is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
‘Wij zijn met meer!’, zeiden de 150 duizend vreedzame demonstranten bij de Rode Lijn-manifestatie afgelopen juni. ‘Wij zijn Nederland!’, scandeerden de 1.500 frikandelfascisten dit weekend, terwijl ze brandstichtend en vechtend door Den Haag trokken. Het kan niet beide waar zijn, en dat is het dan ook niet.
Nederland is het kantelpunt voorbij, althans in de Tweede Kamer. Die stemde afgelopen week met nipte meerderheid tégen hulp aan ernstig zieke en gewonde kinderen uit Gaza. En stemde nipt vóór een rechtstreeks uit Trumps Amerika geïmporteerde motie om antifa te verbieden. Dat laatste kan helemaal niet, omdat ‘antifa’ een paraplubegrip is en het parlement daar helemaal niet over gaat, maar dat maakt niet uit in een politieke surrealiteit die gedomineerd wordt door columnisten van De Telegraaf, volksmenners van SBS 6 en uit Amerika gekopieerde mediahypes.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De symbolische betekenis is niettemin enorm. In de nasleep van de moord op de Amerikaanse rechtsextremist Charlie Kirk, Trumps eigen Horst Wessel, bestempelt het Nederlandse parlement antifascisme nu als terrorisme. En daarmee fascisme dus als normaal: een naoorlogs dieptepunt. Laffe VVD’ers, die met deze bruine ballon van FvD meestemden, zullen ongetwijfeld zeggen dat het om de organisatie ‘Antifa’ gaat, en niet antifascisme an sich.
Maar er bestaat helemaal geen antifa, zo ondervonden ook de schuimbekkende PVV-hooligans dit weekend. Toen ze inzagen dat het een beetje raar is om te demonstreren tegen een regering die net als zij extreemrechts is, zochten ze de confrontatie met antifa. De politiek had immers net antifa verboden en bovendien horen we toch ook al 25 jaar dat de kogels van links komen. Maar nergens in Den Haag was antifa te bekennen; wat een werkschuw tuig is het ook!
VVD’er Klaas Dijkhoff had het eerder dit jaar over de nieuwe scheidslijn tussen democraten en antidemocraten. Maak daar maar antifascisten en fascisten van. Want net als met de democratie is het onmogelijk om je neutraal te verhouden tot het fascisme; je bent óf een antifascist óf een fascist. Dat de VVD meestemt met een onzinmotie om antifascisme als terrorisme aan te merken, maakt die partij dus fascistisch. Kort door de bocht, zegt u? Fascist, zeg ik.
Het zijn niet de laagopgeleide hooligans die ik vrees, maar al die hoogopgeleide buurmannen, salesmanagers en huisvrouwen die het stiekem met ze eens zijn. Niet Wilders, maar de kleingeestige egoïsten uit de achterban van VVD, JA21, SGP en BBB. Die 20 procent die er nu in elk land nu eenmaal wel is, maakt Nederland niet tot een extreemrechts land; die 30 procent verveelde kleinburgers die meewaaien wél. U weet wel, die mensen die ‘Timmermans ook heel heftig vinden’ en menen dat je PVV-stemmers ‘niet mag buitensluiten’.
Veel Nederlanders hebben zichzelf wijsgemaakt dat het ‘maar’ een kwart is, of misschien een derde. Maar het is gewoon de helft. Wat er dit weekend in Den Haag gebeurde, is een rechtstreekse vertaling van de retoriek van Wilders, Baudet, Van der Plas en Yesilgöz. Hun woorden werden een-op-een omgezet in daden. Niet door een gemankeerd individu, maar door een opgehitst collectief.
In het fascisme van de jaren dertig was racistische haat voor de meeste kiezers niet het leitmotiv; dat was toch vooral een obsessie van Hitler en de mensen om hem heen. Nu is het juist de haat waarvoor de massa warmloopt, bij gebrek aan materiële noden. ‘Blijf kalm als het ondenkbare gebeurt’, schrijft Timothy Snyder, de bekendste fascismewetenschapper van het moment. Nou, mij lukt het niet. Maar goed dat ik even op vaderschapsverlof ga, want met mijn vaderland wil ik even helemaal niks te maken hebben.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant