze wolf valt geen mensen aan, maar andere dieren. Dat probleem vind ik iets minder acuut.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC