is voornalig Amerika-correspondent en commentator van de Volkskrant.
In de VS wordt de cancelcultuur van Donald Trump geholpen door bedrijven. In Nederland is het de VVD die extreemrechts normaliseert.
Dat een land om de zoveel tijd een populist voortbrengt die met xenofobie, leugens, onhaalbare plannen en zelfgecreëerde vijanden de democratie op de proef stelt, is niet te vermijden. De vraag is hoe het systeem daarop reageert.
De Verenigde Staten, waar de aanval op de democratie tien jaar geleden werd ingezet, vormen een alarmerend schrikbeeld. De opkomst van Donald Trump is stap voor stap mogelijk gemaakt door het onthutsende opportunisme van mensen die dachten dat ze van hem zouden profiteren. Dankzij hun medewerking glijdt het land steeds sneller af richting een autocratie.
In zijn eerste termijn waren de opportunisten vooral Republikeinse politici, die Trump nodig hadden voor belastingverlaging en conservatieve rechters. Na vier jaar praatten ze zelfs de gewelddadige Capitoolbestorming goed waarmee hij aan de macht wilde blijven.
In zijn tweede termijn buigen ook ondernemers en bedrijven mee. Nadat ze de afgelopen maanden al diversiteitsprogramma’s en klimaatbeleid schrapten, bleek afgelopen week dat ook hun werknemers niet veilig zijn.
De regering-Trump en de Republikeinen zijn een ware heksenjacht begonnen op ‘radicaal-links’, dat zij de schuld geven van de moord op de extreemconservatieve influencer Charlie Kirk. Ook al lijkt de moordenaar (mede) gedreven door persoonlijke motieven, toch was dit de Rijksdagbrand waar het Witte Huis op leek te wachten.
Trump wil kritische tv-zenders hun licentie ontnemen en wil ‘linkse’ organisaties gaan vervolgen. ‘Antifa’, de paraplu voor progressieve activisten, wordt als terroristische organisatie bestempeld. Visa worden ingetrokken van mensen die de dood van Kirk niet hard genoeg betreuren.
Het bedrijfsleven doet gewillig mee met deze cancelcultuur. Tientallen Kirk-kritische werknemers werden ontslagen. Het meest zichtbaar rolden de koppen in de media: tv-zender ABC ontsloeg komiek Jimmy Kimmel, MSNBC analist Matthew Dowd, The Washington Post columnist Karen Attiah. Maar ook medewerkers van Delta Airlines, Nasdaq en een universiteit in Tennessee moesten het veld ruimen, bijvoorbeeld omdat ze ‘nul sympathie’ zeiden te hebben voor Kirk.
Dat de moord in de Verenigde Staten politiek wordt uitgebuit, mag inmiddels geen verrassing meer heten. Dat echter ook in Nederland, onder verwijzing naar de VS, een motie werd aangenomen die ‘antifa’ als terroristische organisatie betitelt, is verontrustend. Niet vanwege de motie zelf, afkomstig van extreemrechts, maar omdat ‘gematigd’ rechts de motie aan een meerderheid hielp.
Dat datzelfde ‘gematigde’ rechts, in de persoon van demissionair minister van Financiën Eelco Heinen (VVD), zondag D66-leider Rob Jetten kapittelde omdat deze de aanval op het Binnenhof en zijn partijkantoor zaterdag ‘politiek maakte’, is eveneens verontrustend.
Want alles aan de rellen was politiek, van de boodschap tot het doelwit. Wie dat niet benoemt, negeert het gevaar. ‘Politici moeten verbinden’, klaagde Heinen enigszins hypocriet. Want het was toch echt zijn VVD die de afgelopen jaren, meegesleept door het radicaal-rechtse populisme van Geert Wilders, de confrontatie met links zocht en banden met het midden verbrak.
Heinen had ook kunnen verbinden. Door wat meer sympathie te tonen voor de partij wiens hoofdkwartier door kaalkoppen met NSB-vlaggen was vernield. Laat zien dat je aan dezelfde kant staat: die van de democratie.
De periodieke opkomst van radicaal-rechts populisme is onvermijdelijk. Het is de vraag hoe het systeem daarop reageert.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant